III FSK 502/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 436/22 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr 2001-IEE.711.126.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 436/22 oddalił skargę A. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: organ, DIAS) z 11 sierpnia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: PPSA, p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 PPSA, w zw. z art. 227 ustawą z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm.) poprzez niezbadanie okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, jak np. kwestii wyroku Sądu Okręgowego w O. o obowiązku zapłaty przez skarżącego ciążącego na nim zobowiązania (tj. zapłaty kwoty 400 tys. zł), ale dopiero pod warunkiem wcześniejszego uzyskania przez niego samochodu czy też sprawdzenia - stanowiska Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2011 r., zgodnie z którym miało nastąpić umorzenie egzekucji nieruchomości skarżącego, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 134 § 1 PPSA, poprzez nierozpatrzenie skargi i stwierdzenie w skarżonym orzeczeniu, że "żaden z zarzutów skargi nie kwestionuje prawidłowości i samej zasadności zaskarżonej czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia nieruchomości zawiadomieniem z dnia [...].03.2022 r., nr [...], położonej przy ul. [...] w Z., dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi kw nr [...]". Podczas, gdy z przedstawionych w przedmiotowej skardze okoliczności wprost wynika bezprawność skarżonej czynności egzekucyjnej, które to okoliczności Sąd zdaje się pomijać. 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 PPSA, poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, co przejawiło się w braku dostatecznego wyjaśnienia przyczyn rozstrzygnięcia. Na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Stosownie do treści art. 179 p.p.s.a. w imieniu organu, przekazano odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutu najdalej idącego tj. naruszenia przez Sąd I instancji art.141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem Skarżącego, Sąd I instancji sporządził wadliwe uzasadnienie wyroku, co przejawiało się w braku dostatecznego wyjaśnienia przyczyn rozstrzygnięcia. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Po pierwsze, przepis art.141 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi, które nie odnosiły się do merytorycznych kwestii odnośnie dokonanej czynności zajęcia nieruchomości Skarżącego przez organ egzekucyjny, a co było przedmiotem niniejszej sprawy. Stąd niezasadne jest stwierdzenie o naruszeniu przez Sąd I instancji w/w przepisu. Nieuzasadniony jest także kolejny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art.106 §3 i § 6 p.p.s.a w zw. z art.227 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji wyroku Sądu Okręgowego w O. o obowiązku zapłaty przez Skarżącego ciążącego na nim zobowiązania, ale pod warunkiem wcześniejszego uzyskania przez niego samochodu, czy też sprawdzenia stanowiska Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2011 r. zgodnie z którym miało nastąpić umorzenie egzekucji. Po pierwsze, tak sformułowany zarzut jest wysoce niezrozumiały, a po drugie Skarżący w toku postepowania przed Sądem I instancji nie wnosił o przeprowadzenie dowodów i to zarówno z wyroku Sądu Okręgowego w O. oraz pisma Ministra Sprawiedliwości. W tym miejscu należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego wyroku związany jest granicami skargi kasacyjnej. Szersze odniesienie się do wskazanych dokumentów nawet w tym zakresie jest niemożliwe z uwagi na brak podania przez Skarżącego sygnatury sprawy czy numeru pisma Ministra Sprawiedliwości. Skoro w ocenie Skarżącego dowody uzupełniające z powyższych dokumentów należało przeprowadzić, to powinien złożyć stosowne wnioski przed Sądem I instancji przedkładając wnioskowane dokumenty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego czynienie Sądowi I instancji zarzutów w tym zakresie jest wysoce nieuzasadnione. Ponadto Skarżący nie wskazał i nie uzasadnił jakie to naruszenie miałoby istotny wpływ na przedmiot niniejszej sprawy. Nieuzasadniony okazał się także kolejny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 p.u.s.a. w zw. z art.134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie skargi i pominięcie wszelkich okoliczności wskazujących na bezprawność skarżonej czynności egzekucyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga złożona do Sądu I instancji nie odnosiła się do oceny skuteczności czynności egzekucyjnej zajęcia nieruchomości o której mowa w art. 54 u.p.e.a. I w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji. Pomimo tego Sąd I instancji działając na podstawie art.134 p.p.s.a. odniósł się w uzasadnieniu do prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia nieruchomości Skarżącego stwierdzając, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia nieruchomości nie naruszył obowiązków wynikających z art. 110c u.p.e.a. oraz w art.22 § 1 u.p.e.a., a zaistniały w sprawie stan faktyczny i prawny został odzwierciedlony w zaskarżonym postanowieniu, a Skarżący nie kwestionował samego faktu zajęcia nieruchomości. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 tej ustawy. SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Brolik SNSA Jolanta Sokołowska