III FZ 25/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. L. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 266/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. L. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022 r. nr 3201-IEE2.711.34.2022.3; 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA) postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 266/25 po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. L. N. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, wnosząc o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2025r. lub 2) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2025r. i przekazania sprawy do WSA w Szczecinie celem ponownego rozpoznania sprawy lub 3) zmianę ww. zaskarżonego postanowienia WSA i przywrócenie skarżącemu W. L. N. terminu do wniesienia przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia całości wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2.07.2025 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 266/25 i o doręczenie skarżącemu ww. wyroku z uzasadnieniem. W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania w zakresie wydania wyroku z dnia 2.07.2025 r. o uchylenie tego wyroku w całości. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego od organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżając na podstawie art. 86 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) postanowienie, zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, 2) art. 86 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie zostały wykazane wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w tym wobec czego sąd niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, 3) art. 73 § 1-4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie fikcji doręczenia przesyłki pocztowej pomimo, iż nie została ona prawidłowo i skutecznie awizowana wobec czego nie została skutecznie doręczona oraz że skarżący nie obalił domniemania wynikającego z tego przepisu, 4) art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 132 i w zw. z art. 137 § 1 i § 4 oraz 138 i art. 120 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2 lipca 2025 r. niezawierającego oryginalnych podpisów wszystkich trzech członków składu orzekającego co czyni nieważne postępowanie w zakresie wydania tego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2 lipca 2025 r., 5) art. 100 § 1 i 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. poprzez brak sporządzenia protokołu z posiedzenia niejawnego, na którym wydany został wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy nadmienić, że zasady dokonywania doręczeń reguluje Rozdział 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Na podstawie art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 1550), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. poz. 819, z późn. zm.). Rozporządzenie to określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych. Natomiast art. 73 p.p.s.a. reguluje terminy odbioru pisma, tzw. fikcja doręczenia jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W wyjątkowych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd może postanowić o przywróceniu terminu, o ile strona uprawdopodobni, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym wobec dowodu i jako taki nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie uprawdopodobniła, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu powinno nastąpić we wniosku o przywrócenie terminu. W treści tego pisma pełnomocnik skarżącego przedstawił jedynie oświadczenie, że wskazane awiza w rzeczywistości nie zostały doręczone, a ponadto w wyniku wystąpienia Sądu przedstawiono także potwierdzenie złożenia reklamacji (która nie została uwzględniona). Poczta Polska także w odpowiedzi na złożoną przez Sąd reklamację poinformowała, że przesyłka została awizowana 8 lipca 2025 r., a powtórne zawiadomienie miało miejsce 16 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Wbrew intencji skarżącego nie można przyjąć, że problemy w funkcjonowaniu Poczty Polskiej są wystarczające do uznania domniemania, że w przypadku wątpliwości dotyczących prawidłowego doręczenia przesyłki należy uznać za uprawdopodobnione (por. postanowienie NSA z 17 października 2025r., sygn. akt III OZ 553/25). Samo wskazanie przez pełnomocnika skarżącego, że awiza mogły nie być w przedmiotowej sprawie pozostawione w jego oddawczej skrzynce pocztowej, nie mogło skutecznie obalić tego domniemania (por. postanowienie NSA z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 97/25). W skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażaleniu, pełnomocnik skarżącego przedstawił dodatkową argumentację, powołując się na nieważność postępowania z uwagi na kwestię oryginalności złożenia podpisów sędziów rozpoznających sprawę. W tym zakresie należy przede wszystkim podkreślić, że celem zażalenia jest kontrola prawidłowości orzeczenia Sądu pierwszej instancji. W jego treści nieuprawnione jest powoływanie się na okoliczności związane z wyrokiem z dnia 2 lipca 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że skarżący nie uprawdopodobnił dostatecznie, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jego winy. W takiej sytuacji słusznie postanowił o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.