II SA/Ka 334/98

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej dnia 2 grudnia 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Kiermaszek Sędziowie NSA: Roman Ciąglewicz (spr.), Szczepan Prax Protokolant: Alicka Sadowska po rozpoznaniu w dniu 2 dniu 1999 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu R. N. z pobytu stałego w [...], ul. [...]. Organ I instancji przytoczył przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32 z 1984 r. poz. 174 ). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że mieszkanie przy ul. [...] w [...] małżonkowie H. i R. N. otrzymali na zasadzie lokatorskiego prawa do lokalu spółdzielczego. Małżeństwo to zostało rozwiązane wyrokiem z dnia 18 marca 1991 r. sygn. IV RC 1194/90 Sądu Rejonowego w [...]. W wyroku rozwodowym przyznano R. N. prawo zajmowania jednego pokoju. W wyniku podziału majątku wspólnego, postanowieniem z dnia 18 maja 1993 r. Sygn. II NS 508/92 Sąd Rejonowy w [...] przyznał spółdzielcze prawo do w/w lokalu H. N. a na rzecz R. N. zasądzono spłatę. W sprawie z powództwa H. N. o eksmisję R. N., sygn. IC 1393/95 SR w [...], w dniu 30 stycznia 1996 r. strony zawarły ugodę na mocy której R. N. zobowiązał się opróżnić, opuścić i wydać H. N. lokal mieszkalny przy ul. [...] w terminie do 15 czerwca 1996 r. W czerwcu 1996 r. R. N. opuścił w/w mieszkanie, a po opuszczeniu lokalu zabrał stamtąd swoje rzeczy. R. N. złożył wyjaśnienie w którym potwierdził, że od 22 czerwca 1996 r. nie przebywa w w/w mieszkaniu. Dodał, iż nie uczynił tego dobrowolnie. Żona wymieniła zamki i nie wpuściła go do mieszkania. R. N. czynił starania za pomocą środków prawnych ale nie został do mieszkania wprowadzony. W odwołaniu R. N. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił, że mieszkania nie opuścił dobrowolnie, lecz nie został wpuszczony przez byłą żonę, która wymieniła zamki w drzwiach. Trwa to do chwili obecnej. Bez orzeczenia eksmisji H. N. sama wydaliła ojca dzieci z mieszkania. Od 25 czerwca 1996 r. odwołujący się krótko przebywał w P.O. J.K. w Hotelu Ośrodka. Od lipca 1996 r. nie ma gdzie mieszkać. Przebywa u ludzi, którzy go znają i pozwalają mu sypiać u nich od dwóch do czterech miesięcy, bez zameldowania czasowego. Jest inwalidą II grupy bez prawa do pracy. Z renty nie jest w stanie znaleźć dla siebie „kawalerki”. Żona powinna mu zapewnić pokój z łazienką gdzie mógłby spędzić resztę życia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro odwołujący się zobowiązał się do opuszczenia mieszkania do dnia 15 czerwca 1996 r. to z tym dniem utracił uprawnienie do przebywania w lokalu. Zaistniała również przesłanka opuszczenia lokalu. R. N. został przymuszony do opuszczenia lokalu poprzez wymianę zamków ale nie wykorzystał środków prawnych do ochrony naruszonego posiadania. Godził się na orzeczenie eksmisji, z tym że wnosił o odroczenie opróżnienia lokalu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. N. podtrzymał twierdzenie iż nie doszło do pozbawienia go prawa do mieszkania ani do eksmisji. Dodał, że od półtora roku nie ma gdzie mieszkać. W dalszym ciągu uważa, że powinien otrzymać inne mieszkanie, tzw. kawalerkę. Dopiero wówczas b. żona miałaby prawo do ich mieszkania M-5. Obecnie lokal typu M-2 kosztuje ok. 35.000 zł. Na kupno takiego lokalu skarżącego nie stać. Podkreślił, że żona nie spłaciła jego udziału w należącym do majątku wspólnego mieszkaniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd, w myśl art. 21 ustawy o NSA., kontrola oparta o kryterium legalności wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada zarówno wymogom prawa materialnego jak i przepisom postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32 z 1984 r. poz. 174 ze zm.) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Organy do spraw ewidencji ludności I i II instancji trafnie przyjęły, że R. N. utracił uprawnienie do przebywania w lokalu. Jego uprawnienie wynikało ze spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Prawo to należało do majątku wspólnego małżonków H. N. i R. N. Skoro postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 18 maja 1993 r., sygn. akt. II NS 508/92 prawo do lokalu zostało przyznane wyłącznie H. N. (w ramach częściowego podziału majątku wspólnego) to znaczy, że R. N. nie ma już prawa do lokalu mieszkalnego a więc i uprawnienia do przebywania w lokalu wymienionego w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok NSA z dnia 2 września 1997 r., sygn. akt III SA 507/87, ONSA nr 2 z 1987 r., poz. 62). Prawidłowa była ocena organów, że spełniona została również druga przesłanka wymeldowania czyli opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego. O opuszczeniu miejsca pobytu można mówić wówczas gdy osoba fizycznie nie przebywa w lokalu mieszkalnym w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy to nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie wskazywano na niezbędność elementu psychicznego przy ocenie przebywania w określonym miejscu lub opuszczenia miejsca pobytu (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA nr 2 z 1989 r, poz. 72; wyrok NSA z dnia 16 listopada 1984 r., sygn. akt SA/Wr 673/84, OSP nr 9 z 1987 r, poz. 164; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1990 r, sygn. akt SA/Wr 78/90 OSP nr 11 - 12 z 1991 r. poz. 263). Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest niepodejmowanie środków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania przez osobę pozbawioną posiadania przez inną osobę, mającą uprawnienie do przebywania w lokalu, np. byłego małżonka (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1768/97 - nie publikowany). Skarżący nie kwestionuje tego, że od czerwca 1996 r. nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zdaniem Sądu to nieprzebywanie jest wyrazem jego woli. Z ugody zawartej między nim a byłą żoną H. N. wynika, ze zobowiązał się opuścić mieszkanie do dnia 15 czerwca 1996 r. Podpisanie ugody sądowej w której osoba zobowiązała się dobrowolnie opuścić mieszkanie w określonym terminie świadczy o tym, że po upływie tak wyznaczonego terminu, miała zamiar opuszczenia tego mieszkania, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zaakcentować należy, że wbrew zarzutom skargi, zarówno orzeczenie o podziale majątku wspólnego w części dotyczącej spółdzielczego prawa do lokalu jak i ugoda zawierająca zobowiązanie R. N. wyprowadzenia się ze spornego lokalu są dla R. N. i H. N. obowiązujące jako, że nie zostały obalone środkami przewidzianymi procedurą cywilną. Tylko zaś przepisy kodeksu postępowania cywilnego normują postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego oraz rodzinnego i opiekuńczego (art. 1 kpc), zaś do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych (art. 2 § 1 kpc). Z mocy art. 16 - 20 ustawy o NSA nie wynika aby do właściwości i zakresu działania Naczelnego Sądu Administracyjnego należały sprawy o podział majątku wspólnego i o eksmisję. Tym bardziej Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do weryfikowania orzeczeń i czynności cywilnoprawnych. Decyzja organów do spraw ewidencji ludności przyjmująca, że postanowienie w sprawie podziału majątku wspólnego (w części dotyczącej mieszkania) jest prawomocne, i że strony ugody zawartej w sprawie o eksmisję są nią związane, są więc prawidłowe. Organy nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego należało, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o NSA, skargę oddalić.