II OZ 819/06

II OZ 819/06 P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 sierpnia 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2006r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2006r., sygn. akt II SA/Po 491/04 oddalające wniosek Jacka Woźniaka o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2004r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 marca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2004r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oświadczenia złożone przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy są mało wiarygodne. Niezrozumiałe jest w szczególności z czego żyje czteroosobowa rodzina, nie korzystająca z pomocy społecznej, regulująca na bieżąco opłaty za prąd, gaz czynsz oraz spłacająca raty za samochód, jeśli jedyne źródło utrzymania (działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego) od lat nie przynosi żadnych dochodów. Sąd zauważył, że uzyskany przez skarżącego w 2004r. przychód w kwocie 598.286 zł, jak i poniesiona strata w kwocie 680.406,72 zł świadczą o znacznym rozmiarze prowadzonej działalności, a wykazana strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza braku środków finansowych i nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z dnia 24 kwietnia 2006r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia albo zmiany. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że jego sytuacja finansowa nie została przez Sąd oceniona dostatecznie wszechstronnie. Skarżący podniósł, że ponieważ jedynym źródłem dochodu rodziny jest prowadzone przez niego przedsiębiorstwo, to jego zła sytuacja obrazuje możliwości finansowe rodziny. Skarżący zauważył także, że z przedłożonych dokumentów wynika fakt zajęcia jego majątku w wyniku wszczętych egzekucji oraz przynoszenia strat przez działalność gospodarczą (tylko za rok 2005 powstał niewielki dochód). Dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Nadto z rachunków bankowych skarżącego jest prowadzona egzekucja jego zobowiązań pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Stosownie do regulacji art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ustawą" prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z materiału zgromadzonego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (bezrobotną i nie zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy) oraz dwojgiem dzieci (14 i 17 lat). Jako jedyne źródło utrzymania rodziny skarżący wskazał prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, przynoszącą straty, z której jedynie w 2005r. uzyskał dochód w wysokości 4.789 zł. Skarżący wyjawił, że posiada pawilon handlowy w Ostrowie Wielkopolskim oraz nieruchomość na której znajduje się dom w trakcie budowy oraz spłaca raty za samochód w kwocie 346 zł miesięcznie (Renault Twingo, rok produkcji 1999). Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że z wydzierżawianego pawilonu handlowego oraz dwóch rachunków bankowych prowadzona jest egzekucja, a kwota egzekwowanych należności określona została w zawiadomieniach o wszczęciu egzekucji łącznie na ok. 1.480.000 zł. Wykazując na wezwanie Sądu I instancji średnie konieczne koszty utrzymania rodziny skarżący przedłożył kserokopię rachunków za energię elektryczną (ok. 80 zł miesięcznie), gaz (ok. 413 zł miesięcznie) oraz czynsz (500 zł miesięcznie). Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu I instancji do wskazania wysokości pobieranych czynszów oraz źródeł innych dochodów w działalności gospodarczej oraz nie przedłożył wyciągów z prowadzonych kont bankowych. Do zażalenia skarżący załączył zaświadczenie z Banku PEKAO S.A, w którym prowadzi rachunek bieżący dla podmiotów gospodarczych, z którego wynika brak obrotów w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz zaświadczenie z BRE BANKU S.A., z którego wynika, że obroty na rachunku bieżącym skarżącego w 2005r. zamykają się liczbą pięciocyfrową przed przecinkiem, a w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2006r. nie odnotowano obrotów, przy czym rachunek jest obciążony tytułami egzekucyjnymi. Skarżący w zażaleniu nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji na podstawie złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów jednocześnie poddając w wątpliwość prawidłowość ich oceny skutkującą odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że ocena ta została dokonana w sposób zgony z prawem, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się, że oświadczenia skarżącego budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Zgodzić się bowiem należy z opinią Sądu I instancji, że istnieje prawdopodobieństwo nie ujawnienia przez skarżącego wszystkich źródeł dochodów czy też ich pełnej wysokości, skoro prowadząc od kilku lat działalność gospodarczą przynoszącą straty jest w stanie jednocześnie utrzymać czteroosobową rodzinę, ponosząc całkiem pokaźne miesięczne koszty jej utrzymania oraz dokonując spłaty kredytu udzielonego na zakup samochodu. Ocena taka jest uprawniona także z tego względu, że w toku postępowania skarżący udzielał na wezwania Sądu I instancji informacji jedynie w zakresie ponoszonych wydatków i postępowań egzekucyjnych wszczętych w stosunku do jego majątku, nie odpowiadając na szczegółowe pytania dotyczące dochodów i posiadanych zasobów pieniężnych (stanu kont bankowych). Załączenie do rozpoznawanego zażalenia zaświadczeń z banków prowadzących konta skarżącego jest spóźnione, albowiem Sąd I instancji nie mógł w toku postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem wziąć pod uwagę okoliczności nimi potwierdzanych. Stąd fakty wynikające z tych dokumentów nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia. Jedynie na marginesie należy dodać, że nawet gdyby powołane zaświadczenia bankowe zostały przedłożone na etapie postępowania przed Sądem I instancji to i tak nie dostarczałyby brakujących informacji dotyczących zasobów pieniężnych skarżącego, niezbędnych do ustalenia sytuacji finansowej jego rodziny. Taką funkcję mogą spełniać jedynie wyciągi z kont wskazujące ich stan, a nie zaświadczenia, z których takie informacje nie wynikają. Z treści powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Z przytoczonych wyżej okoliczności wynika, że skarżący nie wypełnił tego obowiązku. Przesłana przez skarżącego dokumentacja nie była bowiem wystarczająca dla oceny jego możliwości płatniczych, a oświadczenia majątkowe w sposób uzasadniony budziły wątpliwości co do ich wiarygodności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu słusznie uznał, że brak ustawowych przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.