III FSK 1477/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 169/22 w sprawie ze skargi V. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. nr 2001-IEW.4123.5.2022.3 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od V. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 16 września 2022 r., I SA/Bk 169/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę V. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu Sp. z o.o. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 176 § 1 pkt 1 p.p.s.a. złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 O.p. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. nr 2001-IEW.4123.5.2022.3, w sytuacji gdy istniały podstawy do uchylenia ww. postanowienia, bowiem organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że w dniu 25 października 2021 r. nastąpiło skuteczne - zgodne z art. 145 O.p - doręczenie korespondencji na adres H. K. w związku z czym odwołanie strony z dnia 28 stycznia 2022 r. należało uznać za wniesione po terminie, podczas gdy adres, pod który doręczano korespondencję uczestniczce postępowania nie był podawany przez uczestniczkę postępowania jako adres do doręczeń w sprawie podatkowej, z akt sprawy nie wynika, by skarżąca (która wedle wiedzy pełnomocnika przebywała wówczas na stałe poza granicami Polski) miała obowiązek przed swoim wyjazdem podać w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców aktualny adres do doręczeń na terenie Polski w związku z toczącym się lub mającym zostać wszczętym w przyszłości postępowaniem podatkowym, a ponadto brak jest dowodów na to, że uczestniczka postępowania w ogóle wiedziała o fakcie wszczęcia postępowania podatkowego z jej udziałem oraz o tym, że organ podatkowy doręczał jej pisma na adres w Polsce, pomimo iż uczestniczka postępowania, przebywająca na stałe na terenie B., nie podała w postępowaniu podatkowym adresu do doręczeń w Polsce: nadto, z okoliczności sprawy wynika, iż H. K., pomimo iż zdaniem organu podjęła się doręczenia pisma na ręce uczestniczki postępowania, w istocie nie była domownikiem skarżącej i nie można było jej powierzyć korespondencji skierowanej do uczestniczki postępowania w myśl przepisu art. 149 O.p, a dodatkowo H. K. również nigdy nie poinformowała skarżącej o tym, że otrzymała jakiekolwiek pismo od organu podatkowego, co zdaniem pełnomocnika skarżącej, prowadzi do wniosku, że skuteczne doręczenie uczestniczce postępowania podatkowego decyzji Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. nastąpiło dopiero w dniu 14 stycznia 2022 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 tj. ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie. Nadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości, w postaci informacji z P. Oddziału Straży Granicznej, ul. B. [...],[...], w jakich datach w 2021 r. V. S. przebywała na terenie Polski, przy czym wniósł o zwrócenie się do ww. jednostki celem uzyskania stosownej informacji, bowiem uczestniczka postępowania nie ma możliwości uzyskania jej osobiście, zaś umocowanie pełnomocnika nie obejmuje możliwości uzyskiwania informacji z P. Oddziału Straży Granicznej - na wykazanie faktu, że w okresie, gdy toczyło się postępowanie podatkowe oraz została wydana decyzja w związku z tym postępowaniem, V. S. nie przebywała na terytorium Polski, zaś adres do doręczeń uzyskany przez organy podatkowe z Urzędu do Spraw Cudzoziemców w maju 2021 r. nie byt aktualny w październiku 2021 r., kiedy to decyzja organu podatkowego została wystana. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i o odrzucenie wniosku dowodowego skarżącej. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA wyznaczył na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, posiedzenie niejawne w określonym składzie. Poinformowano strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego oraz pouczono o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Odnosząc się do wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu w postaci informacji z P. Oddziału Straży Granicznej w jakich datach w 2021 r. przebywała na terenie Polski, przy czym wniosła o zwrócenie się do ww. jednostki celem uzyskania stosownej informacji, bowiem uczestniczka postępowania nie ma możliwości jej uzyskania; Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie dowodowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dokonującym kontroli orzeczeń sądów wojewódzkich, w zasadzie nie jest dopuszczalne, gdyż orzeczenia sądów administracyjnych zapadają na podstawie akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzają bowiem organy administracji. Wskazany w art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjątek dotyczy jedynie możliwości uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i to pod warunkiem, że nie przedłuży nadmiernie postępowania w sprawie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w skardze kasacyjnej już na początek uznając, że nie istnieją dokumenty, z których oczekiwano przeprowadzenia dowodu. Niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 O.p. Pierwszy z nich to przepis wynikowy, zatem nie można uznać za jego złamanie, oddalenia skargi w oparciu o prawidłowo dokonaną kontrolę sądowoadministracyjną. Z kolei ustawodawca w art. 149 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, t.j. ze zm.) – dalej: "O.p." uznał, że "w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń." Na początek należy wskazać, że nie sformułowano zarzutu co do ustalenia i oceny stanu faktycznego. Oznacza to, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest miarodajny. Autor skargi kasacyjnej opisując stanowisko skarżącej powołuje się na to, że adres, na jaki wysłano decyzję uznaną za doręczoną, nie był adresem do doręczeń, a osoba, która tę decyzję odebrała nie była domownikiem. Powołuje się zatem na ocenę materiału dowodowego przeciwną do poczynionej przez organ i zaakceptowanej przez Sąd. Brak zarzutu już na początek czyni to stanowisko za bezpodstawne. Skarżąca nie przedstawia również zarzutów pozwalających na uznanie, że w sprawie doręczenie decyzji było okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia, które było kontrolowane przez Sąd, tj. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W zaskarżonym wyroku przywołano art. 228 § 1 pkt 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. jako przepisy będące podstawą kontrolowanego działania organu. Tego autor skargi kasacyjnej w ogóle nie dostrzega. Pomija, że WSA wyraził stanowisko co do poprawności ustalenia tak adresu, na jaki wysłano decyzję, jak i tego dlaczego uznano odbierającą przesyłkę za domownika w rozumieniu art. 149 O.p. Skarżąca w żaden sposób nie podważa dowodów, na jakich oparto te stwierdzenia. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mirella Łent Dominik Gajewski Wojciech Stachurski