III OPP 5/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1764/24 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 24 czerwca 2024 r. znak BPM-SS/S/169/2024 w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. J.S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1764/24 zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi J.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 24 czerwca 2024 r., znak BPM-SS/S/169/2024, w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego. W treści skargi skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie pod sygnaturą VII SA/Wa 1764/24 doszło do przewlekłości oraz wydanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zalecenia doręczenia mu odpisu sentencji wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie dnia 19 grudnia 2024 r. W treści uzasadnienia ww. pisma skarżący wskazał, że dnia 19 grudnia 2024 r. Sąd wydał w przedmiotowej sprawie wyrok, lecz nie doręczył mu odpisu sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm., dalej: ustawa). Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11; 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy. Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010). Jak wynika z treści skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, skarga ta skupia się na wykazaniu przewlekłości postępowania w doręczeniu skarżącemu odpisu sentencji wyroku. Z akt sprawy wynika, że dnia 19 grudnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji wydał wyrok w trybie uproszczonym, a następnie zarządzeniem z tego samego dnia polecił doręczyć jego odpis skarżącemu za pośrednictwem listu poleconego, a organowi za pośrednictwem ePUAP. Przy pismach z dnia 14 stycznia 2025 r. przesłano do stron odpis sentencji wyroku, a kolejną czynnością Sądu było przekazanie akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w związku ze złożoną skargą na przewlekłość postępowania z dnia 13 stycznia 2025 r. Odnotowania wymaga fakt, iż zarządzenie doręczenia skarżącemu odpisu sentencji wyroku za pośrednictwem listu poleconego zamiast ePUAPEM było nieprawidłowe, niemniej nie świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie, w szczególności w zestawieniu z długością całego postępowania od dnia wniesienia skargi do dnia wydania wyroku. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, okres oczekiwania na doręczenie odpisu wyroku nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż Sąd ten sprawnie doprowadził do zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.