III FSK 4144/21

Dnia 4 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 780/20 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 października 2020 r., nr 0401-IEW.4123.11.2020 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 16 lutego 2021 r., I SA/Bd 780/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę B. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 2 października 2020 r., w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Pismem z 11 czerwca 2024 r. strona zawnioskowała o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że pozostała do zapłaty kwota zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami i kosztami postępowania podatkowego w wysokości ok. 1.000.000 zł przekracza aktualne możliwości majątkowe byłych członków zarządu. Strona wskazała, że po wydaniu ostatecznych decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na członków zarządu organy egzekucyjne prowadziły egzekucję wobec K. M. i skarżącej. W toku postępowania egzekucyjnego doszło do zajęcia m.in. wynagrodzenia na pracę oraz rachunków bankowych zobowiązanych. W toku postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano od spółki środki pozwalające na spłatę 2/3 kwoty zobowiązania określonego w decyzji. Natomiast dalsze prowadzenie egzekucji przeciwko byłym członkom zarządu spółki doprowadzi do pozbawienia środków utrzymania strony. Ponadto skarżąca zmaga się z chorobą nowotworową, a obawa dalszego, ponownego prowadzenia egzekucji nie pozwala na zgromadzenie środków pieniężnych ani zaciągnięcia chociażby kredytu, który małżonkowie mogliby przeznaczyć na leczenie. W związku z tym dalsze prowadzenie egzekucji skutkować będzie wyrządzeniem byłym członkom zarządu spółki znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki i będzie równoważne z dozgonnym ubóstwem. Do wniosku skarżąca dołączyła zeznanie roczne za 2023 r. (PIT-37), pisma w sprawie egzekucji, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, kartę leczenia szpitalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazujących na zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., pomimo dołączenia do wniosku m.in. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za 2023 r., zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiące od marca do maja 2024 r., pism w sprawie egzekucji oraz dokumentacji medycznej z 2021 r. Wyjaśnić także należy, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 10 czerwca 2020 r., II OZ 346/20). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jak się przyjmuje, nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonywania decyzji przez jej adresata, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego, by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2020 r., I OZ 5/20). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 (LEX nr 1410667), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011 r., II GSK 1562/11, publik. CBOSA). Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, nie oznacza przy tym automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji, choć w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Z tego względu, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł, jak w sentencji.