II SA 1914/99

Uchwała rady gminy o wyborze wójta podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./. Rada Gminy w K. uchwałą z dnia 30 października 1998 r. wybrała Czesława M. na stanowisko wójta Gminy K. Ewa M. po bezskutecznym wezwaniu Rady Gminy w K. do usunięcia naruszenia prawa zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałę Rady o wyborze wójta. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że przeprowadzono wybór wójta uzupełniając na sesji rady porządek obrad o tę sprawę. Porządek obrad zmieniono jeszcze przed złożeniem ślubowania przez radnych. W ten sposób naruszono prawo, ponieważ z art. 23a pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że czynności radnych podejmowane przed złożeniem ślubowania nie mają prawnego znaczenia. Dokonana zmiana porządku obrad była zatem nieważna. W konsekwencji nieważna jest również uchwała o wyborze wójta. Zaskarżona uchwała o wyborze wójta narusza interes prawny skarżącej, ponieważ skarżąca zamierzała kandydować na stanowisko wójta, a zmiana porządku obrad uniemożliwia zgłoszenie jej kandydatury. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w K. wniosła o jej odrzucenie. Podała, że skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały o wyborze wójta, ponieważ nikt nie zgłaszał jej kandydatury na to stanowisko. Rada zmieniła porządek obrad sesji, narzucony im przez przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa S., w którym przewidziano głosowanie nad przyjęciem porządku przed złożeniem ślubowania przez radnych. Uchwały dotyczące wewnętrznego, bieżącego funkcjonowania rady, a więc uchwały w sprawie porządku obrad rady nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Osoba, która zamierzała ubiegać się o wybór na stanowisko wójta ma, zdaniem sądu, interes prawny w zaskarżeniu uchwały rady gminy powierzającej to stanowisko innemu kandydatowi /art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym/. Trzeba podkreślić, że ustawa o samorządzie gminnym nie stawia kandydatom na stanowisko wójta /burmistrza lub prezydenta miasta/ żadnych wymagań formalnych, poza zakazem łączenia członkostwa w zarządzie gminy z zatrudnieniem w administracji rządowej /art. 27 ustawy/. Wójt /burmistrz albo prezydent miasta/ nie musi być nawet radnym gminy /art. 28 ust. 1 ustawy/. Statut gminy może jednak stanowić, że przewodniczący zarządu wykonuje swą funkcję w ramach stosunku pracy. Wówczas kandydat na wójta /burmistrza lub prezydenta/ musi spełniać wymagania stawiane pracownikom samorządowym, określone w art. 3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 21 poz. 124 ze zm./. Musi m.in. być pełnoletni, mieć pełną zdolność do czynności prawnych i korzystać z pełni praw publicznych, a także mieć odpowiedni staż pracy i kwalifikacje. Wszyscy, którzy spełniają ustawowe wymagania stawiane kandydatom na omawiane stanowiska, wiążące się z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy albo wymagające działalności w charakterze nie-pracownika, mają prawo do ubiegania się o wybór i dlatego mają interes prawny w zaskarżeniu uchwały rady gminy dokonującej wyboru innej osoby na to stanowisko. Zaskarżona uchwała rady gminy o wyborze wójta została podjęta na pierwszej sesji nowo wybranej rady, w terminie ustalonym w trybie zmiany porządku obrad sesji, dokonanej uchwałą rady podjętą przed złożeniem przez radnych ślubowania. Przepis art. 23a ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że przed przystąpieniem do wykonywania mandatu radni składają ślubowanie. Przed złożeniem ślubowania radni nie mogą więc wykonywać mandatu. Nie mogą wobec tego podjąć żadnej uchwały, w tym także uchwały ustalającej porządek obrad pierwszej sesji po wyborach. Uchwała rady o zmianie porządku obrad pierwszej sesji przez wprowadzenie do tego porządku wyboru wójta była zatem nieważna. Z tego już powodu uchwała dokonująca wyboru wójta na pierwszej sesji rady również narusza prawo. Trzeba ponadto dodać, iż wprowadzenie do porządku obrad pierwszej sesji nowo wybranej rady wyboru wójta mogłoby być zakwestionowane również wtedy, gdyby taką uchwałę podjęto po złożeniu przez radnych ślubowania. Statut Gminy K. zawierający przepisy powszechnie obowiązujące reglamentuje bowiem zakres rozstrzygnięć podejmowanych na pierwszej sesji rady. W par. 56 statutu przewiduje się ustalenie na pierwszej sesji jedynie terminu wyboru wójta. Naczelny Sąd Administracji wypowiadał się już na temat politycznego i prawnego znaczenia tego rodzaju ograniczeń wprowadzanych do statutów jednostek samorządowych /np. wyrok NSA z dnia 9 marca 1999 r., II SA 5/99 - Wokanda 1999 nr 6 str. 39 i nast./. Wyprowadzony z treści wspomnianych postanowień statutowych zakaz wyboru przewodniczącego zarządu na pierwszej sesji, na skutek dokonanej na tej sesji zmiany porządku obrad, służyć ma stworzeniu zainteresowanym wyborem możliwości przygotowania się do podjęcia tej jednej z najważniejszych decyzji personalnych w samorządzie i chronić mniejszość przed zaskoczeniem ze strony większości. Zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 30 października 1998 r. Ze względu na treść art. 101 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym stwierdzenie naruszenia prawa nie może prowadzić do jej wyeliminowania z obrotu prawnego /stwierdzenia nieważności/, ponieważ upłynął jeden rok od podjęcia tej uchwały. Dlatego też na podstawie art. 101 ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 2 tej ustawy orzeczono o niezgodności uchwały z prawem.