II OZ 99/11

Dnia 22 lutego 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2011 roku, sygn. akt IV SA/Wa 995/10 o ściągnięciu od M.S. kwoty 100 złotych tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 8 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Pismem z dnia 8 września 2010 r. skarżąca wniosła o przesłanie jej wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 16 września 2010 r. wezwano skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 21 września 2010 r. W tym też dniu sporządzone zostało uzasadnienie wyroku. Pismem nadanym w dniu 28 września 2010 r. skarżąca oświadczyła, że cofa wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismo wpłynęło do Sądu I instancji w dniu 4 października 2010 r. W dniu 30 września 2010 r. przesłano skarżącej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Przesyłkę skarżąca odebrała w dniu 4 października 2010 r. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2010 r. ponownie wezwano skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, informując jednocześnie, że jej oświadczenie o cofnięciu wniosku nie mogło odnieść zamierzonego skutku bowiem nastąpiło w dniu doręczenia jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2011 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządził ściągnięcie opłaty kancelaryjnej od strony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Wskazała, że nie wiedziała o obowiązku uiszczenia opłaty. Wyjaśniła także, że Sąd I instancji wezwał ją do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wyniku czego cofnęła swój wniosek. Oświadczenie o cofnięciu wniosku zostało wysłane za pośrednictwem poczty w dniu 28 września 2009 r. co jest równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1280 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. - opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisu art. 220 nie stosuje się. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ustawy oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zarządzenie o wezwaniu strony skarżącej do uiszczeniu opłaty nie było w tym przypadku obligatoryjne, lecz wynikało z ekonomiki procesowej, pozwalając jednocześnie stronie skarżącej na uiszczenie opłaty bez narażania się na ściągnięcie jej w drodze egzekucji. Drugą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest skuteczność oświadczenia strony o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i wpływ tegoż oświadczenia na obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W przypadku, gdy skarżąca chciała zrezygnować z wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinna ten wniosek cofnąć w sposób wyraźny przed przesłaniem jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem przez Sąd. Cofnięcie bowiem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po jego sporządzeniu, nie rodzi skutków związanych z obowiązkiem ponoszenia opłat kancelaryjnych, tj. nie zwalnia z tego obowiązku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 721/09). Z treści przepisu art. 234 § 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej związany jest ściśle ze sporządzeniem uzasadnienia i jego doręczeniem. Jak wskazano wyżej, doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło w tym samym dniu, w którym do Sądu I instancji wpłynęło oświadczenie o cofnięciu wniosku – a mianowicie w dniu 4 października 2010 r. Stąd też wniosek ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Powołany przez stronę przepis art. 83 § 3 p.p.s.a., zgodnie w którym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu, nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania. Przepisy Rozdziału 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc przepisy art. 82-89, odnoszą się bowiem wyłącznie do terminów procesowych, nie mają natomiast zastosowania do terminów prawa materialnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 235). Termin do cofnięcia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest niewątpliwie terminem prawa materialnego, bowiem wiąże z wystąpieniem określonego zdarzenia (doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem), skutek w postaci utraty przez stronę możliwości dochodzenia swojego uprawnienia. Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z art. 229 § 1 p.p.s.a. skarżącej przysługuje wniosek o umorzenie stosownej należności lub o odroczenie jej zapłaty albo o rozłożenie tej należności na raty. Wniosek taki można złożyć, jeżeli ściągnięcie należności byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.