II OZ 787/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Józefów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1126/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1126/24 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta Józefowa z dnia 9 maja 2003 r. nr 69/IV/03 w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Józefowa – etap III postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt VII Sa/Wa 1126/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Miastu Józefów (dalej: "Miasto") przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta Józefowa z dnia 9 maja 2003 r. nr 69/IV/03 w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Józefowa – etap III. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że uzasadnienie wyroku z dnia 6 lutego 2024 r. zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi Miasta w dniu 22 lipca 2024 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem 21 sierpnia 2024 r. Skarżący, zastępowany przez r.pr. A. F., wniósł natomiast skargę kasacyjną w dniu 13 września 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd Wojewódzki powołał się na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") i w kontekście podnoszonych we wniosku stanu zdrowia i choroby pełnomocnika oraz jego dziecka, wskazał, że nie są to okoliczności wyłączające winę w niezachowaniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Podkreślił, że pełnomocnik Miasta nie wykazał, iż nie miał żadnej możliwości posłużenia się osoba trzecią (innym pełnomocnikiem). Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło Miasto, zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika, które wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniesiono, że r.pr. A. F. jest jedynym radcą prawnym świadczącym doradztwo prawne w Urzędzie Miasta, znalezienie profesjonalnego pełnomocnika specjalizującego się w sprawach z zakresu planowania przestrzennego było niemożliwe, a ponadto udzielenie dodatkowego zlecenia wiązało się z koniecznością zabezpieczenia środków finansowych na ten cel, których gmina wówczas nie posiadała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej przewidziana jest dla sytuacji wyjątkowych, kiedy strona z przyczyn przez nią niezawinionych, czynności procesowej dokonać nie mogła. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, której można wymagać od strony. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, przy czym jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie mu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15). W przypadku, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania i zaniechania pełnomocnika. Nie budzi wątpliwości, że od profesjonalnego pełnomocnika występującego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oczekuje się należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy przed sądem, a wszelkie uchybienia pełnomocnika w tym zakresie obciążają mocodawcę. W rezultacie brak rzetelnego działania pełnomocnika uzasadnia odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając wskazany miernik staranności dokonywania czynności procesowych, należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik Miasta nie dochował staranności wymaganej od profesjonalnych pełnomocników przy sporządzeniu i wnoszeniu skargi kasacyjnej. Nie może bowiem usprawiedliwiać zaniechania złożenia skargi kasacyjnej w terminie jego chorobą, czy zwolnieniem lekarskim. Poza tym osoba zajmująca się profesjonalną obsługą prawną musi założyć powstanie okoliczności, mogących okresowo przeszkadzać jej w wykonywaniu nałożonych na nią obowiązków. Oznacza to potrzebę podjęcia w takiej sytuacji właściwych działań organizacyjnych zabezpieczających interes klienta (pracodawcy, u którego radca prawny jest zatrudniony). Jeżeli zatem pełnomocnik Miasta nie mógł osobiście sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej, powinien był zadbać o należyte wykonanie tych czynności przez inne osoby. Profesjonalny pełnomocnik, planując wniesienie skargi kasacyjnej, czy dokonanie innej czynności procesowej musi bowiem uwzględnić, kierując się zwykłym doświadczeniem życiowym, że w okresie biegu terminów mogą nastąpić czasowe przeszkody wynikające chociażby ze zdarzeń losowych i życiowych, w tym także niedyspozycji zdrowotnych bądź konieczności sprawowania opieki nad osobą nieporadną ze względu na wiek, czy stan zdrowia. Konieczność uwzględnienia tych przeszkód obciąża profesjonalnego pełnomocnika Miasta. Nie przekonuje argumentacja pełnomocnika, że nie miał on możliwości wykonać ciążącego na nim obowiązku za pomocą innych osób. W tej sytuacji, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. – o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499) w razie potrzeby dziekan rady okręgowej izby radców prawnych wyznacza z urzędu zastępcę radcy prawnego, który został skreślony z listy radców prawnych albo nie może czasowo wykonywać czynności zawodowych. Decyzja dziekana upoważnia wyznaczonego radcę prawnego do prowadzenia podejmowanych spraw i jest równoznaczna z udzieleniem dalszego pełnomocnictwa procesowego. Niezależnie od tego, nie można przedkładanych przez pełnomocnika Miasta zaświadczeń lekarskich, paragonów i przelewów bankowych uznać za dowody mające wykazać niemożność wniesienia przez niego skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został doręczony pełnomocnikowi Miasta w dniu 22 lipca 2024 r. Zgodnie zaś z zaświadczeniami lekarskimi dziecko pełnomocnika chorowało od 14 do 22 sierpnia 2024 r., zaś sam pełnomocnik chorował od 28 sierpnia do 6 września 2024 r. W świetle tych okoliczności można przyjąć, że do 13 sierpnia 2024 r. po stronie pełnomocnika istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Konkludując, należy stwierdzić, że niezachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika Miasta. Brak było zatem podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 lutego 2024 r. W związku z czym Sąd pierwszej instancji, mając na względzie art. 86 § 1 p.p.s.a., słusznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. z zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie jako niezasadne.