III OSK 392/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2128/17 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić K.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2128/17 oddalił skargę K.K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2017 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2015 r. K.K. wystąpił do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia. We wniosku wskazał jako jednostkę organizacyjną wybraną przez niego do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...]. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. zwróciła się do Dziekana Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego oraz o wyznaczenie trzech członków komisji (w tym sekretarza komisji i 1 recenzenta) i przekazanie uchwały Rady do Centralnej Komisji, celem powołania pełnego składu komisji habilitacyjnej. Rada Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] na posiedzeniu w dniu [...] marca 2015 r., w podjętych uchwałach, wyraziła zgodę na przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego K.K. oraz wyznaczyła trzech członków komisji habilitacyjnej w osobach - prof. dr. hab. H.W. jako sekretarza komisji, dr. hab. W.S. jako recenzenta oraz dr. hab. R.P. jako członka Komisji. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w dniu 21 kwietnia 2015 r. powołała pełen skład komisji habilitacyjnej w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego K.K. Na recenzentów powołani zostali prof. J.W. z Uniwersytetu [...], prof. U.Z. z Uniwersytetu Ekonomicznego [...] oraz dr hab. W.S. z Uniwersytetu [...]. Prof. dr hab. U.Z. z Uniwersytetu Ekonomicznego [...] w sporządzonej recenzji negatywnie oceniła zarówno dorobek naukowy, jak i rozprawę habilitacyjną K.K. Prof. dr hab. J.W. z Uniwersytetu [...] w sporządzonej recenzji również negatywnie ocenił rozprawę habilitacyjną, a także pozostały dorobek naukowy i dydaktyczny K.K. Dr hab. W.S. z Uniwersytetu [...] w sporządzonej opinii stwierdził, że zarówno dorobek naukowo-dydaktyczny, jak i przygotowana rozprawa habilitacyjna nie odpowiadają warunkom określonym w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komisja habilitacyjna na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2016 r., po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania habilitacyjnego oraz recenzjami, w podjętej uchwale negatywnie zaopiniowała wniosek K.K. o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia. Rada Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...], na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2016 r., po zapoznaniu się z przedstawionym dorobkiem naukowym, recenzjami oraz stanowiskiem Komisji habilitacyjnej, w wyniku przeprowadzonego głosowania, podjęła uchwałę o odmowie nadania K.K. stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia (liczba głosów za - 23, liczba głosów przeciw – 1, liczba głosów wstrzymujących się - 1, liczba głosów nieważnych - 0). W związku z wniesionym odwołaniem Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych zwróciła się do prof. dr. hab. B.F. z Uniwersytetu Ekonomicznego [...] oraz prof. dr. hab. M.|R. z Uniwersytetu Ekonomicznego [...] o sporządzenie opinii dotyczących zasadności odwołania K.K. Obaj recenzenci w sporządzonych opiniach ocenili odwołanie K.K. jako niezasadne. Sekcja Nauk Ekonomicznych Centralnej Komisji na posiedzeniu w dniu [...] września 2017 r., po wysłuchaniu opinii recenzentów, w wyniku przeprowadzonego głosowania, nie poparła odwołania K.K. od uchwały Rady Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] odmawiającej nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia. (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały: - 1 głos, przeciw - 12 głosów, wstrzymujących się – 0 głosów). Na podstawie art. 24 § 1 k.p.a. z głosowania wyłączył się prof. A.C. jako Przewodniczący Komisji habilitacyjnej. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2017 r. utrzymującej w mocy uchwałę Rady Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] wskazała, że Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Nauk Ekonomicznych w rozpatrywanej sprawie postanowiło, w głosowaniu tajnym, nie przyjąć odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały - 2 głosy, przeciw uchyleniu - 8 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Centralna Komisja nie znalazła przesłanek merytorycznych wystarczających do pozytywnego rozpatrzenia odwołania. Treść odwołania zawiera przede wszystkim bardzo szczegółową polemikę z wnikliwymi i obszernymi uwagami recenzentów oraz fakty z życiorysu K.K., przedstawiające swoistą samoocenę wkładu w rozwój ekonomii agrarnej. Odwołujący się nie zakwestionował jednak kompetencji recenzentów ani nie zarzucił im nierzetelności naukowej. Negatywne konkluzje recenzji wskazujące przede wszystkim na niespełnienie przez habilitanta warunku znaczącego wkładu do nauki w reprezentowanej przez siebie dyscyplinie są jak najbardziej zasadne, a treść odwołania nie zawiera argumentów, które mogłyby te konkluzje podważyć. W konsekwencji nie ma także argumentów merytorycznych do zakwestionowania wyniku głosowania Komisji habilitacyjnej oraz uchwały Rady Wydziału. Dorobek naukowy kandydata ma przede wszystkim charakter popularyzatorski i wtórny, czego wyrazem jest wskazana jako główne osiągnięcie naukowe książka "Reformy agrarne, a mechanizm rozwoju społeczno-gospodarczego w Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej (1918-1939)". Większość skromnego dorobku publikacyjnego pochodzi z okresu przed uzyskaniem przez kandydata stopnia doktora i została wydana przez Oficynę Wydawniczą Politechniki Białostockiej. Działalność habilitanta nie została należycie upowszechniona w polskiej i zagranicznej literaturze przedmiotu. Odwołujący się nie kierował ani nie uczestniczył w żadnym projekcie badawczym, nie wykazuje się także międzynarodową aktywnością badawczą. Oceny zasadności zaskarżonej uchwały dokonali kompetentni recenzenci, a następnie właściwa merytorycznie Sekcja Centralnej Komisji oraz członkowie Prezydium, którzy stwierdzili, że nie zaistniały przyczyny formalnoprawne ani merytoryczne, które mogłyby stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej uchwały. Dlatego też, w tym stanie rzeczy, Centralna Komisja postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału, której dotyczy odwołanie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie. Skarżący ustosunkował się do powyższej odpowiedzi na skargę w piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2018 r., ponownie obszernie przytaczając swoje polemiczne uwagi do sporządzonych recenzji. Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, a przedłożona przez kandydata rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2016 r., poz. 882 ze zm., dalej jako "ustawa"), w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Instytucję postępowania habilitacyjnego normuje art. 18a ustawy. Wskazuje on m.in., że postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, skierowany wraz z autoreferatem do Centralnej Komisji (ust. 1). Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego (...) (ust. 5). W terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem członkowie komisji habilitacyjnej w głosowaniu jawnym podejmują uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 8). W szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych (ust. 10). Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11). Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego ma wyjątkowy charakter wynikających ze specyfiki tych spraw. Postępowanie to cechuje znaczna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 ustawy w postępowaniu tym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdują w tym postępowaniu zastosowania. Ten szczególny charakter postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała nie korzysta z praw strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest wyłącznie do uzyskania recenzji jednego lub dwóch recenzentów, co wynika z art. 35 ust. 3 ustawy. Z obowiązujących przepisów nie wynika też wymóg zapoznania habilitanta, w szczególności przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów. Z powyższego wynika, że Centralna Komisja, mimo że jest organem odwoławczym, prowadzi w pewnym zakresie własne postępowanie dowodowe, choć ograniczone jedynie do postępowania opiniodawczego. Z tego powodu organ ten jest organem, który musi stosować w prowadzonych przed nim postępowaniach przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., gdyż musi dokonywać oceny, nie tylko materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed Radą Wydziału, ale i materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu odwoławczym. Kontrolę zatem zaskarżonej uchwały Rady Wydziału należy w tym wypadku rozumieć jako kontrolę dokonywaną w sposób wszechstronny. Opinie recenzentów, powołanych w postępowaniu odwoławczym, winny więc odnosić się również do tych aspektów, których dotyczyły opinie recenzentów, powołanych w postępowaniu przed Radą. Pokreślić też wypada, że żaden przepis ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie zawiera ograniczenia w tym zakresie recenzentów powołanych w postępowaniu przed Centralną Komisją, a ponieważ, jak wyżej wspomniano, organ ten jest z mocy ustawy obowiązany również do zebrania materiału dowodowego w postaci wspomnianych opinii i musi materiał ten rozpatrzyć w sposób wyczerpujący i wszechstronny, to oznacza, że Centralna Komisja musi, by skontrolować prawidłowość zaskarżonej uchwały, najpierw sama dokonać oceny dorobku naukowego kandydata do stopnia naukowego i rozprawy naukowej. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie stwarzają kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji. Jednoznacznie negatywne oceny recenzentów nie mogą więc zostać zaprzeczone wyjaśnieniami strony. Postępowanie dowodowe przed Centralną Komisją ograniczone jest bowiem, jak wskazano wyżej, tylko do uzyskania recenzji (art. 35 ust. 3 ustawy). WSA w Warszawie podniósł, że zarówno dorobek naukowy habilitanta, jak i rozprawa habilitacyjna zostały negatywnie ocenione zarówno przez wszystkich recenzentów Komisji habilitacyjnej, jak też przez dwóch recenzentów Centralnej Komisji rozpatrujących zasadność odwołania. Sąd nie był natomiast władny do oceny prawidłowości uwag i ocen merytorycznych zgłoszonych przez tych recenzentów. Treść uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji może wprawdzie budzić pewien niedosyt, ale należy pamiętać, że decyzja tego organu jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym. Głosowanie to jest przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż decyzja ta jest siłą rzeczy pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. Tak więc zdaniem Sądu pierwszej instancji, w toku postępowania przed Radą Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Nadto, wbrew zarzutom skargi, postępowanie to było zgodne z przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. W postępowaniu tym nie doszło także do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie w jakim miały one zastosowanie w tym postępowaniu. WSA w Warszawie podkreślił ponownie, że nie był uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. W dniu 19 czerwca 2018 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K.K., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, uznanie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie z dnia [...] września 2017 r., za wydaną z naruszeniem prawa, uznanie skargi za merytorycznie uzasadnioną i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem pozytywnego jej załatwienia i spowodowania nadania K.K. tytułu naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono: "Dziękuję wszystkim P.T. Profesorom, Sędziom i Innym Osobom tak licznie zaangażowanym w rozstrzygnięcie mojego wniosku o przyznanie dla mnie, tj. dla skarżącego dr K.K. tytułu naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia. A mój wniosek o przyznanie tytułu naukowego jest naprawdę godną i merytorycznie uzasadnioną prośbą. Żałuję ogromnie, iż Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie nie pochyliła się sprawiedliwie nad moim wnioskiem i nie odniosła się godnie przynajmniej chociażby do jednego słusznego zarzutu podniesionego w stosunku do haniebnych i nierzetelnych recenzji mojej rozprawy habilitacyjnej i mojego dorobku naukowego, przedstawionych przez profesorów: prof. dr hab. U.Z., dr hab. W.S., prof. dr hab. J.W. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie w uzasadnieniu swej odmownej decyzji tylko ogólnikowo podkreśliła, iż ja skarżący dr K.K. prowadziłem "szczegółową polemikę" z "rzetelnymi" recenzentami. Takie stanowisko Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie, w kontekście haniebnych i niesprawiedliwych aż 45 zarzutów postawionych przez recenzentów dla skarżącego dr K.K., jest co najmniej haniebne i tragiczne. Wobec Majestatu Odwiecznego Przemijania rozważam. Jak sumienia, wiedza i godność profesorska mogły pozwolić recenzentom na napisanie tak haniebnych i nierzetelnych zarzutów w swych recenzjach, a które to zarzuty w rozprawie habilitacyjnej w ogóle nie mają miejsca. Jednak w oparciu o te haniebne i nierzetelne zarzuty mój wniosek został negatywnie załatwiony. Zważywszy na fakt, iż projekt mojej rozprawy habilitacyjnej wielokrotnie, cząstkowo i kompleksowo przedstawiałem na posiedzeniu Seminarium Ekonomicznego na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...], gdzie został bardzo pozytywnie przyjęty, jest to tym bardziej smutne i niezrozumiałe. Dla lepszego unaocznienia haniebnych i nierzetelnych aż 45 zarzutów postawionych dla mnie, tj. dla skarżącego dr K.K. przez recenzentów, ustosunkowałem się do nich szczegółowo w moim odwołaniu do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie z dnia 30 marca 2016 r. od odmownej Uchwały Rady Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...]. Stąd też nie będę ich tu przytaczał. Podam jedynie po kilka bardzo nierzetelnych przykładów zaczerpniętych z recenzji trzech recenzentów. I tak, między innymi, recenzenci pisali: 1. Prof. dr hab. U.Z. pisała: a) str. 4 Recenzji, wiersze 7-11 od dołu, z dnia 15 czerwca 2015 r.: "Habilitant na str. 18 rozprawy habilitacyjnej uznał negatywny wpływ wielkiego kryzysu gospodarczego, za okres wzrostu i rozwoju". Wyjaśniłem, powołując się na strony, akapity i wiersze Rozprawy habilitacyjnej, iż zarzucanego przez recenzenta zapisu w Rozprawie habilitacyjnej w ogóle nie ma. Dlaczego więc postawiony został mi tak haniebny, nierzetelny zarzut? Jednocześnie zauważam, że każdy człowiek, nawet nie mający tytułu profesorskiego rozumie, iż kryzys to bieda, stagnacja, regres. Rodzi się więc zasadnicze pytanie. Dlaczego Recenzentka postawiła Habilitantowi, czyli mnie skarżącemu dr K.K. tak fałszywy i haniebny zarzut, a Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów moją merytoryczną odpowiedź i wyjaśnienia uznała za "szczegółową polemikę z Recenzentką? Dlaczego Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w trybie skargowym nie spowodowała zmiany fałszywej recenzji? b) str. 1 Recenzji, wiersze 10-11 od dołu, z dnia 15 czerwca 2015 r. "Trudno się zgodzić (z Habilitantem), iż w toku reform następowało wzajemne oddziaływanie na siebie rolnictwa na przemysł, a przemysłu na rolnictwo". Wyjaśniłem w odwołaniu z dnia 30 marca 2016 roku skierowanym do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, że tak istotnie było. Rolnictwo dostarczało żywności dla przemysłu, a przemysł artykuły przemysłowe dla rolnictwa. To wpływało na wzajemny rozwój i na rozwój całej gospodarki narodowej. Tymczasem Centralna Komisja uznała wyjaśnienia skarżącego za "polemikę" z "wnikliwymi" i "obszernymi" uwagami recenzentów. Rodzi się więc kolejne pytanie. Dlaczego? c) w podobnym duchu i pozostałe 17 zarzutów podniesionych w Recenzji z dnia 15 czerwca 2015 r. były całkowicie haniebne i nierzetelne, o czym szczegółowo pisałem w moim odwołaniu z dnia 30 marca 2016 r. od Uchwały Rady Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu [...], z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], mocą której odmówiono mi przyznania tytułu naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia. 2. Dr hab. W.S. pisał: a) str. 7 Recenzji, wiersze 1-3 od dołu, z dnia, bez daty: "Wyraźnie brakuje wiedzy (Habilitantowi) o złożonym i skomplikowanym tworze politycznym, jakim była II Rzeczypospolita". Ja dr K.K. w odpowiedzi na powyższy zarzut przedstawiłem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na s. 11 mego odwołania z dnia 30 marca 2016 r. oraz na s. 4, pkt 2 skargi z dnia 21 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż Druga Rzeczypospolita Polska to nie był "twór" społeczno- polityczny, lecz Odrodzona Ojczyzna - Polska. O Odrodzonej Ojczyźnie wie wszystko każdy Polak, nawet nie mający tytułu profesora. Nauczył się tego w domu rodzinnym i w szkole. W przypadku moim w toku badań naukowych dotyczących właśnie tego historycznego okresu, tę wiedzę znakomicie zgłębiłem i utrwaliłem. Tymczasem Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów "usprawiedliwiła" ten haniebny zapis Recenzenta, pisząc w "ogólnikowym" uzasadnieniu odmownej decyzji z dnia [...] września 2017 r., że ja dr K.K. prowadziłem z Recenzentami tylko "szczegółową polemikę". Rodzi się zatem kolejne pytanie. Dlaczego Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów przyjęła w procedowaniu mego wniosku tak nierzetelną i pokrętną formę jego załatwiania? Przecież można było i należało sprawiedliwie oprzeć się tylko na faktach i odnieść się w wydanej decyzji z dnia [...] września 2017 r. do wszystkich haniebnych i nierzetelnych zarzutów recenzentów. Tego jednak nie uczyniono. b) str. 7 Recenzji, wiersze 12-15 od dołu, z dnia, bez daty: "Recenzent zakwestionował nawet dorobek naukowy prof. dr hab. K.J. z W. poprzez podważenie "poprawności" umieszczonej nazwy nad mapą I Rzeczypospolitej, a którą to mapę umieściłem na s. 151 mojej Rozprawy habilitacyjnej pt. Reformy agrarne a mechanizm rozwoju społeczno-gospodarczego w Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej (1918-1939)", Wydawnictwo "Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej", Białystok 2014. Recenzent zasugerował, że Habilitant winien był dokonać zmiany nazwy mapy, a ponieważ tego nie dokonałem Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów uznała to za słuszny zarzut Recenzenta. W moim odwołaniu jednak z dnia 30 marca 2016 r. wyjaśniłem, iż zgodnie z prawem autorskim wszelkie zmiany w publikacjach może dokonać tylko autor, a inne osoby tylko za pisemną zgodą autora. Ponieważ nie miałem pisemnej zgody autora prof. dr hab. K.J., nie mogłem więc dokonać zmiany nazwy mapy I Rzeczypospolitej umieszczonej w mojej Rozprawie habilitacyjnej. Wyjaśnienia moje Centralna Komisja uznała za "szczegółową polemikę" z "kompetentnym" i rzetelnym Recenzentem. c) również pozostałe 15 zarzutów Recenzenta podniesionych w recenzji z dnia, bez daty, były całkowicie haniebne i nierzetelne o czym bardzo szczegółowo odniosłem się w moim odwołaniu z dnia 30 marca 2016 r., a które to wyjaśnienia znowu uznane zostały przez Centralną Komisję do spraw Stopni i Tytułów w Warszawie za "szczegółową polemikę z rzetelnym" Recenzentem. I znowu stawiam pytanie bez odpowiedzi. Dlaczego? 3. Prof. dr hab. J.W. pisał: a) str. 2 Recenzji, wiersze 1-3 od dołu, z dnia 28 listopada 2015 r.: "materiał empiryczny wykorzystany w rozprawie, opiera się na źródłach wtórnych i są to dane dość dobrze znane materiały statystyczne w literaturze przedmiotu. Autor monografii nie zaproponował nowego, oryginalnego sposobu interpretacji tych danych". I dalej na str. 3 Recenzji, wiersze 8-9 od góry Recenzent pisze: "Wykorzystana literatura przedmiotu jest stosunkowo wąska..." W moim odwołaniu z dnia 30 marca 2016 r. i odpowiedzi na zarzuty Recenzenta wyjaśniłem, iż cały materiał empiryczny przyjęty w Rozprawie habilitacyjnej oparty jest na źródłach oryginalnych, jak: akty normatywne w liczbie 26 pozycji, materiały statystyczne w liczbie 15 pozycji, bibliografie w liczbie 301 pozycji. Wykorzystana literatura przedmiotu obejmuje w swej merytorycznej treści całokształt dziejów gospodarczych Polski, jak również całej ludzkości. Przyjęte i wykorzystane bibliografie opracowane zostały przez wybitnych profesorów ekonomistów praktyków i teoretyków. Pomimo tego Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie moje wyjaśnienia znowu uznała tylko za "szczegółową polemikę" z Recenzentem. Zatem znowu pojawia się pytanie. Dlaczego? b) str. 3 Recenzji, 10-13 od góry, z dnia 28 listopada 2015 r.: "Duże wątpliwości budzi sposób sformułowania tez rozprawy, zarówno tezy głównej, jak i tez szczegółowych. Teza główna jest rozczłonkowana między kilka rozbudowanych składników i w takim sformułowaniu nie poddaje się precyzyjnej weryfikacji. Podobne zastrzeżenia mam do tez szczegółowych". Ustosunkowując się do postawionych przez Recenzenta zarzutów przedstawiłem, iż teza główna zawiera najniezbędniejsze tylko cztery podstawowe kierunki reform agrarnych: parcelację, komasację, meliorację i osadnictwo. Wyeliminowanie któregokolwiek składnika z tezy głównej, ale także z tez szczegółowych spowodowałoby całkowite zachwianie zrozumienia istoty reform agrarnych oraz kierunku ich realizacji. Pomimo jednak tak jasnych i merytorycznych wyjaśnień Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie znowu uznała je za "szczegółową polemikę" z "kompetentnym" Recenzentem. Dlaczego jednak tak się stało? Czyżby stanowisko Recenzenta mogło świadczyć o niezrozumieniu przez Niego merytorycznego zakresu realizowanych reform agrarnych w dwudziestoleciu międzywojennym? c) również pozostałe zarzuty Recenzenta w liczbie 7 podniesione w Recenzji z dnia 28 listopada 2015 r. całkowicie są nietrafne i nierzetelne, o czym szczegółowo odniosłem się w moim odwołaniu z dnia 30 marca 2016 r., a które jednak w całości uznane zostały przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie za "szczegółową polemikę" z kompetentnym Recenzentem. Dlaczego tak haniebnie i nierzetelnie się stało? Tego naprawdę nie można zrozumieć. 4. Profesorowie B.F. i M.R. - Superrecenzenci poszli po tej samej linii hańby i nierzetelności, jak i Recenzenci, pisząc, iż moje odwołanie z dnia 30 marca 2016 r. jest niezasadne. Przyjęli więc zasadę "solidarności" zawodowej. A wystarczyłoby tylko Panom Profesorom zajrzeć do mojej Rozprawy habilitacyjnej. a) tam na stronie 18 nie ma zapisu, że ja Habilitant, kryzys gospodarczy zaliczyłem do przesłanek rozwoju gospodarki narodowej, jak napisała haniebnie w swojej Recenzji prof. dr hab. U.Z.. b) tam na stronach 9-10 wyczytaliby, że teza główna i tezy szczegółowe są czytelne, merytoryczne, nie są rozczłonkowane, jak haniebnie napisał w swojej Recenzji prof. dr hab. J.W. i że obejmują w sposób całościowy zakres i istotę przeprowadzonych reform agrarnych w dwudziestoleciu międzywojennym. c) tam na stronie 151 wyczytaliby, że źródło nazwy Mapy 3 podałem w sposób wyraźny pod mapą; K. J., Dzieje gospodarcze Polski do 1939 roku, Wrocław 1996, s. 69, a co zarzucił mi w haniebny i nierzetelny sposób w swojej recenzji dr hab. W.S. d) tam zrozumieliby, że Odrodzona w 1918 r. Polska to nie był "twór społeczno- polityczny", jak napisał haniebnie w swej Recenzji z dnia, bez daty, str. 7, wiersze 1-3 od dołu, dr hab. W.S., zarzucając Habilitantowi, że nie mam o tym "tworze" żadnej wiedzy, lecz była to wymodlona i wywalczona Ukochana Ojczyzna. e) tam na wszystkich pozostałych stronach wyczytaliby, iż Recenzenci w recenzjach napisali nieprawdę. Pomimo haniebnych i nierzetelnych recenzji wszystkich trzech recenzentów i dwóch superrecenzentów, które tylko fragmentarycznie przytoczyłem w niniejszej skardze kasacyjnej, gdyż szczegółowo przytoczone są one w moim odwołaniu z dnia 30 marca 2016 r., to Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie przyjęła je jako zasadne, zarzucając mnie jednocześnie, czyli skarżącemu dr K.K., że prowadziłem "szczegółową polemikę" z "kompetentnymi" Recenzentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając wprawdzie moją skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie wyrokiem z dnia 09 maja 2018 r., Sygn. akt IISA/Wa 2128/17, w uzasadnieniu do wyroku na str. 9, wiersze 14-15 od dołu, napisał: "Wyjaśnić też trzeba, że treść uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów może... budzić pewien niedosyt...". Zatem jednoznacznie to wskazuje, że dotychczasowy sposób procedowania i merytoryczna ocena mojego dorobku naukowego dokonywana przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów są nietrafne i niesprawiedliwe. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na str. 10, wiersze 3- 4 od góry tegoż uzasadnienia wyroku z dnia 09 maja 2018 r. pisze: "Sąd nie był... uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie. To jednak wskazuje na konieczność weryfikacji swego dotychczasowego stanowiska przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów, uwzględniającego wszystkie zarzuty skarżącego, czyli dr K.K. w stosunku do recenzentów i superrecenzentów oceniających moją Rozprawę habilitacyjną i dorobek naukowy. Podnosząc motywy i podstawy złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dodatkowo przedstawiam, iż w toku moich badań naukowych: 1. Dokonałem bardzo szczegółowej analizy kierunku rozwoju polskiego rolnictwa w aspekcie rozwoju całej gospodarki narodowej. 2. Ustaliłem i wskazałem kierunki docelowego rozwoju polskiego rolnictwa oraz właściwą strategię ochrony i zagospodarowania ziemi rolniczej. 3. Wypracowałem propozycję pełnego, efektywnego i godnego zagospodarowania ziemi rolniczej po byłych państwowych gospodarstwach rolnych. (K. K., Rolnictwo polskie na przestrzeni wieków oraz jego rozwój i zagrożenia (966-2010), Wydawnictwo Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok 2013, s, 141. 4. Podnosiłem konieczność zainteresowania się wszystkich władz w Polsce w kierunku spowodowania intensyfikacji produkcji rolniczej. 5. Przedstawiłem konieczność ochrony polskiej ziemi przed jej wyprzedażą obcokrajowcom, co znalazło odbicie w aktualnie obowiązujących przepisach prawnych. Wszystkie podejmowane przeze mnie zagadnienia, problemy i tematy są bardzo ważne w całokształcie życia narodu i w życiu każdego człowieka. Ale ważne są również w międzynarodowym życiu i badaniach naukowych. Prowadząc badania naukowe i pracując zawodowo, systematycznie podnosiłem swoje kwalifikacje zawodowe i wiedzę merytoryczną, wnosząc w moje środowisko pracy wiedzę i perspektywę rozwojową. Przedstawiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu moją skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 maja 2018 r. mam nadzieję, że skarga ta zostanie przyjęta i pozytywnie rozpatrzona". Do skargi kasacyjnej został dołączony materiał poglądowy w postaci kilku monografii napisanych przez skarżącego kasacyjnie wydanych w ostatnich kilku latach, wznowionych w 2018 r., dotyczących kwestii i problemów polskiego rolnictwa, w kontekście rozwoju całej gospodarki narodowej Polski na przestrzeni polskiej historii narodowej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 1 marca 2021 r. ponownie wskazano, że skarga kasacyjna jest niezasadna i zwrócono się o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Na wstępie podkreślić należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym. Wymagania, jakie powinna spełniać, określa art. 176 § 1 i § 2 P.p.s.a. Jednym z tych wymagań jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną naruszył wojewódzki sąd administracyjny. Stosownie bowiem do art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna być zatem oparta na naruszeniu przepisów prawa - materialnego lub przepisów postępowania, bądź obu tych rodzajów norm. Przytoczenie podstaw kasacyjnych z rozwinięciem zarzutów i przedstawieniem rzeczowej argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ma niezwykle istotne znaczenie, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Rozpoznawanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone, nie jest natomiast władny badać, czy wojewódzki sąd administracyjny nie naruszył innych przepisów. Nie może też domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej i z uzasadnienia omawianego środka zaskarżenia samodzielnie wywodzić podstaw kasacyjnych. To autor skargi kasacyjnej powinien wskazać na konkretne, naruszone przez sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych konkretnej normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że podstawy kasacyjne stanowią element konstrukcyjny skargi kasacyjnej, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. Wskazuje na to treść przepisu art. 177a P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w stosunku do braku polegającego na nieprzytoczeniu podstaw kasacyjnych nie jest uruchamiana przez przewodniczącego tak zwana procedura naprawcza skargi kasacyjnej. Kwestia ta nie wywoływała i nie wywołuje wątpliwości z tego względu, że podstawy, o których mowa w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. to taki element skargi kasacyjnej, który w istocie decyduje o jej charakterze i przesądza, że nie jest ona zwykłym pismem procesowym w sprawie. W doktrynie wskazuje się, że rygoryzm w tym zakresie wydaje się uzasadniony wysokim stopniem formalizacji skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, służącym precyzyjnemu ustaleniu zakresu sprawy przedstawianej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania. Tak więc to na autorze skargi kasacyjnej, będącym profesjonalnym pełnomocnikiem, ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a Naczelny Sąd Administracyjny nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia. Należy zatem stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 P.p.s.a. w rozumieniu, o jakim mowa powyżej. Wskazując zarzuty skargi kasacyjnej, jej autor nie powołał bowiem żadnych przepisów, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji. Takich przepisów nie wskazał również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które w istocie stanowi polemikę z recenzjami powstałymi podczas postępowania habilitacyjnego Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że z powodu obarczenia skargi kasacyjnej nieusuwalnym brakiem formalnym, tj. niepowołaniem podstaw kasacyjnych, podlega ona odrzuceniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 182 § 2, art. 180 w zw. art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O zwrocie uiszczonego od skargi kasacyjnej wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.