II OZ 727/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 105/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. P. na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. We wniosku tym nie sposób dopatrzeć się obiektywnych i niezależnych od skarżącego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi do Sądu. Podnoszony przez skarżącego, jako główna przyczyna uchybienia terminu brak dokładnego pouczenia w piśmie z dnia 12 kwietnia 2010 r. przez Radę Miejską w N. o terminie wniesienia skargi nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej skarżącemu wniesienie skargi w terminie. To, że organ nie udzielił skarżącemu informacji odnośnie terminu zaskarżenia uchwały nie stanowił okoliczności, która uprawdopodobniłaby brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza, że na organie nie spoczywał w tym zakresie obowiązek pouczenia skarżącego. Brak odpowiedniej wiedzy prawniczej również nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy osoby, która dopuściła się uchybienia terminu. Wskazana przez skarżącego niemożność sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu przez profesjonalnego pełnomocnika nie mogła stanowić uzasadnionej przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Skarżący w zażaleniu podniósł, że w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r. zwrócił się do organu o wskazanie właściwego trybu postępowania odnośnie zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] marca 2010 r. W odpowiedzi skarżący nie uzyskał rzetelnej informacji, co narusza art. 9 k.p.a., z którego jednoznacznie wynika obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że mimo licznych pism do Urzędu celem uzyskania odpowiedzi w sprawie możliwości zaskarżenia uchwały z dnia [...] marca 2010 r., nie otrzymał należytej i wyczerpującej informacji co do terminu złożenia skargi do WSA. Skarżący nie miał również możliwości skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika, z uwagi na wysokie ceny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Z akt sprawy wnika, że skarżący pismem z dnia 6 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Burmistrza N. o udzielenie informacji "w jaki sposób, w jakiej formie, w jakim okresie czasu i do jakiego organu może wnieść sprzeciw, w sprawie uchylenia lub zmiany (uzupełnienia) niekorzystnej dla niego uchwały". W odpowiedzi na to pismo organ wskazał, że skarżący może wnieść na uchwałę skargę do sądu administracyjnego, na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) albo wystąpić z roszczeniami, o których mowa w art. 36 i art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Ponadto organ wskazał, że co do szczegółowych procedur odsyła do wskazanych aktów prawnych, ponieważ nie jest rolą organów Gminy N. udzielanie szczegółowych wskazówek i porad prawnych. Wobec braku wyczerpującej odpowiedzi skarżący występował z licznymi pismami w tej sprawie, które w istocie wyrażały jego wolę zaskarżenia uchwały (w szczególności dwukrotne wezwanie do usunięcia naruszenia jego interesu prawnego). Skarżący wniósł skargę do Sądu w dniu 27 stycznia 2011 r., która została odrzucona postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2011 r., jako wniesiona z uchybieniem terminu. Pismem z dnia 4 kwietnia 2011 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając wniosek brakiem pouczenia odnośnie środków zaskarżenia uchwały. W ocenie Sądu pierwszej instancji powoływana przez skarżącego okoliczność braku pouczenia przez organy o terminie zaskarżenia uchwały z dnia [...] marca 2010 r. nie uprawdopodabniała brak winy w uchybieniu terminu, ponieważ organ nie miał obowiązku udzielić skarżącemu informacji co do sposobu i terminu zaskarżenia powołanej uchwały. W rozpoznawanej sprawie nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu z dnia 13 czerwca 2011 r., że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest podejmowana przez radę gminy w postępowaniu, w którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 k.p.a. nie mają zastosowania. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji gdy skarżący zwraca się wprost do organu z wnioskiem o udzielenie informacji co do sposobu i terminu zaskarżenia uchwały, organ ten nie ma obowiązku pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia uchwały oraz sposobie i terminie wniesienia skargi na uchwałę do sądu administracyjnego, gdyż obowiązek udzielenia takiego pouczenia wynika z ogólnej zasady praworządnego działania organów administracji publicznej oraz pogłębienia zaufania do organów administracji publicznej. Należy także przywołać art. 10 ust. 3 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, który stanowi, że w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jego działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Nie można również pominąć tego, że informacja w zakresie sposobu i terminu złożenia środka zaskarżenia ma szczególne znaczenie w sprawach ze skargi na uchwały rady gminy z uwagi na to, że kwestia sposobu i terminu zaskarżenia uchwał rady gminy wywoływała wiele wątpliwości i dopiero została rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07. Ponadto organ administracji w piśmie z dnia 12 kwietnia 2010 r. odsyłając skarżącego jedynie do ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w istocie wprowadził go w błąd, w tym znaczeniu, że jakkolwiek wskazany przez organ art. 101 ustawy o samorządzie gminnym reguluje kwestię dopuszczalności zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia interesu prawnego, to nie odnosi się do trybu, ani terminu do wniesienia skargi. Kwestia trybu i terminu do wniesienia skargi na uchwałę została uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co organ całkowicie pominął. Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że brak pouczenia przez organ o terminie zaskarżenia uchwały, w sytuacji gdy skarżący bezpośrednio i wielokrotnie zawracał się z wnioskiem o takie pouczenie, powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, iż brak stosownych pouczeń nie może stanowić okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego i uzasadniać przywrócenia terminu. Oznacza to, że ocena dokonana w zaskarżonym postanowieniu nie jest trafna, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 § 1 w związku z 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.