III FSK 1678/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Anna Rybak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ś. S.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 143/23 w sprawie ze skargi Ś. S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 listopada 2022 r., nr 2401-IEW3.720.12.2022.7 UNP: 2401-22-259246 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz Ś. S.A. z siedzibą w B. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 143/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "sąd I instancji") oddalił skargę Ś. S.A. z siedzibą w B. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "Organ") z dnia 18 listopada 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący żądając rozpoznania sprawy na rozprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora z dnia 12 sierpnia 2022 r. i stwierdzenie nieważności postępowania egzekucyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Dodatkowo Skarżący wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2023, poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 32 § 2 pkt 5 u.p.e.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi wobec i utrzymanie w mocy błędnego postanowienia organów obu instancji, pomimo tego, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej mimo, że była niedopuszczalna, gdyż w dacie wszczęcia egzekucji zobowiązanie wynikające z deklaracji VAT - 7 za marzec 2022 r. zostało uregulowane, a w konsekwencji ww. deklaracja będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego nie mogła podlegać wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej; 2) art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi i zaakceptowanie błędnego rozstrzygnięcia organów obu instancji, które wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 59 § 1 pkt 1, art. 60 § 1, art. 61 § 1 w zw. art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p."), polegające na niewłaściwej wykładni tych przepisów oraz niewłaściwym zastosowaniu polegającym na stwierdzeniu, że zapłata bieżącego zobowiązania w terminie płatności nie spowodowała ustawowego skutku wygaśnięcia zobowiązania, w konsekwencji nieuprawnionego stwierdzenia, że przymusu zapłaty podatku nie może wykonać podatnik posiadający zaległości podatkowe, co prowadzi do nieakceptowalnych konsekwencji prawnych, w tym nawet wątpliwości co zgodności przepisu z Konstytucją RP; II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 1, art. 60 § 1, art. 61 § 1 w zw. art. 62 § 1 o.p., polegające na niewłaściwej wykładni tych przepisów oraz niewłaściwym zastosowaniu polegającym na stwierdzeniu, że zapłata bieżącego zobowiązania w terminie płatności nie spowodowała ustawowego skutku wygaśnięcia zobowiązania, w konsekwencji nieuprawnionego stwierdzenia, że przymusu zapłaty podatku nie może wykonać podatnik posiadający zaległości podatkowe, co prowadzi do nieakceptowalnych konsekwencji prawnych, w tym nawet wątpliwości co zgodności przepisu z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwione uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: przepisów zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 34 § 2 pkt 1, w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poza przywołaniem treści przepisów zawartych w art. 33 § 2 u.p.e.a. oraz w art. 34 § 2 u.p.e.a., nie wyjaśnił sposobu ich rozumienia (zwłaszcza przepisów art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.), ani nie dokonał ich subsumpcji mając na uwadze stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. WSA podsumowując stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "W rezultacie za chybiony należy uznać zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku, gdyż organ dokonał prawidłowego zaliczenia wpłat na poczet podatku VAT za 12/2017.". WSA większość treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku poświęcił rozważaniom wykładni art. 62 § 1 i § 4 o.p., chociaż w tym przedmiocie, tj. zaliczania dokonywanych wpłat należności, ustawodawca przewidział oddzielną procedurę. W sprawie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych, organ wydaje postanowienie na które służy zażalenie (art. 62 § 4 o.p.). Są to zatem odrębne procedury i odrębne sprawy. W rozpatrywanej sprawie postanowienia w tym przedmiocie zostały wydane. Wskazuje na te rozstrzygnięcia WSA zauważając, że "W konsekwencji organ wydał w dniu 18 maja 2022 r. postanowienie o zaliczeniu wpłaty 32.603,00 zł, które zostało doręczone Skarżącej w dniu w dniu 24 maja 2022 r. Ponadto w dniu 17 maja 2022 r. organ wydał postanowienie o zaliczeniu wpłaty kwoty 32.843,00 zł na poczet zaległości w podatku VAT za 12/2017, które zostało doręczone Skarżącej w dniu 13 lipca 2022 r." WSA nie wyjaśnia jednak, czy na wyżej przywołane postanowienia wnoszono zażalenia, czy ewentualnie stały się prawomocne. W przedmiocie wykładni przepisu art. 62 § 1 o.p., WSA podzielił pogląd zawarty w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym "dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty – wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego – jest wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął". Natomiast WSA, nie ustosunkowuje się do powoływanego w treści skargi nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że wyrok ten został uchylony przez NSA w dniu 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 987/23. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesne uznaje, ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. s. Krzysztof Przasnyski s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Jolanta Sokołowska