III FSK 843/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. i J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 714/21 w sprawie ze skargi M. K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 8 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 11 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Bd 714/21 oddalił skargę M.K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 8 września 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 rok (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli podatnicy zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: art. 1a ust. 1 pkt 1, 2(2) i 3(3) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, polegającą na przyjęciu w zaskarżonym wyroku, że sam fakt posiadania nieruchomości przez osobę fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą jest wystarczający do zakwalifikowania nieruchomości jako związanej z działalnością gospodarczą i opodatkowaniu jej wyższą stawką tego podatku; 2) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi skarżących w sytuacji, gdy decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja wójta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów u.o.p.l. w zakresie opisanym w punkcie pierwszym powyżej oraz z naruszeniem przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, tj. : a/ art. 187 w związku z art. 122 oraz art. 191 o.p. poprzez jednostronną kwalifikację zgromadzonego przez organy podatkowe materiału dowodowego oraz oparcie zaskarżonego wyroku wyłącznie na okolicznościach odpowiadającym arbitralnym poglądom organów podatkowych przy pominięciu słusznego interesu skarżących; b/ art. 120 o.p. przez sanowanie naruszenie zasady działania organów podatkowych obu instancji na podstawie przepisów prawa oraz przez pominięcie aktualnie wiążącej dyrektywy interpretacyjnej zawartych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z 2020 r. i z 2021 r. w stopniu mającym zasadniczy wpływ na treść decyzji organów obu instancji ; c/ art. 121 § 1 o.p. oraz art. 122 o.p. poprzez zignorowanie znaczenia i skutków zaniechania, którego dopuścił się organ II instancji a tym samym nieuprawnioną akceptację zasadniczych wad postępowania dowodowego w odniesieniu do czynności, które należało przeprowadzić dla ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, co jest także naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasady dochodzenia do ustalenia prawdy obiektywnej; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy rozpatrywaniu sprawy zarzutów skargi na decyzję organu II instancji z dnia 8 września 2021 r. i brak adekwatnego do zarzutów skargi uzasadnienia zaskarżonego wyroku; - art. 1 § 2 p.p.s.a. przez wadliwie wykonanie przez Sąd ustrojowego obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej na podstawie skarżący wnieśli: 1) o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów podatkowych obu instancji także w całości i rozstrzygnięcie stosownie do odwołania skarżących od decyzji wójta z 27 stycznia 2021r., 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania 3) o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I Instancji, 4) o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na początek przypomnieć należy, że przedmiotem sporu prawnego przedstawionego w postępowaniu kasacyjnym jest kontrowersyjne pomiędzy stronami opodatkowanie określonej (por. s. 1 i 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) działki gruntu w zakresie zastosowania stawki opodatkowania od gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą i wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej. Ze sprawy wynika, że stronami postępowania są małżonkowie, nie wynika natomiast: 1/że pomiędzy tymi małżonkami istnieje stan prawny majątkowej rozdzielności małżeńskiej oraz 2/że ze spornej działki wydzielona została pod względem prawa własności lub posiadania samoistnego określona część gruntu i znajdujących się na niej naniesień w postaci budynków. W tym stanie rzeczy dla zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia małżeńska współwłasność łączna, tak zwana współwłasność do niepodzielnej ręki pomiędzy małżonkami wnoszącymi skargę kasacyjną. W sprawie nie zachodzi w szczególności przypadek, że opodatkowany, tak jak przy związku z działalnością gospodarczą, został wydzielony, jako określony posiadaniem, obszar gruntu nie związany z działalnością gospodarczą małżonka - tylko z tego powodu, że grunt ten wchodzi w skład obejmującej cały majątek obojga małżonków współwłasności łącznej. Wobec powyższego dokonując wykładni i zastosowania materialnego prawa podatkowego Sąd pierwszej instancji nie wyszedł poza oceny prawne przedstawione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r., SK 15/15. Odnośnie do kontrowersji w przedmiocie sporu o związanie gruntu i budynków z działalnością gospodarczą i wykorzystywania w tej działalności (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., III FSK 4061/21), Sąd pierwszej instancji, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w granicach i bez naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów zasadnie przyjął, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która polega na transporcie drogowym towarów. W skład środków trwałych przedsiębiorcy wchodzą samochody osobowe, ciężarowe, ciągniki siodłowe, zestawy do odśnieżania, naczepy itp. Oględziny jak i kontrola potwierdziły, że na spornej działce i w budynkach na niej posadowionych znajdowały się naczepy, ciągnik siodłowy, kopaczka, kosiarka, taczki, zbiornik na paliwo, samochód dostawczy. Nieruchomość nie jest wykorzystywana przez podatników na cele prywatne, a wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Nieruchomość faktycznie jest wykorzystywana do prowadzenia na niej działalności gospodarczej. Dodać należy, że ze sprawy nie wynika, ażeby na spornym gruncie wydzielone zostały – własnościowo i/lub faktycznie - określone obszary prowadzenia działalności rolniczej; oznaczenia działek w decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, na którą powołuje się strona skarżąca, nie jest też tożsame z numerem ewidencyjnym spornej działki. Ponadto, jeżeli nawet na określonym gruncie związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej i wykorzystywanym do prowadzenia działalności gospodarczej znajdują się jakieś niewydzielone - prawnie i w zakresie posiadania samoistnego – części uprawne, nie zmienia to generalnej oceny, że działka wykorzystywana jest w przedsiębiorstwie podatnika. Wyjaśnienie – w granicach swobodnej oceny dowodów - sprawy wskazuje, że sporna nieruchomość należała do majątku gospodarczego a nie do wykorzystywanego na cele prywatne; zastosowane i zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji opodatkowanie było faktycznie i prawnie uzasadnione. Przedstawione powyższej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowią doprecyzowanie i w tym kontekście uzupełnienia analiz Sądu pierwszej instancji. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zostało więc należycie uzasadnione, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a., którego kwestionowana przez stronę realizacja nie miała istotnego – negatywnego – wpływu na zgodne z prawem załatwienie sprawy. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. s. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska s. NSA Jacek Brolik s. NSA Jacek Pruszyński