III FZ 408/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 903/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 października 2022 r. nr 1001-IEW-1.4261.20.2022.4.1014.KM w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 10 maja 2023 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 marca 2023 r. oddalającego skargę B. S. (dalej: Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 12 października 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem w sprawie udzielenia ulgi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że odpis sentencji wyroku z 22 marca 2023 r. został doręczony Skarżącej w dniu 24 marca 2023 r. Skarżąca równocześnie została pouczona o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Pouczono ją też, że złożenie w terminie przedmiotowego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto pouczono o prawie złożenia skargi kasacyjnej od wyroku w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem oraz o wymogu jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. W dniu 14 kwietnia 2023 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo "Skarga kasacyjna od wyroku", w którym zakwestionowała rozstrzygnięcie sądu, wymuszające na niej zapłacenie podatku. Postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił ww. skargę kasacyjną wskazując, że Skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 marca 2023 r., a nadto sporządziła ww. środek zaskarżenia osobiście, z uchybieniem wymogu z art. 175 § 1 p.p.s.a. W dniu 27 kwietnia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W treści wniosku wskazała, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło na skutek wypadku, któremu uległa w dniu 27 grudnia 2022 r. W wyniku tego zdarzenia Skarżąca doznała poważnych obrażeń ciała i była czasowo niezdolna do pracy. Do wniosku Skarżąca załączyła kserokopię skierowania do poradni chirurgii ogólnej z 28 grudnia 2022 r., kserokopię historii zdrowia i choroby z 21 lutego 2023 r. oraz kserokopię informacji pochodzącej od lekarza ortopedy. Nadto złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 marca 2023 r. Analizując akta sprawy Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobniła ona braku winy w niedotrzymaniu terminu. Skarżąca jako uzasadnienie uchybienia terminowi wskazała następstwa wypadku, któremu uległa 27 grudnia 2022 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w toku niniejszego postępowania, w czasie następującym po ww. dacie Skarżąca dokonywała czynności procesowych - w szczególności wniosła pismo procesowe z 3 marca 2023 r. (k-30 akt sądowych), złożyła i uzupełniła w dniu 12 stycznia 2023 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SPP/Łd 270/22, czy też wniosła w dniu 14 kwietnia 2023 r. osobiście sporządzoną skargę kasacyjną. Wobec powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie sposób zgodzić się z argumentacją wniosku o przywrócenie terminu, że zachodzi związek pomiędzy wypadkiem z 27 grudnia 2022 r. a uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 marca 2023 r., w szczególności tego rodzaju, który uprawdopodabnia brak winy Skarżącej. Skoro Skarżąca była w stanie zredagować i wnieść szereg innych pism procesowych, to dysponując prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, powinna też móc poprawnie sformułować ww. wniosek. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że z załączonej dokumentacji nie wynikało w jakim okresie Skarżąca była czasowo niezdolna do pracy. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła Skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik (z urzędu) zaskarżył je w całości, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy Skarżąca szczegółowo udokumentowała następstwa wypadku z 27 grudnia 2022 r. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że Skarżąca w stopniu wystarczającym uprawdopodobniła, że jej stan zdrowia uniemożliwiał jej podjęcie czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie. Pomimo braku orzeczenia o niezdolności do pracy, z załączonej dokumentacji medycznej wynika niezbicie, że Skarżąca nie mogła funkcjonować w stopniu zapewniającym jej prawidłowe i rzetelne działanie w postępowaniu. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i każda dolegliwość zdrowotna, w szczególności spowodowana wypadkiem, nawet jeśli nie wymaga hospitalizacji, wiąże się dla niej z dużymi problemami w codziennym funkcjonowaniu. Skarżąca nie była w stanie pomyśleć (inna sprawa, że nie było jej stać), że może wnosić o wyznaczenie dla niej pełnomocnika z urzędu, wiele czynności procesowych (w tym złożenie wniosku o przywrócenie terminu) było podejmowanych na podstawie konsultacji z Wydziałem Informacji tutejszego Sądu, który nie jest zobligowany do świadczenia pomocy prawnej dla stron, nawet jeśli strona nie radzi sobie w działaniu przed sądem. Ponadto Skarżąca w piśmie pt. "Zażalenie na Postanowienie sądu W.S.A. ul. Piotrowska 135 w Łodzi" (wpływ 19 czerwca 2023 r., które stanowi uzupełnienie zażalenia na ww. postanowienie) wyraziła swoje stanowisko, w którym nie zgadza się z dotychczasowymi rozstrzygnięciami organów i sądu oraz załączyła dodatkową dokumentację do sprawy (PIT 36 za 2019 r., upomnienie NUS Łódź - Widzew z 11 lutego 2021 r., pismo z Zarządu Lokali Miejskich z 25 maja 2023 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dniu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie i literaturze w szczególności zwraca się uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, a także uwzględniając obiektywny miernik staranności jakiej powinna dołożyć strona, która należycie dba o swoje interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). Stwierdzić należy, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może być następstwem tylko wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobnią brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, by uchybiła terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku bez swojej winy. Jak wynika z akt sprawy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upływał w dniu 31 marca 2023 r. (piątek). Nie budzi wątpliwości fakt, że 27 grudnia 2022 r. Skarżąca była uczestnikiem wypadku - została ściśnięta drzwiami przy wsiadaniu do tramwaju, w wyniku czego doznała obrażeń. Wypadek, w którym uczestniczyła Skarżąca, stanowił bez wątpienia zdarzenie nagłe, niezależne od Skarżącej, które w sposób oczywisty wpłynęło na wykonywanie codziennych czynności. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy trudno jednak jednoznacznie wskazać, że stan zdrowia Skarżącej uniemożliwiał jej podjęcie czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie zachodzi związek pomiędzy wypadkiem z 27 grudnia 2022 r., a uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 marca 2023 r., który uprawdopodabnia brak winy Skarżącej. Skarżąca na przestrzeni czasu od momentu kiedy uległa wypadkowi dokonywała czynności procesowych m.in. złożyła pismo procesowe z 3 marca 2023 r., wbrew augmentacji pełnomocnika zawartej w zażaleniu - złożyła i uzupełniła w dniu 12 stycznia 2023 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan zdrowia Skarżącej pozwalał również na złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku według załączonego przez sąd pouczenia. Odnośnie czasowej zdolności do pracy Skarżącej, słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, iż z załączonej dokumentacji nie wynikało w jakim okresie Skarżąca była czasowo niezdolna do pracy, pełnomocnik Skarżącej zaś nie negował tego faktu, a wręcz przeciwnie w uzasadnieniu zażalenia wskazał na brak orzeczenia o niezdolności do pracy. Należy zatem uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że przywołane we wniosku argumenty nie wskazują na brak winy Skarżącej w uchybieniu terminu. Skoro nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie było zasadne, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W nawiązaniu do uzupełnienia zażalenia sporządzonego i wniesionego przez Skarżącą w dniu 19 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że niniejsze postępowanie służy ocenie postępowania przez Sąd pierwszej instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zaś argumenty i dokumentacja przedstawiona przez Skarżącą dotyczy merytorycznych zagadnień poruszonych w zaskarżonej decyzji organu, które były przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji w wyroku oddalającym skargę na tą decyzję. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sędzia Jacek Pruszyński