II OZ 867/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 81/08 w zakresie odmowy zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zwrócić Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 500 złotych w sprawie ze skargi tej Spółdzielni na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" (reprezentowanej w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika) z uwagi na uiszczenie wpisu sądowego od skargi po upływie terminu. Postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 426/08 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na powyższe postanowienie, wobec nieuiszczenia przez nią wymaganego wpisu sądowego od wniesionego środka odwoławczego. Pismem z dnia 23 czerwca 2008 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wystąpiła z wnioskiem o zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił zwrotu wpisu sądowego w żądanej wysokości. Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej Spółdzielni wniósł środek odwoławczy – skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 5 lutego 2008 r., której odpisy zostały doręczone innym stronom postępowania. W tej sytuacji brak było podstaw do zwrotu stronie uiszczonego wpisu, albowiem zachodziła negatywna przesłanka wskazana w art. 232 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (nastąpiło wysłanie innym stronom postępowania odpisu środka odwoławczego). Na to postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwrot uiszczonej opłaty od skargi, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 232 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uzasadniające zwrot uiszczonego wpisu od odrzuconej przez sąd skargi. Skarżąca nie wnosiła o zwrot wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, albowiem taka opłata nigdy nie została uiszczona. W opinii strony skarżącej, Sąd w zaskarżonym postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. odniósł się do nieistniejącego stanu faktycznego, a zatem złożone zażalenie jest w pełni uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, jeżeli odrzucenie lub cofnięcie nastąpiło przed wysłaniem odpisu skargi – organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, a także odpisu środka odwoławczego albo skargi o wznowienie postępowania innym stronom. Przystępując do oceny sformułowanych w zażaleniu zarzutów odnoszących się do nieprawidłowego zastosowania w sprawie art. 232 p.p.s.a., wymaga zauważenia, że zawarta w powołanym przepisie regulacja stanowi rozwiązanie chroniące stronę przed skutkami poniesienia pełnych nakładów finansowych związanych ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy z określonych prawem powodów (o charakterze formalnoprawnym) nie dojdzie do merytorycznej oceny zasadności skargi (oceny zgodności zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej z prawem). Pozostaje niesporne, że w rozpoznawanej sprawie skarga Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. z powodu nieuiszczenia przez skarżącą w terminie wpisu sądowego została prawomocnie przez Sąd odrzucona. Złożone żądanie zwrotu wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] było w tej sytuacji uprawnione, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w związku z odrzuceniem skargi nie orzekł z urzędu o zwrocie całości uiszczonego przez skarżącą wpisu. Wskazana przez Sąd I instancji okoliczność przesłania odpisów złożonego przez skarżącą środka odwoławczego innym stronom postępowania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie miała wpływu na zasadność rozpoznawanego wniosku, albowiem wymienione czynności procesowego Sądu, nie stanowiły w żadnym razie negatywnej przesłanki zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, jak to określił w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wbrew bowiem stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, przesłanie odpisów złożonego przez skarżącą środka odwoławczego nie sprzeciwia się zwrotowi całego uiszczonego wpisu od odrzuconej skargi, ponieważ jedynym warunkiem zwrotu jest wydanie przez sąd orzeczenia odrzucającego skargę. Pozostawiając na marginesie, jako w tym przypadku nieistotną, zauważoną w piśmiennictwie nieadekwatność brzmienia art. 232 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. do przyjętej przez ustawodawcę konstrukcji wnoszenia skargi do sądu (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 202), wskazać należy, że powołany przepis w zakresie warunków od jakich zależy zwrot całości uiszczonego wpisu odnosi się do ściśle określonych pism procesowych strony. Ustawodawca posługując się wyrażeniem "pismo odrzucone" ma tu na myśli nie tylko skargę, ale i środki odwoławcze oraz skargę o wznowienie postępowania. W odniesieniu do każdego z tych pism z osobna, ustalone być powinno spełnienie warunków uzasadniających zwrot całości wpisu sądowego. Analizując w tej sytuacji akcentowaną przez Sąd I instancji kwestię wysłania odpisu środka odwoławczego, przyjąć należy, iż łączona ona być musi z odrzuceniem lub cofnięciem przez stronę środka odwoławczego. Wysłanie odpisu środka odwoławczego stronom postępowania pozostaje z tej przyczyny całkowicie obojętne dla sprawy zwrotu wpisu sądowego od skargi. Nie może budzić wątpliwości, że przywoływana regulacja zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oparta jest na rozróżnieniu z jednej strony charakteru prawnego pisma pochodzącego od strony (skargi, środka odwoławczego, skargi o wznowienie postępowania), z drugiej zaś, odpowiadającego określonemu pismu stadium postępowania sądowego. Od podjęcia określonych działań procesowych przez sąd administracyjny na danym etapie postępowania zależeć będzie możliwość zwrócenia stronie całości uiszczonych kosztów postępowania. W analizowanym przypadku, odrzucenie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, niezależnie od tego, że skarżący uruchomił postępowanie odwoławcze, składając skargę kasacyjną na postanowienie z dnia 5 lutego 2008 r., wiązało się z obowiązkiem zwrócenia całości uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 500 złotych z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżone postanowienie z dnia 24 czerwca 2008 r. o odmowie zwrotu wpisu sądowego od skargi wydane na skutek wniosku skarżącej Spółdzielni musi zostać w tej sytuacji uznane za nieprawidłowe. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jest on nieuzasadniony, albowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zawrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. W punkcie drugim orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy.