II OZ 920/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 544/14 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 544/14 WSA w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Pismem z dnia 15 maja 2014 r. J. W. wniósł skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylającą decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2013 r. w części zatwierdzonego projektu budowlanego- planu zagospodarowania terenu i orzekającą o zatwierdzeniu projektu budowlanego w części dotyczącej planu zagospodarowania terenu, a w pozostałej części utrzymującą decyzję I instancji w mocy. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach wniosku podniesiono, iż należy wstrzymać wykonanie przedmiotowej decyzji, albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Rozpoczęcie budowy elektrowni wiatrowych, tj. realizacja inwestycji spowoduje, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i dużym nakładzie środków. Trudne do odwrócenia skutki raz zaistniałe, spowodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, co powiązane będzie z prawnymi i faktycznymi następstwami. Niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków będzie w sposób bezpośredni zagrażało interesom skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając wniosek za niezasadny wskazał, że nie przedstawiono w nim żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby poprzez realizację planowanej inwestycji wystąpienie dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest zatem, w ocenie Sądu I instancji wiadome, jakie potencjalne negatywne następstwa, wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, mogłyby w odniesieniu do skarżącego wystąpić. Realizacja każdego zamierzenia budowlanego prowadzi do trwałej zmiany otoczenia inwestycji, a ewentualny powrót do stanu poprzedniego zmienionej inwestycją rzeczywistości będzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. Sąd I instancji stwierdził, że inwestor ma prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę mimo wniesienia skargi do sądu, z uwagi na brak orzeczenia wstrzymującego wykonanie powyższej decyzji. Prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, bowiem kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, gdyby zaistniała taka konieczność, będzie obciążać właśnie jego. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że nie ocenia jednak na tym etapie postępowania prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącego. W tym zakresie w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że postrzegana przez stronę niezgodność z prawem działań organów administracji publicznej - niezależnie od istniejącego zdaniem strony stopnia tej bezprawności - nie może przemawiać za zasadnością wniosków w postępowaniach wpadkowych (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I FZ 348/12, Lex nr 1329575 oraz z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FZ 363/12, Lex nr 1269520). Sąd I instancji wskazał, że powołanie się ogólnikowo na trwałe zmiany faktyczne czy też skutki zagrażające bezpośrednio interesom Skarżącego, wyklucza prawną możliwość uwzględnienia Jego wniosku. To na inwestorze bowiem spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja udzielająca pozwolenia na budowę zostanie uchylona. Ewentualne koszty będą obciążały inwestora, a nie skarżącego i ich poniesienie może rodzić wyłącznie po stronie inwestora niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, czy też niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący i wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoczęcie budowy elektrowni wiatrowych, tj. realizacja inwestycji bezpośrednio oddziaływająca na zdrowie i życie ludzi, ich prawa zagwarantowane w konstytucji RP oraz środowisko spowoduje, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i dużym nakładzie środków. Niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków będzie w sposób bezpośredni zagrażało interesom skarżącego. Należy w tym miejscu wymienić chociażby, działanie czynników szkodliwych takich, jak degradacja środowiska naturalnego i krajobrazu, niszczenie populacji ptaków i niektórych gatunków zwierząt, dramatyczny spadek wartości ziemi i nieruchomości położonych w pobliżu. Działania turbin wiatrowych mają wpływ na powstawanie ciężkiej patologii ogólno ustrojowej określanej jako choroba wibroakustyczna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, które mogą stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Podmiot wnioskujący o wstrzymanie jest zobowiązany przedstawić konkretne zdarzenia, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z wniesieniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznaje sprawę poprzez dokonanie wyłącznie oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie prawidłowo Sąd I instancji zaznaczył, że w złożonym wraz ze skargą wniosku skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby poprzez realizację planowanej inwestycji wystąpienie dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wiadomo, więc jakie potencjalne negatywne następstwa, wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, mogłyby w odniesieniu do skarżącego wystąpić. Orzecznictwo sądowoadministracyjne jest zgodne że, w sytuacji, gdy skarżący nie wskazuje we wniosku ani na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek w ogóle nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (postanowienie NSA z dnia 10.10.2013 r., I OZ 876/13). Słusznie zatem zaskarżonym postanowieniem odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi natomiast na wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania wykonania decyzji, wskazanie dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do uznania zażalenia za zasadne. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że lakoniczny wywód zawarty w zażaleniu odnośnie negatywnego wpływu inwestycji na środowisko przyrodnicze, człowieka, spadek cen nieruchomości nie wyczerpuje przesłanek instytucji wstrzymania wykonania decyzji odnoszącej się do budowy elektrowni wiatrowej. Podkreślenia wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że prowadzenie procesu budowlanego przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na ryzyko tego inwestora, a ewentualny obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego obciąży właśnie jego. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia