III FSK 1376/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 173/24 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 marca 2024 r., nr SKO.53.460.2024 w przedmiocie kary porządkowej postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r. o sygn. akt I SA/Ol 173/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 marca 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a także o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pismem z dnia 9 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu pisma poinformował, że skarżący zmarł dnia 2 marca 2025 r. Ponadto pełnomocnik załączył do pisma odpis skrócony aktu zgonu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W każdej więc sprawie, w sytuacji potwierdzenia śmierci strony, należy rozważyć, czy przedmiot postępowania odnosi się "wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego". W rozpatrywanym stanie faktycznym zweryfikować zatem należy, czy sprawa ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 marca 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą skarżącego. Kara porządkowa jest środkiem dyscyplinującym uczestników postępowania i ma charakter sankcji administracyjnej. Norma wynikająca z art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm., dalej: O.p.) ma zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administrracyjnego z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 1096/24, a także S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 262). Ukarane mogą być tylko podmioty wezwane do określonych czynności. Mianowicie strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego między innymi bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności (art. 262 § 1 pkt 2 O.p.). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że administracyjne kary pieniężne wymierzane przez organ administracji publicznej nie wchodzą do spadku, ponieważ nie posiadają "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, Z. Leoński, Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1992 r., III CZP 70/92, OSP 1993, nr 3, s. 56). Obowiązek uiszczenia kary porządkowej ma charakter publicznoprawny. Tego rodzaju odpowiedzialność konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. W przypadku stwierdzenia naruszenia tego prawa przez dany podmiot, organ jest zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej przepisami prawa. Biorąc pod uwagę fakt, że powstanie publicznoprawnego obowiązku uiszczenia kary porządkowej, wymierzonej za bezzasadne odmówienie okazania przedmiotu oględzin nieruchomości jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot, należało uznać, że kara ta dotyczyła wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. s. Agnieszka Olesińska s. Wojciech Stachurski s. Dominik Gajewski