II SA 687/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W.-M. z dnia 21 grudnia 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności par. 10 regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków i innych składników wynagrodzenia oraz dodatków mieszkaniowych stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy w M. z dnia 24 listopada 2000 r. (...) - skargę oddala. Treść par. 10 regulaminu, którego nieważność stwierdził wojewoda powyższym rozstrzygnięciem nadzorczym, miała następujące brzmienie: "Nauczycielom, którzy w dniu wolnym od pracy realizują planowane i odpowiednio udokumentowane zorganizowane zajęcia dydaktyczne i opiekuńczo-wychowawcze a nie otrzymują za ten dzień innego dnia wolnego, przysługuje odrębne wynagrodzenie za efektywne przepracowanie godziny ponadwymiarowe, nie więcej jednak niż za 4 godziny, płatne jak za godziny ponadwymiarowe." Zdaniem wojewody przepis ten jest sprzeczny z art. 42c ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357 ze zm./ zapewniającym nauczycielom za powyższe zajęcia inny dzień wolny od pracy, zaś w szczególnych przypadkach - odrębne wynagrodzenie, bez ograniczeń w zakresie ilości przepracowanych godzin w dniu wolnym od pracy, zastosowanych w regulaminie. Gmina M. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego wojewody, gdyż unormowania zawarte w par. 10 regulaminu mieszczą się w granicach upoważnienia dla organu prowadzącego szkołę będącego jednostką samorządu terytorialnego, zamieszczonych w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela. Organ prowadzący szkołę musi mieć zapewniony wpływ na liczbę godzin pozalekcyjnych /płatnych/ prowadzonych przez nauczycieli w dniu wolnym od pracy i podobne rozwiązania zastosował Minister Edukacji Narodowej w par. 19 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie wynagrodzenia nauczycieli /Dz.U. nr 29 poz. 160 ze zm./ i par. 8 rozporządzenia z dnia 29 września 2000 r. w sprawie dodatków oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe (...) /Dz.U. nr 83 poz. 943/. Gmina jednocześnie stwierdziła, że również par. 10 regulaminu został uzgodniony ze związkami zawodowymi, a praktyka wojewody jest różna /identycznych unormowań przyjętych w sąsiednich gminach nie zakwestionował/. Pełnomocnik wojewody wniósł o oddalenie skargi dodatkowo akcentując przekroczenie przez gminę w par. 10 regulaminu upoważnień zawartych w art. 30 ust. 6 pkt 2 tej ustawy. Dotyczył on jedynie ustalania szczegółowego sposobu obliczania za godziny ponadwymiarowe, a nie - jak to uczyniono w par. 10 regulaminu - zasad jego przyznawania. Wysokość wynagrodzenia i pojęcie godziny ponadwymiarowej ustalone w art. 35 ust. 2 i 3 ustawy, przez co ta kwestia została już uregulowana przez samego ustawodawcę. Wskazane przykłady w rozporządzeniach Ministra Edukacji Narodowej nie mają natomiast w tej sprawie znaczenia z uwagi na zastrzeżenia do ich zgodności z ustawą i szersze niż obecnie upoważnienie - do wydania aktów wykonawczych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniany par. 10 regulaminu ma charakter przepisu wykonawczego i musi bezwzględnie odpowiadać wymogom wewnętrznej zgodności systemu źródeł prawa, w tym m.in. wynikających z art. 94 Konstytucji RP i art. 9 Kodeksu pracy. Chodzi w szczególności o ustanawianie aktów prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, a odnośnie unormowań z zakresu prawa pracy - dodatkowo o rozwiązania nie mniej korzystne od postanowień wynikających dla pracowników z przepisów Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych. Według art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357/, organ prowadzący szkołę określa dla nauczycieli w drodze regulaminu szczegółowy sposób obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, które wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy /art. 35 ust. 3/, oraz za godziny doraźnych zastępstw. Przepis ten samodzielnie przesądził kwestię uprawnienia nauczyciela do wynagrodzenia za wszystkie przepracowane godziny ponadwymiarowe rozumiane jako wykraczające poza tygodniowo obowiązujący wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych /art. 35 ust. 2/. W tak skonstruowanym upoważnieniu nie jest przewidziana możliwość wypłacania wynagrodzenia tylko za część przepracowanych godzin ponadwymiarowych. Zasada pełnego rozliczania zajęć wykonywanych przez nauczyciela w dniu wolnym od pracy została również określona w art. 42c ust. 3 ustawy: otrzymuje ona za takie zajęcia "inny dzień wolny od pracy, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach zamiast dnia wolnego - odrębne wynagrodzenie w wysokości określonej w przepisach o wynagrodzeniu nauczycieli". Nawet w razie dostrzegania łączności art. 42c ust. 3 z upoważnieniem zamieszczonym w art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy, przepis ten został naruszony przez unormowanie zawarte w par. 10 regulaminu. Przede wszystkim pominięto w nim możliwość wypłacenia - ale tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach - wynagrodzenia za zajęcia wykonywane w dniu wolnym od pracy zamiast otrzymania przez nauczyciela innego dnia wolnego od pracy. Ponadto bezpodstawnie wprowadzono limit 4 godzin ponadwymiarowych, powyżej którego nauczyciel nie otrzymuje już wynagrodzenia za dłużej trwające zajęcia w dniu wolnym od pracy. Z powyższych względów rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody było zgodne z prawem i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA orzekł jak w sentencji.