II OZ 782/21

Dnia 25 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 556/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. J. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po wznowieniu postępowania postanawia: 1) podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2) oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ na wezwanie Sądu strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez podpisanie skargi i pełnomocnictwa wniesionych drogą elektroniczną (ePUAP). Podpisane zostało jedynie pismo przewodnie, przy którym jako załącznik dołączono skargę i pełnomocnictwo. Sąd wskazał, że na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. wskazał, że w postanowieniu z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 76/20, Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za stanowiskiem, że elektroniczne podpisanie pisma głównego sporządzonego na formularzu platformy ePUAP skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami; stąd pełnomocnik nie wykonał wezwania. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska przedstawionego ww. postanowieniu NSA, natomiast podziela stanowisko przeciwne, zaprezentowane między innymi w postanowieniu NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I FZ 68/21, zgodnie z którym brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie go do korespondencji, ażeby uczynić zadość wymogom określonym w art. 46 § 2a i § 2b p.p.s.a. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca, argumentując, że strona nie może ponosić odpowiedzialności za ograniczone działanie systemów teleinformatycznych, w tym ograniczoną liczbę znaków na platformie ePUAP i jej formularzu kontaktowym, gdyż stanowiłoby to ograniczenie skarżącej prawa do Sądu. Strona skarżąca opowiedziała się za poglądem prawnym zaprezentowanym przez NSA w postanowieniu o sygn. akt I FZ 76/20. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II OZ 782/21, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie, ponieważ przed tym Sądem pod sygn. akt I FPS 2/21 zawisło postępowanie z wniosku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I FZ 92/21, na podstawie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którymi podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?". W dniu 6 grudnia 2021 r. skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął uchwałę o sygn. akt I FPS 2/21 o następującej treści: "zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie. W związku z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały o sygn. akt I FPS 2/21 ustała przyczyna zawieszenia postępowania, dlatego na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. należało podjąć zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 postanowienia. Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania zażalenia skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W okolicznościach niniejszej sprawie skarga wraz z pełnomocnictwem została wniesiona drogą elektroniczną, jednak podpisem elektronicznym zostało podpisane jedynie pismo przewodnie. W tym warunkach Sąd I instancji zasadnie wezwał stronę skarżącą do podpisania skargi i pełnomocnictwa, ponieważ zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej nie wykonał ww. wezwania Sądu, lecz przedstawił własny pogląd w sprawie, zgodnie z którym podpisanie pisma przewodniego na formularzu platformy ePUAP skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego w tym jego załączników. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, stwierdził, że: "zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Wobec powyższego, stanowisko Sądu I instancji o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niepodpisanie (niepodpisanie pełnomocnictwa) na wezwanie Sądu – należało uznać za prawidłowe. Pismo ogólne zawierające wyłącznie informację o załączonej do tego pisma niepodpisanej skardze i innych załączników nie jest odrębnym zbiorem danych zawierającym całość znaczeniową komunikatu kierowanego do sądu administracyjnego. Brak podpisania skargi (w tym innych załączników, np. pełnomocnictwa) stanowi brak formalny, w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi. Natomiast ewentualny brak informacji w wezwaniu Sądu I instancji o tym, w jaki sposób podpisać załączniki oraz następnie załączyć je do pisma głównego można by rozważyć w kontekście przyczyny usprawiedliwiającej nieuzupełnienie braku formalnego, uzasadniającej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. pkt 7.16 uzasadnienia ww. uchwały). Skuteczność takich działań procesowych zależy więc od okoliczności konkretnej sprawy. Kwestia ewentualnego przywrócenia terminu nie jest jednak przedmiotem niniejszego postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem dotyczącym wyłącznie odrzucenia skargi z powodu niespornego uchybienia terminu do uzupełnienia jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 postanowienia.