III OSK 1894/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-20
Skład orzekający: Artur Kuś, Piotr Korzeniowski, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na odbiorcę odpadów za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów bez dokonania zgłoszenia było zasadne i czy decyzje organów oraz wyrok WSA były prawidłowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że nałożenie kary pieniężnej na odbiorcę odpadów za nielegalne przemieszczanie odpadów bez wymaganego zgłoszenia było prawidłowe. Sąd uznał, że odpady stanowiły mieszaninę, której transgraniczne przemieszczanie wymagało zgłoszenia i zezwolenia, a brak tych formalności uzasadniał wymierzenie kary. Ponadto, nie stwierdzono naruszeń proceduralnych ani błędów w ustaleniu stanu faktycznego, a zastosowanie kary nie było dowolne ani nieprzekraczające granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
W dniu listopada 2017 roku zatrzymano transport odpadów, które były mieszaniną odpadów gumy, metalu, tworzyw sztucznych, kabli, gąbek i obić tapicerskich, przewożonych bez wymaganego zgłoszenia i zezwolenia. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył na odbiorcę odpadów, spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, administracyjną karę pieniężną. Spółka zaskarżyła decyzję, kwestionując klasyfikację odpadów i zarzucając naruszenia proceduralne oraz błędną ocenę prawną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 367/23 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 roku, którym oddalono skargę w/w spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne
i prawne:
W dniu [...] października 2022 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska powołując się na art. 32 ust. 1 art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2020r., poz. 1792) oraz art. 2 pkt 35 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów (DZ. U. L. z dnia 12 lipca 2006r. z zm.) wydał decyzję administracyjną nr [...], nakładającą na [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako odbiorcę odpadów przywiezionych bez dokonania zgłoszenia karę pieniężną w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] listopada 2017 roku [...] WIOŚ został poinformowany o zatrzymaniu przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w [...] transportu odpadów, których skład nie odpowiadał informacjom zawartym w dokumentach przewozowych. Inspektorzy WIOŚ udali się na miejsce zatrzymania transportu i na podstawie oględzin, analizy dołączonych dokumentów oraz dokumentacji fotograficznej przewożonych odpadów wykonanej przez WITD w [...] stwierdzili, że odpady stanowiły mieszaninę odpadów ze strzępienia pojazdów, w skład której wchodziły odpady gumy, metalu, tworzyw sztucznych, kabli, gąbek oraz obić tapicerskich. [...] WIOŚ stwierdził, że przewożone odpady nie zostały zakwalifikowane pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia nr 1013/2006. . Organ uznał, że należy je klasyfikować pod kodem 19 12 12 tj. inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty ) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11. Przewóz takich odpadów do Polski wymagał uprzedniego zgłoszenia i zezwolenia właściwych władz. Tymczasem [...] WIOŚ stwierdził, że transport tych odpadów był realizowany bez w/w zezwolenia, z dołączonym dokumentem stanowiącym załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006, w którym wyżej opisane odpady zostały błędnie określone przez wysyłających pod kodem B3010 z załącznika III (od dnia 1 stycznia 2021 roku obowiązuje kod EU3011 do rozporządzenia nr 1013/2006 tj. stałe odpady tworzyw sztucznych oraz kodem 19 12 04 tworzywa sztuczne i guma wymienione w załączniku do decyzji 2000/532/We (Europejski Katalog Odpadów) zawierającej wykaz odpadów. W związku z powyższym organ I instancji uznał kontrolowany transport za nielegalny. Z dokumentów dołączonych do transportu wynikał, że wysyłającym odpady była [...], a odbiorcą [...] sp. z o.o.
W związku z zatrzymaniem w dniu [...] listopada 2017 roku nielegalnego transportu odpadów [...]i WIOŚ w dniach [...] listopada 2017 roku przeprowadził kontrolę [...] sp. z o.o. . W trakcie kontroli stwierdzono, że w [...] przypadkach wytwórcą odpadów była ta sama firma [...], która na dokumentach ważenia zaklasyfikowała wysyłane odpady pod kodem 19 12 12, natomiast na załącznikach VII do rozporządzenia 1013/2006 klasyfikowała odpady pod kodem B3010 oraz 19 12 04. . Ta sama firma była wskazana jako wytwórca odpadów na załączniku VII dołączonym do transportu zatrzymanego w dniu [...] listopada 2017 roku i w tym przypadku wysyłający z [...] również zakwalifikował odpady wytworzone pod kodami B3010 oraz 19 12 04. . Powyższe w ocenie organu I instancji spostrzeżenia potwierdzają, że już wcześniej do [...] sp. z o.o. wysyłane były z zagranicy niewłaściwie zakwalifikowane odpady. Organ I instancji stwierdził, że powyższe ustalenia oraz wyjaśnienia prezesa spółki stanowią dostateczną podstawę, że [...] sp. z .o.o. jest odbiorcą nielegalnie wysyłanych do Polski. W związku z powyższym na podstawie art. 32 ust 1 i art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczani odpadów zachodzą przesłanki do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Organ w dalszej części uzasadnienia wskazał jakie okoliczności uwzględnił określając wysokość kary pieniężnej oraz stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] sp. z o.o. w [...].
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIOŚ podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące stwierdzenia, zgodnie z którym transport wysłanych przez firmę z [...] odpadów był nielegalnym przemieszczaniem odpadów w świetle przepisów rozporządzenia nr 1013/2006. Jak wynika z kontroli transportu zatrzymanego w dniu [...] listopada 2017 roku przewożono nim odpady stanowiące mieszaninę odpadów gumy, metalu oraz tworzyw sztucznych nie stanowiących odpadów określonych w załączniku III, IIIA, IIIB, IV lub IVB w/w rozporządzenia. Zdaniem organu brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącej, że transportowane odpady winny być zakwalifikowane pod kodem 19 12 04 . Na dołączonym do transportu dokumencie wysyłający odpady zakwalifikował je w pierwszej kolejności pod kodem B3010 z załącznika III do w/w rozporządzenia nr 1013/2006. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia odpady o kodzie B3010 to stałe odpady tworzyw sztucznych – następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki tworzyw sztucznych, pod warunkiem, że nie są pomieszane z innymi odpadami są przygotowane do specyfikacji. Nie jest możliwe utożsamianie odpadów klasyfikowanych pod kodem 19 12 04 z Europejskiego Katalogu Odpadów z odpadami o kodzie B3010 z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006. Abstrahując od faktu, że w świetle materiału dowodowego oba w/w kody w niniejszej sprawie zostały wskazane błędnie w stosunku do odpadów objętych niniejszym postępowaniem, to podkreślić należy, że oba w/w kody odpadów nie mogą być stosowane w sposób wymienny oraz kolejność ich nadawania w przypadku klasyfikacji konkretnych odpadów nie może być przypadkowa. Dalej organ wskazał, że odpady o kodzie B3010 to stałe odpady tworzyw sztucznych – następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki z tworzyw sztucznych, pod warunkiem, że nie są pomieszane z innymi odpadami. Tymczasem jak zasadnie uznał organ I instancji odpady sklasyfikowane przez wysyłającego jak odpady o kodzie B3010 w istocie stanowiły mieszaninę odpadów sztucznych, gumy, metali, kabli, gąbek i obić tapicerskich. Powyższy skład odpadów wskazuje także, że odpady te nie stanowiły także odpadów o kodzie 19 12 04 którymi są tworzywa sztuczne i guma. Skoro objęte kontrola odpady wysłane do skarżącej spółki stanowią mieszaninę odpadów niesklasyfikowaną pod żadnym kodem z załączniku III, IIIA, IIIB, IV, IVBA, to transgraniczne ich przemieszczanie mogło odbywać się tylko po dokonaniu uprzedniego zgłoszenia i uzyskaniu zezwolenia właściwych władz zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b) iv) rozporządzenia 1013/2006.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że odbiorca odpadów w rozumieniu przepisów rozporządzenia 1013/2006 była skarżąca spółka.
Powyższe ustalenia zdaniem GIOŚ stanowiły podstawę do wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej jako odbiorcy nielegalnego przesłanych do Polski odpadów tj. w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a. Naruszenie bowiem procedury związanej z transgranicznym przemieszczanie odpadów nie może być oceniane jako znikome naruszenie prawa. Przeciwko zastosowaniu tego przepisu przemawia także prewencja ogólna. Trudno uznać za znikome naruszenie prawa fakt przywożenia do Polski odpadów bez zgody uprawnionych organów. Brak zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi związanego z przywiezieniem odpadów nie oznacza, że naruszenie to należało ocenić jako znikome. Wymierzenie w realiach niniejszej sprawy kary pieniężnej stanowi realizację funkcji takiej kary: odszkodowawczej, prewencyjnej i represyjnej. Nadto organ podkreślił, że w niniejszej sprawie wymierzono karę w najniższym ustawowym zagrożeniu. GIOŚ Ne podzielił także stanowiska skarżącej zgodnie z którym przepisy umożliwiają łączne przewożenie odpadów bez zezwolenia, jeśli są one kierowane do tego samego procesu przetwarzania. Do spółki nie zostały wysłane odpady o kodzie 19 12 04 tj. tworzywa sztuczne i guma, gdyż w wysłanych odpadach znajdowały się także odpady metali, kabli, gąbek oraz obić tapicerskich, które nadto były ze sobą wymieszane.
Organ II instancji uznał także za nieuzasadniony zarzut dotyczący niewłaściwe przeprowadzonej procedury oględzin, gdyż Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem powołanym do badania i oceny stanu środowiska, a jej inspektorzy posiadają niezbędny zakres wiedzy specjalistycznej w zakresie zagadnień transgranicznego przemieszczania odpadów, w tym do określenia składu morfologicznego odpadów i ich kwalifikacji. W związku z powyższym GIOŚ uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.
W ocenie organu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stanowił także wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że odwołująca wypełniła definicję odbiorcy odpadów określoną w art. 2 pkt 14) rozporządzenia nr 1013/2006. Nie miało znaczenia, iż zwróciła ona transport odpadów do [...], a pojazd z odpadami nie dotarł do niej, więc nie miała ona możliwości zweryfikowania zgodności transportu z zamówieniem. Nielegalny transport odpadów wysłanych do odwołującej został skontrolowany podczas realizacji wysyłki, co oznacza, że odpady były już przesyłane do Spółki, tym samym słusznie została ona uznana za odbiorcę odpadów przywiezionych do Polski nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. W związku z tym za niezasadne GIOŚ uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. art. 189d pkt 1, 2 i 5 w związku z art. 189f § 1 ust. 1 w związku z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W odpowiedzi na zarzuty dowolnego uzasadnienia decyzji organu I instancji, wydania jej z pominięciem słusznego interesu strony i w konsekwencji wydania decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie organ wskazał, że zawiera ona elementy wynikające z art. 107 § 3 kpa. W związku z tym organ odwoławczy uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa.
Co do zarzutu wydania decyzji przez organ l instancji z naruszeniem art. 32 ust. 1 u.m.p.o., organ odwoławczy podkreślił, że WIOŚ nałożył na stronę karę pieniężną nie za dokonanie przewozu odpadów z niewypełnionymi prawidłowo dokumentami przesyłania, a jako odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia i na tej podstawie był zobligowany do nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu. W kwestii zarzut naruszenia art. 34 u.m.p.o. organ I instancji uwzględnił kryteria wskazane w tym przepisie, dokonując miarkowania kary, poprzez nałożenie jej w wysokości [...] zł, tj. najniższej przewidzianej w art. 32 ust. 1 tej ustawy.
Skargę na decyzję GIOŚ złożyła [...] Sp z .o.o. w [...] wnosząc o jej uchylenie. Wraz z poprzedzającą ją decyzją organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw.
Na początku uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, że w całości podzielił ustalenia organów obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę prawną stanu faktycznego, a zarzuty wyartykułowane w skardze stanowią w istocie powtórzenie podniesionych już w odwołaniu.
Materialną podstawę decyzji obu organów stanowi art. 32 ust. 1 u.m.p.o., zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w okresie, kiedy doszło do naruszenia) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.
Odnośnie zarzutów dotyczących klasyfikacji odpadów wysłanych do skarżącej nie można zgodzić się zdaniem sądu z twierdzenie, jakoby przepisy umożliwiały łączne przewożenie bez zezwolenia odpadów jeśli są one kierowane do tego samego procesu przetwarzania. Skarżąca oparła swoje stanowisko w tej mierze na wydanej dla niej decyzji władz lokalnych i praktykach krajowych, jednak nie mogą one być bezpośrednio stosowane w przypadku transgranicznego przemieszczania odpadów. Zasady transgranicznego przemieszczania odpadów reguluje bowiem rozporządzenie nr 1013/2006. Odpady przewożone transportem zatrzymanym [...] listopada 2017 r. stanowiły mieszaninę odpadów gumy, metalu oraz tworzyw sztucznych. Zatem nie stanowiły one odpadów określonych w załączniku III, IIIA, IIIB, IV lub !VA do rozporządzenia nr 1013/2006. Skarżąca w swoich wywodach podkreślała właściwą klasyfikację transportowanych odpadów pod kodem 19 12 04, pomijając fakt, że na dołączonym do transportu dokumencie stanowiącym załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006, wysyłający odpady zaklasyfikował je w pierwszej kolejności pod kodem B3010 z załącznika Ili do ww. rozporządzenia. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia obowiązującymi podczas zatrzymania transportu, odpady o kodzie B3010 to stałe odpady tworzyw sztucznych - następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki tworzyw sztucznych pod warunkiem, że nie są pomieszane z innymi odpadami i są przygotowane do specyfikacji. W dalszej części uzasadnienia dotyczącej powyższej kwestii Sąd powtórzył argumentację organów uznającą za ją wyczerpującą i nie budząca wątpliwości. Stwierdził także, że aby odpady wysłane do skarżącej można było zaklasyfikować pod kodem 19 12 04 jako odpady, których transgraniczne przemieszczanie nie wymaga uzyskania zezwolenia w świetle przepisów rozporządzenia nr 1013/2006, to w skład transportu musiałyby wchodzić odpady jednorodne, tj. albo tworzywa sztuczne albo guma. Tymczasem jak wynika z oględzin odpadów, oprócz innych rodzajów odpadów, tworzywa sztuczne były wymieszane z odpadami gumy. W takiej sytuacji, nawet zakładając, że w transporcie byłyby tylko tworzywa sztuczne i guma, ich przewóz z dołączonym załącznikiem VII byłby niezgodny z przepisami rozporządzenia nr 1013/2006. Procedury przewozu konkretnych strumieni odpadów określają przepisy rozporządzenia nr 1013/2006. Ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w jego art. 18, podlegają przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB oraz mieszanin, niesklasyfikowanych pod tajnym kodem w załączniku III lub składających się z dwóch lub więcej rodzajów odpadów wymienionych w załączniku III, jeżeli skład tych mieszanin nie utrudnia poddania ich racjonalnemu ekologicznie odzyskowi i mieszaniny te zostały wyszczególnione w załączniku IIIA. Wymieszane odpady tworzyw sztucznych i gumy, pod jednym kodem, nie zostały wyszczególnione ani w załączniku III, IIIA, ani w załączniku IIIB. Zatem odpady wysłane do skarżącej stanowiły mieszaninę odpadów niesklasyfikowaną pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIA, IIIB, IV oraz IVA. Transgraniczne przemieszczanie takich odpadów może odbywać się wyłącznie w przypadku uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zezwolenia właściwych organów zgodnie z art. 3 ust. 1 lit b) iv) rozporządzenia nr 1013/2006.
Również za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut dotyczący niewłaściwie przeprowadzonej procedury oględzin odpadów. Na podstawie art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2023 r. poz. 824), pracownicy inspekcji są powołani do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, a ich ustawową kompetencją jest m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 10 tej ustawy, inspektor uprawniony jest do określenia składu morfologicznego odpadów w oparciu o wiedzę ekspercką. W związku z tym należy stwierdzić, że Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem, -powołanym do badania i oceny stanu środowiska, a inspektorzy ochrony środowiska posiadają niezbędny zakres wiedzy specjalistycznej w zakresie zagadnień transgranicznego przemieszczania odpadów. Wiedza i doświadczenie - organu I instancji kontrolujących transport, były wystarczające do właściwej oceny składu morfologicznego odpadów i ich klasyfikacji zgodnie z zapisami rozporządzenia nr 1013/2006 bez konieczności powoływania biegłego oraz pobierania prób odpadów.
W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadne zarzuty odnoszące się do naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 1 art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. z 2023 r. poz. 221).
W ocenie Sądu, równie chybiony był zarzut naruszenia art. 89 §1 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, tym przesłuchanie B. B. na okoliczność składu morfologicznego odpadów i procedur weryfikacji tych odpadów. Zgodnie z art. 2 pkt 14) rozporządzenia nr 1013/2006, odbiorca oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Transport odpadów zatrzymany [...] listopada 2017 r. był w trakcie realizacji, co oznacza, że odpady w tym momencie były już przesyłane do skarżącej. Była ona wskazana jako odbiorca w dokumentach dołączonych do tego transportu, zatem wypełniła definicję odbiorcy odpadów określoną w rozporządzeniu nr 1013/2006.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia zasady przyjaznej interpretacji przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść strony, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a oraz art. 10 i art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców. Organy nie naruszyły powyższej zasady, gdyż wynik przeprowadzonej wykładni art. 32 ust. 1 u.m.p.o. dawał jasność co do treści normy prawnej, brak więc było w sprawie niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa.
Sąd nie zgodził się także ze skarżącą, że naruszenie prawa dokonane w niniejszej sprawie miało charakter znikomy, a strona zaprzestała naruszania prawa poprzez zwrot transportu odpadów do [...], zaś pojazd z odpadami nie dotarł do niej, nie miała więc ona możliwości zweryfikowania zgodności transportu z zamówieniem, w związku z czym zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Zgodnie z art. 2 pkt 14) rozporządzenia nr 1013/2006, odbiorca oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Nielegalny transport odpadów wysłanych do skarżącej został skontrolowany podczas realizacji wysyłki, co oznacza, że odpady były już do niej przesyłane. Tym samym spełniona została przesłanka z powołanego przepisu, wskazująca skarżącą jako odbiorcę odpadów przywiezionych do Polski bez dokonania zgłoszenia. Sąd stwierdził także, że w stanin faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala uznać stwierdzonego naruszenia związanego z transgranicznym przemieszczanie odpadów za naruszenie znikomej wagi w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. między innymi z uwagi na dobro chronione przepisami ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Sankcja w niniejszej sprawie ma nie tylko wymiar indywidualny w stosunku do strony, ale nie mniejsze jej znaczenie związane jest prewencją o charakterze ogólnym i zapewnieniem, iż zabezpieczone będą uzasadnione oczekiwania społeczeństwa, że normy dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów będą restrykcyjnie przestrzegane i do Polski nie będą wjeżdżały transporty przewożące odpady bez zgody właściwego organu. Nie było również podstaw do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie kryteriów wskazanych w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. podzielając w całości stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wymierzona kara spełnia funkcję odszkodowawczą, prewencyjna i represyjną.
Nietrafiony był także zdaniem Sądu I instancji, zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 33 ust. 1 u.m.p.o. poprzez uznanie, że skarżąca nie spełniła określonych w nim wymagań i dokonywała przewozu odpadów z niewypełnionymi prawidłowo dokumentami przesyłania, albowiem w sprawie nie miał zastosowania powołany przepis. Co do zarzutu naruszenia art. 34 u.m.p.o. poprzez jego niezastosowanie i niezmiarkowanie nałożonej kary, Sad z kolei uznał, że organ I instancji w uzasadnieniu do decyzji nakładającej na skarżącą karę pieniężną precyzyjnie wskazał, że przy ustalaniu jej wysokości uwzględnił w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Wreszcie zauważyć trzeba, że kara w wysokości [...] zł jest najniższą przewidzianą w art. 32 ust. 1 u.m.p.o.
Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. w [...] wnosząc na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowa, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie w art. 174 pkt 1 p.ps.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2009 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez uznanie, że skarżąca nie spełniła określonych w nim wymagań i dokonywała przewóz odpadów bez dokonania zgłoszenia,
b) art. 34 u.m.p.o. poprzez jego niezastosowanie i nie zmiarkowanie nałożonej kary,
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, w szczególności polegające na:
– uznaniu, że skarżąca przewoziła odpady o kodzie 19 12 12, podczas gdy przewożone były odpady o kodzie B3010, ewentualnie 19 12 04,
– w konsekwencji uznaniu, że skarżąca dokonała przewozu odpadów bez dokonania zgłoszenia, podczas gdy nie musiała zgłaszać tego przewozu,
– całkowite pominięcie przez organy obu instancji zasady wynikającej z ustawy prawo przedsiębiorców, zgodnie z którą organy powinny kierować się domniemaniem uczciwości skarżącej i wszelkie wątpliwości poczytywać na korzyść przedsiębiorcy,
– niezastosowaniu przez organ I oraz organ II instancji przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść Skarżącej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a., w tym także w art. 10 i 11 ustawy prawo przedsiębiorców, będącego w istocie małą konstytucją dla przedsiębiorców i organów administracyjnych w rozstrzyganiu spraw względem przedsiębiorcy,
b) art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie.
c) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców - polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji organu II instancji, poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w pierwszym myślniku,
d) art. 189d pkt 1, 2 i 5 w zw. z art. 189f §1 ust. 1 k.p.a. w zw. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców - poprzez wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, pomimo możliwości zastosowania przez organy w drodze decyzji, odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, o którym mowa w skarżonej decyzji, w oparciu o okoliczności wskazane w lit. a powyżej,
e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona, a poprzedzające ją postępowanie umorzone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, podniesiono bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Uchybienia przepisom postępowania mogą być skutecznie podnoszone, jeśli jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wykaże, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r., III OSK 1167/22).
Odnosząc się zatem wpierw do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zauważyć trzeba, że przepis ten traktuje o elementach uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą odnośnego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego ani kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi ze statuowanej tym przepisem normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 27 września 2024 r., III OSK 2850/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnia motywy podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia i tym samym sprawia, że poddaje się ono kontroli instancyjnej. W szczególności Sąd I instancji odniósł się do przyjętej przez organy kwalifikacji odpadów podlegających w niniejszej sprawie transgranicznemu przemieszczeni, wymogu uprzedniego dokonania zgłoszenia takiego przemieszczenia i uzyskania zgody właściwych organów, wypowiedział się co do zastosowania w sprawie art. 7a k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców . Prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w tej mierze - jak już wyżej zaznaczono - nie może być kwestionowana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym nie podlega weryfikacji przy ocenie tego zarzutu. Podkreślić także należy, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2025r, sygn. Akt III FSK 877/24).
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności konsekwencji organu II instancji, poprzez brak uwzględnienia okoliczności wskazanych w "pierwszym myślniku". Przepis art. 107 § 1 k.p.a. określa jakie elementy winna zawierać decyzja wydana przez organ administracji publicznej. Natomiast przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższy zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. był także podniesiony w skardze i został oceniony przez Sąd I instancji. W szczególności sąd ten stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem jak wskazał Sąd I instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazane w przywołanym przepisie elementy. Także analiza decyzji nie wskazuje, aby nie zawierała chociażby jednego z elementów wskazanych w art. 107 § 1 k.p.a. Podkreślić jednocześnie należy, że wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu jako sądowi orzekającemu w pierwszej instancji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. albowiem sąd ten nie stosuje tego przepisu, a jedynie bada prawidłowość jego zastosowania przez organy administracji publicznej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do uwzględnieniu zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 189d pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 §§ 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców – poprzez wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, pomimo spełnienia przesłanek upoważniających do zastosowania przez organ w drodze decyzji, odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Na wstępie należy ponownie podkreślić, że zarzut ten został błędnie zredagowany z pominięciem przepisów p.p.s.a. Wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu jako sądowi orzekającemu w pierwszej instancji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia tych przepisów, albowiem sąd ten nie stosuje tego przepisu, a jedynie bada prawidłowość jego zastosowania przez organy administracji publicznej. Przypomnieć należy, że przepis art. 189d określa jakie okoliczności winien mieć na uwadze organ administracji publicznej wymierzając administracyjna karę pieniężna. Natomiast przepis art. 189f § 1 ust. 1 stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednie kara spełnia cele, dla których miałby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). Nie budzi wątpliwości, że postępowanie administracyjne również w tym zakresie winno zostać przeprowadzone z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w powołanych przepisach przez skarżąca kasacyjnie przepisach postępowania a ustalenia poczynione w tym kierunku przez organ przedstawione w uzasadnieniu decyzji wraz ze wskazanie podstawy prawnej. Wbrew twierdzeniom podniesionych przez skarżącą kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podzielić należy stanowisko Sądu I instancji co do braku podstaw zakwestionowania stanowiska organów co do braku podstaw zatasowania w realiach niniejszej sprawy instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Za bezsporne należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w skardze kasacyjnej też nie wskazano, aby w niniejszej sprawie zaistniały fakty opisane w tym przepisie. Natomiast przedmiotem rozważań organów administracji publicznej oraz oceny Sądu ich stanowiska było zastosowanie art. 189f pkt 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jest to zarzut, który w istocie dotyczy wyłącznie kwestii, czy naruszenie prawa było znikome. Należy mieć jednak na uwadze, że możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. została pozostawiona uznaniu organu administracji, co ma wpływ na zakres kontroli legalności sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny w tym zakresie. Przyjmuje się, że kontrola ta jest ograniczona do badania, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone i czy podjęte rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego (por. H. Knysiak-Sudyka, Kontrola decyzji uznaniowych przez sądy administracyjne (w:) M. Kapusta, A. Kaźmierska-Patrzyczna, P. Korzeniowski, A. Rabiega-Przyłęcka, P. Wilczyński (red.), Dyskrecjonalność w przestrzeni administracji publicznej, Warszawa 2025, s. 463). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności decyzji organu administracyjnego, bowiem podjęte rozstrzygnięcia wymagają przekonującego i jasnego uzasadnienia. Konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Działając w ramach uznania administracyjnego, organy administracji są zobligowane do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być zatem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok NSA z 17 września 2024 r., III OSK 291/23, CBOSA). Te warunki zaskarżona decyzja spełnia. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia. Naczelny sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu i instancji, że występowania przez skarżącą w roli odbiorcy odpadów, które były przemieszczone do Polski bez wymaganego zgłoszenia i zgody właściwych organów nie może być oceniane jako znikome naruszenie prawa. Przemawia za taki stanowiskiem jak zasadnie wskazały organu, a Sąd I instancji to stanowisko przede wszystkim dobro chronione na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o. W niniejszej sprawie dobrem chronionym jest legalny obród odpadami, który ma odbywać się pod kontrolą zarówno organów państwa z którego odpady są wysyłane jak i państwa w którym odpady te mają być odebrane i dalej zagospodarowane. Również społeczeństwo oczekuje realizacji niejednokrotnie restrykcyjnych zasad obrotu odpadów i do Polski nie będą wjeżdżały transportu przewożące odpady bez zgody właściwych organów. Przeciwko uznaniu naruszenia przypisanego skarżącej naruszenia prawa za znikome przemawia także prewencja ogólna, mająca wszystkie podmioty biorące udział w zagospodarowaniu odpadów przywożonych do Polski z państw trzecich uświadomić konieczność przestrzegania obowiązujących regulacji. Zatem zastosowana w niniejszej sprawie sankcja ma nie tylko wymiar indywidualny, ale w obecnej sytuacji nie mniejsze znaczenie związane jest z prewencją o charakterze ogólnym i zapewnieniem, iż zabezpieczone będą uzasadnione oczekiwania społeczeństwa, że normy dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów będą restrykcyjnie przestrzegane. Dlatego też organ odwoławczy słusznie uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia znikomości naruszenia prawa. Ustalając okoliczności pozwalające na dokonać oceny stanu faktycznego z punktu widzenia zastosowania wspomnianego przepisu art. 189f § 1 k.p.a. organy zachowały wymogi określone w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie występują wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 189f § 1 k.p.a. a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, aby organy były obowiązane do jego zastosowania. Takie samo stanowisko należy zając co do zarzutu naruszenia art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców. Strona nie wskazała w uzasadnieniu powyższego zarzutu kasacyjnego w czym upatruje naruszenie art. 8 k.p.a. Natomiast zasada zaufanie do przedsiębiorcy, o której stanowi art. 10 ust. 1 ustawy z 2018 r. Prawo przedsiębiorców nie oznacza, że przedsiębiorca może zaniedbać obowiązków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością regulowaną i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania w każdym przypadku, w szczególności poprzez oświadczenie, że nie ponosi winy w stwierdzonym naruszeniu prawa lub jest ono następstwem innej interpretacji przepisów niż przyjęły organy, w szczególności gdy przedsiębiorca ten trudni się zawodowa działalnością w ramach której stwierdzono naruszenie.
Nie zachodzą także podstawy do przyjęcia naruszenia przez organy przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro przepis ten podobnie jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepis art. 151 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym. Tym samym nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji organu instancji, organ odwoławczy utrzymując ja w mocy zasadnie wskazał na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art., 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie.
Dokonując analizy akt sprawy administracyjnej w szczególności w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawy to stwierdzić należy, że zostało ono przeprowadzone zgodnie z zasadami wskazanymi w tych przepisach. Stan faktyczny w tym okoliczności mające istotne znaczenie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy został ustalony w oparciu wyniki kontroli nielegalnego transportu odpadów przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2017 roku, przedstawione następnie w sporządzonym z tej czynności protokołu, opisujące poszczególne frakcje odpadów przewożone kontrolowanym transportem, sporządzonym przez inspektorów WIOŚ, dokumentów dołączonych do transportu, dokumentacją fotograficzną. Nie budzi wątpliwości fakt, że poddane ocenie odpady w trakcie kontroli przeprowadzanej w dniu [...] listopada z 2017 roku składały się z mieszaniny frakcji takich jak tworzywa sztuczne, gumy metale, kable, gąbki obicia tapicerskie.
Zgodzić się należy ze stwierdzeniem skarżącej kasacyjne, że w dacie przeprowadzania kontroli nie obowiązywał przepis art. 9 ust. 2 pkt 10 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 20 lipca 2018 roku o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1479 i obowiązuje o 18 sierpnia 2018 roku - art. 31 ustawy zmieniającej). Podkreślić jednak należy, że faktyczny skład odpadów został ustalono w drodze oględzin, w których brali także udział inspektorzy WIOŚ i został przedstawiony w sporządzonym w ramach tej czynności protokole jak i sporządzonej dokumentacji fotograficznej. Inspekcja Ochrony Środowiska jest właściwym organem w zakresie oceny i klasyfikacji przemieszczanych odpadów, a jej pracownicy posiadają wiedzę fachową odnośnie klasyfikacji odpadów. W przedmiotowej sprawie oceny składu mieszaniny odpadów dokonali inspektorzy ochrony środowiska. Oczywistym jest, że to pracownicy inspekcji Ochrony Środowiska posiadają wiedzę w tym zakresie z uwagi na wykonywane obowiązki i posiadane doświadczenie zawodowe oraz odbyte szkolenia. Wiedzę taką posiadali także przed wejściem w życie art. 9 ust. 2 pkt 10 ustawy zmieniającej z 20 lipca 2018 roku. Nadto podnieść należy zarówno u uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jaki uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji zawarto szerokie rozważania dotyczące właściwej kwalifikacji odpadów opierając się na założeniu, że odpady podane kontroli w dniu [...] listopada 2017 roku składały się z tworzyw sztucznych, gumy, metali, kabli, gąbek, obić tapicerskich. Do dokonania takich ustaleń w chwili kontroli w niniejszej sprawie nie była zdaniem Sądu wymagana wysoce specjalistyczna wiedza, aby powyższe ustalenia poczynić. Tym samym zarzuty dotyczące braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego czy też przesłuchiwania dodatkowych osób są także nieuzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi także podstaw do uwzględnienia przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 33 ust. 1 u.m.p.o. poprzez stwierdzenie, że skarżąca nie spełniła określonych w nim wymagań i dokonywała przewozów odpadów bez dokonania zgłoszenia. Wskazać należy, że skarżącej została wymierzona kara pieniężna jako odbiorcy odpadów przemieszczanych nielegalnie tj. na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o., a nie na podstawie art. 33 ust. 1 tejże ustawy określającym inny delikt administracyjny. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zgadza się ze stanowiskiem, że do przyjęcia odpowiedzialności z art. 32 ust. 1 u.m.p.o. wymagane jest spełnienie trzech bezwzględnych przesłanek tj. (1) przedmiot objęty postępowaniem stanowi odpad, (2) nastąpiło ich nielegalne przemieszczenie bez dokonania zgłoszenia, (3) podmiot, na który nakładana jest kara pieniężna, jest odbiorcą odpadów, zgodnie z ustawową definicją odbiorcy odpadów sprowadzanych nielegalnie. Skarżący jednocześnie w skardze kasacyjnej, co jest istotne podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona druga przesłanka, ponieważ przeoczono odpady o kodzie B3010 oraz 19 12 04, a zatem takie, które nie wymagały dokonania zgłoszenia. Powyższe stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na wielość wątków poruszanych w ramach tego zarzutu na wstępie podkreślić należy, że w trakcie kontroli stwierdzono, że przewożone odpady stanowiły mieszaninę odpadów ze strzępienia pojazdów w skład której wchodziły odpady gumy, metali, tworzyw sztucznych, kabli, gąbek oraz obić tapicerskich. Dokonując kwalifikacji odpadów o takim składzie podnieść należy, że przepisy nie przewidują możliwości łącznego przewożenia odpadów o różnych kodach nawet, jeżeli są one kierowane do tego samego procesu przetwarzania . Skarżąca oparła swoje stanowisko w tej mierze na wydanej dla niej decyzji władz lokalnych i praktykach krajowych, jednak nie mogą one być bezpośrednio stosowane w przypadku transgranicznego przemieszczania odpadów. Zasady transgranicznego przemieszczania odpadów reguluje bowiem rozporządzenie nr 1013/2006. Skoro transportowane odpady stanowiły mieszaninę w/w odpadów, zatem nie stanowiły one odpadów określonych w załączniku III, IIIA, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia nr 1013/2006. Skarżąca w swoich wywodach podkreśla, że właściwą kwalifikacją transportowanych odpadów winna być kwalifikacja o kodzie 19 12 04. Pomija jednak fakt, że na dołączonym do transportu dokumencie stanowiącym załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006, wysyłający odpady zakwalifikował je w pierwszej kolejności pod kodem B3010 z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia obowiązującymi w chwili kontroli, odpady o kodzie B3010 to stałe odpady tworzyw sztucznych – następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki tworzyw sztucznych pod warunkiem, że nie są pomieszane z innymi odpadami i są przygotowane do specyfikacji. Abstrahując od faktu, że w świetle materiału dowodowego oba w/w kody w niniejszej sprawie zostały wskazane błędnie, stwierdzić należy, iż nie jest także możliwe utożsamianie odpadów kwalifikowanych pod kodem 19 12 04 z Europejskiego Katalogu Odpadów z odpadami o kodzie B3010 z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006. Zasadnie zarówno organy jak i Sąd I instancji wskazali, że w załączniku III do rozporządzenia nr 1013/2006 stwierdzono, że odpady wymienione w załączniku IX do Konwencji Bazylejskiej, w tym kod B3010, znajdują się w załączniku V w części 1. Załącznik V do ww. rozporządzenia składa się z trzech części. Pierwsza część to kody A z załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej oraz kody B z załącznika IX do tej Konwencji, część 2 to Europejski Katalog Odpadów, natomiast część 3 stanowią kody odpadów z załącznika 4 do decyzji OECD.
W części 1 pod kodem B3010 znajdują się tworzywa sztuczne, w części 2 kod 19 12 04 - tworzywa sztuczne i guma. We wstępie do załącznika V do rozporządzenia nr 1013/2006, w punkcie 2 stwierdzono, że "Niniejszy załącznik składa się z trzech części, jednak części 2 i 3 stosuje się jedynie wówczas, gdy nie ma zastosowania część 1. W związku z tym w celu stwierdzenia, czy określony rodzaj odpadów wymieniony jest w niniejszym załączniku należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy dany rodzaj odpadów jest wymieniony w części 1 niniejszego załącznika, a jeśli nie jest, czy jest wymieniony w części 2, a jeśli nie jest, czy jest wymieniony w części 3". Zatem dokonując klasyfikacji danego odpadu w pierwszej kolejności należy szukać właściwego kodu w części 1 (np. wykaz B), a jeśli tam go nie ma, dopiero w Europejskim Katalogu Odpadów, który znajduje się w części 2. Ponieważ wysyłający z [...] wskazał kod B3010 z części 1 wykazu B jako właściwy dla przedmiotowych odpadów, zatem dalsze klasyfikowanie go było niepotrzebne, a w tej konkretnej sprawie w świetle niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego błędne, ponieważ charakter odpadów określony przez oba ww. kody nie jest tożsamy. Odpady o kodzie 19 12 04, tj. tworzywa sztuczne i guma, mogły być bowiem klasyfikowane jako odpady o kodzie B3010 - tworzywa sztuczne, GH013 polimery chlorku winylu, B3040 odpady gumy, B3080 odpady, okrawki i pozostałości gumy lub mieszanina kodów B3040 i B3080 z załącznika IIIA do rozporządzenia nr 1013/2006.
Odpady o kodzie B3010 (w stanie prawnym obowiązującym w czasie realizacji przemieszczania) to stałe odpady tworzyw sztucznych - następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki tworzyw sztucznych pod warunkiem, że nie są pomieszane z innymi odpadami i są przygotowane do specyfikacji. Tymczasem odpady zaklasyfikowane przez wysyłającego jako odpady o kodzie B3010 w istocie stanowiły mieszaninę odpadów tworzyw sztucznych, gumy, metali, kabli, gąbek i obić tapicerskich.
Zgodnie z przytoczonym wyżej opisem odpadów o kodzie B3010, odpady tworzyw sztucznych, jeśli mają być klasyfikowane pod kodem B3010 z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006, nie mogą być pomieszane z innymi odpadami. Ponieważ odpady wysłane do skarżącej stanowiły mieszaninę odpadów tworzyw sztucznych, gumy, metali, kabli, gąbek i obić tapicerskich, słusznie organy stwierdziły, że do skarżącej nie zostały wysłane odpady o kodzie B3010 wskazanym w dołączonym do transportu załączniku VII do rozporządzenia nr 1013/2006.
W oparciu o powyższe argumenty zasadnie też organy uznały, że do skarżącej nie zostały wysłane również odpady o kodzie 19 12 04. Odpady o tym kodzie to tworzywa sztuczne i guma, tymczasem w przewożonych odpadach znajdowały się także odpady metali, kabli, gąbek i obić tapicerskich, co powodowało, że odpady te nie mogły być klasyfikowane także pod kodem 19 12 04.
Należy także podkreślić, że aby odpady wysłane do skarżącej można było zaklasyfikować pod kodem 19 12 04 jako odpady, których transgraniczne przemieszczanie nie wymaga uzyskania zezwolenia w świetle przepisów rozporządzenia nr 1013/2006, to w skład transportu musiałyby wchodzić odpady jednorodne, tj. albo tworzywa sztuczne albo guma. Tymczasem jak wynika z oględzin odpadów, oprócz innych rodzajów odpadów, tworzywa sztuczne były wymieszane z odpadami gumy. W takiej sytuacji, nawet zakładając, że w transporcie byłyby tylko tworzywa sztuczne i guma, ich przewóz z dołączonym załącznikiem VII byłby niezgodny z przepisami rozporządzenia nr 1013/2006. Procedury przewozu konkretnych strumieni odpadów określają przepisy rozporządzenia nr 1013/2006. Ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w jego art. 18, podlegają przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB oraz mieszanin, niesklasyfikowanych pod tajnym kodem w załączniku III lub składających się z dwóch lub więcej rodzajów odpadów wymienionych w załączniku III, jeżeli skład tych mieszanin nie utrudnia poddania ich racjonalnemu ekologicznie odzyskowi i mieszaniny te zostały wyszczególnione w załączniku IIIA. Wymieszane odpady tworzyw sztucznych i gumy, pod jednym kodem, nie zostały wyszczególnione ani w załączniku III, IIIA, ani w załączniku IIIB. Zatem odpady wysłane do skarżącej stanowiły mieszaninę odpadów niesklasyfikowaną pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIA, IIIB, IV oraz IVA. Transgraniczne przemieszczanie takich odpadów może odbywać się wyłącznie w przypadku uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych organów zgodnie z art. 3 ust. 1 lit b) iv) rozporządzenia nr 1013/2006. W takim stanie faktycznym wysyłka ww. odpadów z [...] do Polski jedynie z dołączonym do transportu załącznikiem VII do tego rozporządzenia (była niezgodna z jego przepisami. Ponieważ wysyłający nie dokonał zgłoszenia i nie posiadał stosownego zezwolenia, przemieszczanie tych odpadów do Polski stanowiło naruszenie przepisów rozporządzenia nr 1013/2006 zgodnie z art. 2 pkt 35) lit. a) i b).
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 34 u.m.p.o. poprzez brak jego zastosowania i niemiarkowanie nałożonej kary. Wspomniany przepis nakazuje przy ustalaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 32 i 33 uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożenia dla ludzi i środowiska przez odpady oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. W niniejszej sprawie wymierzono skarżącej karę pieniężnej w dolnej granicy zagrożenia wynoszącą zarówno w chwili naruszenia przepisów dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów, jak i w chwili wydania decyzji ostatecznej jaką przewidywał art. 32 ust. 1 u.m.p.o. Przepis art. 34 u.m.p.o. nie przewiduje możliwości wymierzenia kary pieniężnej poniżej dolnego ustawowego zagrożenia.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło