II OZ 762/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1032/13 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi N. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić N. V. termin do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1032/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił N. V. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że N. V. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 8 lutego 2013 r. orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę wobec uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego z uchybieniem terminu. Postanowienie to skarżący otrzymał w dniu 25 czerwca 2013 r. W dniu 1 lipca 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego uznania, że w sytuacji, gdy w trakcie biegu wyznaczonego terminu wystąpił dzień ustawowo wolny od pracy, zakreślony termin ulega wydłużeniu, bowiem dnia świątecznego, w tym przypadku dnia 30 maja, nie wlicza się do tego terminu. Skarżący dodatkowo podniósł, że jest osobą niezamożną, z racji nielegalnego pobytu nie ma możliwości dodatkowego zarobkowania i nie stać go na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi powołał się na przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), z których wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Sąd wyjaśnił, że w nauce prawa i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). W ocenie Sądu okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie uprawdopodobniły braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Skarżący brak winy w dochowaniu tego terminu uzasadnił nieznajomością prawa i błędnym przekonaniem co do sposobu obliczania terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja, nie dała podstaw do uznania, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego powstało wskutek okoliczności przez skarżącego niezawinionych. Skarżący w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 15 maja 2013 r. był prawidłowo pouczony o sposobie i terminie uiszczenia wpisu sądowego. Jasna i niebudząca wątpliwości treść tego pouczenia nie dawała podstaw aby twierdzić, że termin 7 dni ulegnie wydłużeniu, w sytuacji, gdy w trakcie jego biegu wystąpi dzień ustawowo wolny od pracy. Ta reguła ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy ostatni dzień terminu wyznaczonego przez Sąd do dokonania danej czynności wypada na dzień ustawowo wolny od pracy. Powyższe wynika z zasady obliczania terminów, wyrażonej w art. 83 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 ww. artykułu terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, jednakże jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny po dniu lub dniach wolnych od pracy (§ 2). Z tych względów Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącego, gdyż można mu przypisać co najmniej niedbalstwo, wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Jednocześnie Sąd podkreślił, że podnoszone przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak po jego stronie środków pieniężnych na ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie mogą uzasadniać pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczności te mogą być podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie N. V. wniósł o zmianę postanowienia przez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący podniósł, iż nie dopuścił się żadnego niedbalstwa i uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie wynikało z jego winy. Skarżący podkreślił, że z powodu braku legalnego pobytu w Polsce, jego funkcjonowanie w społeczeństwie polskim jest ograniczone i skazany jest na pomoc innych. Nadto dodał, że jego sytuacja jest wyjątkowa. Pomimo zamieszkiwania w Polsce nieprzerwanie od 2007 r. przy ubieganiu się o legalizację pobytu na podstawie ustawy abolicyjnej korzystał z pomocy innych (np. pisanie i składanie odwołań od decyzji, skargi). Skarżący podał, że postanowienie Sądu otrzymał w języku polskim, ale mimo pomocy osoby trzeciej również nie było ono dla niego zrozumiałe. Został wprowadzony w błąd polegający na założeniu, że gdy w trakcie biegu wyznaczonego terminu wystąpi dzień ustawowo wolny od pracy, a takim był 30 maja 2013 r., zakreślony termin ulega wydłużeniu. Z tego tez powodu uiszczenie wpisu od skargi nastąpiło o jeden dzień za późno. N. V. podkreślił, że ze swojej strony dołożył wszelkich starań, aby zachować się zgodnie z przepisami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wprawdzie rację ma Sąd pierwszej instancji, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, to jednak nie można zgodzić się z oceną zachowania skarżącego dokonaną przez Sąd. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowanie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zauważyć należy, że skarżący działał bez pełnomocnika, jest cudzoziemcem. Trudności językowe i brak legalnego pobytu, na które powołuje się w zażaleniu, są okolicznościami, które w konkretnej sytuacji winny zostać rozważone celem oceny, czy opóźnienie może być potraktowane jako usprawiedliwione. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi (k. 27) wyjaśnił, że zrozumiał w jakim terminie ma dokonać czynności w postępowaniu sądowym - w terminie 7 – dniowym. W ocenie skarżącego dzień 30 maja 2013 r. jako dzień ustawowo wolny od pracy nie jest wliczany przy obliczaniu terminu, a zatem termin winien być wydłużony o kolejny dzień. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu skarżący odebrał w dniu 27 maja 2013 r. (k. 18), a zatem 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 3 czerwca 2013 r. Skarżący uiścił wpis od skargi w dniu 4 czerwca 2013 r., a więc z jednodniowym uchybieniem terminu, które jest odzwierciedleniem błędu w liczeniu terminu. Tego błędu w liczeniu terminu nie można jednak traktować - tak jak uczynił to Sąd pierwszej instancji – jako niedbalstwa skarżącego. N. V. działał w błędnym przekonaniu, że dzień wolny od pracy przedłuża termin do dokonania czynności procesowej, niezależnie od tego kiedy ten dzień przypada w toku biegu terminu. Z tej też przyczyny skarżący błędnie uznał, że wolny od pracy dzień 30 maja 2013 r. przedłuża termin do uiszczenia wpisu o jeden dzień, tj. do dnia 4 czerwca 2013 r. i w tym dniu wniósł należny wpis. W tej sytuacji skarżącemu nie można skutecznie przypisać winy i braku staranności w uchybieniu terminu, albowiem zachowanie N. V. wskazuje na zamiar dołożenia należytej staranności i zamiar zachowania przepisanego terminu. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należało dojść do wniosku, iż N. V. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu ustawowego terminu. Tym samym w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Zaznaczyć należy, iż N. V. uiścił należny wpis od skargi, a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył z zachowaniem terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.