III OSK 759/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-20
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Rafał Stasikowski, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o opróżnieniu tymczasowej kwatery policyjnej jest zasadna, gdy policjant został zwolniony ze służby, a zajmowany lokal był pierwotnie przydzielony jako kwatera tymczasowa, mimo że policjant ubiegał się o lokal mieszkalny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o opróżnieniu tymczasowej kwatery policyjnej była zasadna. Sąd podkreślił, że status lokalu jako kwatery tymczasowej wynikał z decyzji przydziałowej i umowy najmu, a zwolnienie policjanta ze służby stanowiło podstawę do jej opróżnienia zgodnie z przepisami. Prawo do lokalu mieszkalnego dla emerytów policyjnych nie oznacza prawa do zajmowania kwatery tymczasowej po ustaniu stosunku służby.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o opróżnieniu tymczasowej kwatery policyjnej, która została przydzielona K. P. w 2003 r. Po zwolnieniu K. P. ze służby w Policji w 2020 r., organ administracji wezwał go do dobrowolnego opróżnienia lokalu, a następnie wydał decyzję nakazującą opróżnienie i przekazanie kwatery. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi policjanta i jego rodziny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od J. P. i K. P. solidarnie na rzecz Komendanta Stołecznego Policji kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. i K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 94/22 w sprawie ze skargi E. P., J. P. i K. P. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 2 listopada 2021 r. nr 16/2021 w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. i K. P. solidarnie na rzecz Komendanta Stołecznego Policji kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 24 listopada 2022 r. (II SA/Wa 94/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a.") oddalił skargi E. P., J. P. i K. P. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z 2 listopada 2021 r. w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej.
Orzeczenie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 18 sierpnia 2003 r. Komendant Rejonowy Policji W. VII działając na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2001 r., poz. 1469), przydzielił K. P. kwaterę tymczasową nr [...] przy ul. J. [...] w W. Lokum składało się z dwóch pokoi i kuchni, o powierzchni użytkowej 45,25 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 29,01 m2. Do zamieszkania w ww. kwaterze razem ze skarżącym uprawnione zostały żona J. P. oraz córka E. P.
W oparciu o ww. decyzję Dyrektor Gospodarstwa Pomocniczego Komendy Stołecznej Policji 19 sierpnia 2003 r., a następnie Dyrektor Zakładu Obsługowo-Produkcyjnego Komendy Stołecznej Policji 24 kwietnia 2006 r., zawarli ze skarżącym umowę najmu przydzielonej kwatery tymczasowej na czas określony w § 7 umowy tj. na czas pełnienia służby w Policji.
Rozkazem personalnym z 23 stycznia 2020 r. skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 7 lutego 2020 r., z uwagi na nabycie prawa do emerytury policyjnej.
Pismem z 13 maja 2021 r. KRP wezwał skarżącego do dobrowolnego opróżnienia zajmowanej kwatery tymczasowej i przekazania jej do dysponenta. Do powyższego wezwania ww. nie zastosował się.
W tej sytuacji organ pierwszej instancji zawiadomieniem z 30 lipca 2021 r. z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia kwatery tymczasowej zajmowanej przez skarżących. Jako podstawa wskazany został § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2020 r., poz. 947 ze zm.; dalej także: "rozporządzenie"), określającym, że opróżnienie tymczasowej kwatery następuje w przypadku zwolnienia policjanta ze służby.
Decyzją z 31 sierpnia 2021 r. KRP, działając na podstawie art. 97 ust. 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm., dalej także: "u.o.p."), § 13 ust. 1 pkt 1 oraz § 14 ust. 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, nakazał skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym zajmowanej kwatery tymczasowej. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano, że w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, skarżącemu i członkom jego rodziny nie przysługuje już prawo do zajmowania kwatery tymczasowej. Nadto zwolnienie skarżącego ze służby, zobowiązuje organ do wydania decyzji o opróżnieniu kwatery tymczasowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wszystkich aspektów i wydanie obiektywnej decyzji. Zdaniem skarżących analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest niekompletny i ukierunkowany na wydanie niekorzystnej dla nich decyzji.
Decyzją z 2 listopada 2021 r. Komendant Stołeczny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej także: "k.p.a."), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści przepisów mających zastosowanie w sprawie (art. 88, art. 90, art. 97 ust. 5 u.o.p., § 10 i § 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia, art. 29 ust. 1 i art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin- Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.; dalej także: "u.z.e.f.") organ odwoławczy podał, że prawo do zajmowania kwatery tymczasowej przysługuje wyłącznie policjantowi pełniącemu służbę. Z chwilą zwolnienia ze służby w Policji policjant traci prawo do zajmowania kwatery tymczasowej, a właściwy organ zobowiązany jest zgodnie z przepisami prawa do opróżnienia kwatery tymczasowej.
Jak argumentował KSP emerytom policyjnym przysługuje prawo do uzyskania i użytkowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Jednak żaden przepis prawa materialnego nie pozwala na zajmowanie kwatery tymczasowej przez osoby będące emerytami policyjnymi. Co więcej, w § 13 rozporządzenia ustawodawca nakazał wprost opróżnienie kwatery tymczasowej z chwilą zwolnienia policjanta ze służby. Emeryt policyjny nie może zatem zamieszkiwać w kwaterze tymczasowej do której prawo posiada jedynie policjant będący w służbie czynnej.
Przepisy ustawy o Policji obligują organy Policji do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, a tym samym prowadzenia racjonalnej gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Kierując się tymi względami organy zobligowane są do podejmowana adekwatnych działań względem podmiotów, które utraciły prawo do zajmowania przydzielanych im kwater. Obowiązujące przepisy wymuszają na organach obligatoryjne działanie w takich wypadkach, pozbawione uznania administracyjnego. Decyzje te mają zatem charakter decyzji związanych.
Organ odwoławczy zaznaczył, że kompleks mieszkalno-hotelowy, w którym znajduje się zajmowana przez skarżących kwatera, powstał na mocy porozumienia z 29 października 1999 r., zawartego pomiędzy Prezydentem W., a KSP z przeznaczeniem na potrzeby zakwaterowania policjantów, pełniących służbę w komisariatach Policji, działających na terenie Gminy W. Treść ww. porozumienia wyklucza możliwość zamieszkiwania w budynkach A i B (budynki zamieszkiwania zbiorowego) emerytom policyjnym, a także funkcjonariuszom nie pełniącym służby w Komendzie Stołecznej Policji oraz komendach rejonowych Policji W. Fakt ten oznacza, że KSP oraz komendanci rejonowi Policji posiadają ograniczone prawo dysponowania kompleksem, wynikające z porozumienia z 1999 r., umowy użyczenia z 2003 r. oraz przepisów ustawy o Policji.
Zajmowany przez skarżących lokal bezsprzecznie stanowi kwaterę tymczasową, co określa jego charakter użytkowy i nakreśla ramy czasowe jego użytkowania, określone w § 13 rozporządzenia, jak w tym przypadku – zwolnienie ze służby, powoduje utratę prawa do dalszego korzystania z kwatery tymczasowej. Zasady te są znane każdemu policjantowi, który otrzymuje stosowną decyzję o przydziale kwatery tymczasowej. O tym, że został zakwaterowany w lokalu o charakterze kwatery tymczasowej skarżący wiedział od chwili otrzymania decyzji z 18 sierpnia 2003 r. o przydziale kwatery tymczasowej. Decyzja ta jest ostateczna. Bez znaczenia dla sprawy ma fakt, ze skarżący wnioskował o przydział mieszkania.
Co więcej, w przedmiotowym lokalu nie zamieszkują skarżący i nikt nie jest w nim zameldowany, bowiem wedle ustaleń przebywają oni na stałe we własnym lokalu w R., w którym są zameldowani.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji, ewentualnie uchylenie skarżonej decyzji, skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. § 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 14 rozporządzenia, poprzez ich błędne zastosowanie w zaskarżonej decyzji i nakazanie skarżącym opróżnienie zajmowanego przez nich lokalu pomimo, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wskazują, że lokal ten nie ma statusu kwatery tymczasowej, a przyznanie skarżącemu przedmiotowego lokalu stanowiło w istocie realizację prawa funkcjonariusza (w tym emerytowanego funkcjonariusza) do lokalu mieszkalnego;
2. art. 88 ust. 2 w zw. z art. 96 ust. 4 i 5 u.p., poprzez uznanie, że lokal zajmowany przez skarżących ma status kwatery tymczasowej, podczas gdy skarżący w dacie przyznania spornego lokalu nie spełniał - wynikających z ww. przepisów - przesłanek do otrzymania kwatery tymczasowej lecz wyłącznie do otrzymania lokalu mieszkalnego;
3. art. 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 29 ust. 1 u.z.e.f., poprzez ich pominięcie i nie uwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, że skarżącemu jako funkcjonariuszowi Policji zwolnionemu ze służby, w ramach zaopatrzenia emerytalnego, przysługuje oraz przysługiwało w dacie zawierania umowy najmu z 24 kwietnia 2006 r. prawo do lokalu mieszkalnego, zajmowanego w dacie przechodzenia na emeryturę;
4. art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie paw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sporny lokal nie jest przeznaczony do stałego pobytu ludzi, a w konsekwencji nie może zostać uznany za lokal mieszkalny, podczas gdy powołana wykładnia jest sprzeczna z ugruntowanym orzecznictwem, dotyczącym statusu lokali pod tym adresem, a dowodzą temu stany faktyczne: w lokalach takich mieszkają emerytowani funkcjonariusze policji;
5. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 9 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., m.in. poprzez niedokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wszechstronny i logiczny, w tym na skutek pominięcia, że rzeczony lokal był skarżącemu przyznany jako docelowy lokal mieszkalny, jak również brak odniesienia się do powołanych w odwołaniu skarżących zarzutów i okoliczności, oraz powoływaniu się przez organ na okoliczność zamieszkiwania przez skarżących w R., podczas gdy zamieszkują oni w spornym lokalu, czego dowodzi chociażby podejmowanie korespondencji adresowanej do nich na wskazany adres przez osoby tam przebywające oraz ustaleniu, że w budynkach oznaczonych nr A i B nie mieszkają emerytowani policjanci, czego nie potwierdza istniejący stan faktyczny.
Postanowieniem z 25 maja 2022 r. sprawy II SA/Wa 94/22, II SA/Wa 95/22 i II SA/Wa 96/22 zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt II SA/Wa 94/22.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Sąd odwołując się do materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia uznał za prawidłowe ustalenia organów, co do charakteru zajmowanej przez skarżących kwatery jako lokalu tymczasowego. WSA zaznaczył, że decyzja o przydziale lokalu nie była kwestionowana i jest ostateczna i prawomocna. Prawidłowości tej nie zmienia fakt, że skarżący wnioskował o przydział lokalu mieszkalnego, a nie kwatery tymczasowej. Kwestia statusu prawego przydzielonej kwatery została przez organ szczegółowo wyjaśniona w treści zaskarżonej decyzji, odwołując się w tej materii do treści decyzji Prezydenta W. o pozwoleniu na użytkowanie i przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). Jako bezzasadne ocenione zostały zarzuty wskazujące, że sporny lokal nie posiada statusu kwatery tymczasowej.
Sąd pierwszej instancji nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu związanego z przysługiwaniem skarżącemu lokalu mieszkalnego, jako funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, albowiem przedmiotem sprawy nie jest przysługiwanie prawa do takiego lokalu, a kwestia opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej. Organ odwoławczy nie kwestionuje prawa skarżącego do lokalu mieszkalnego, wręcz wprost wskazuje, że skarżącemu, jako emerytowi policyjnemu przysługuje prawo do uzyskania i użytkowania lokalu mieszkalnego.
Konkludując organy nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak też i przepisów postępowania w stopniu, który miałyby wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w sprawie opróżnienia zajmowanej przez skarżącego kwatery tymczasowej zostało przez organ przeprowadzone z poszanowaniem zasad k.p.a. Organy nie naruszyły ani zasady prawdy obiektywnej, ani zasady pogłębiania zaufania do organu władzy. Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji spełniają wymogi art. 107 § 3 k.p.a., zostały wyczerpująco uzasadnione i nie pozostawiają wątpliwości co do przyczyn, z powodu których organy podjęły rozstrzygnięcie o nakazaniu opróżnienia zajmowanej kwatery tymczasowej. Organ ustalił prawidłowo stan faktyczny, zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a ocena tego materiału dowodowego nie była dowolna.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżając wyrok WSA w całości, wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa prawnego, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 97 § 1 i 5 u.p.o. w zw. z § 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 14 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie uzasadnione było nakazanie skarżącym opróżnienia i przekazania w stanie wolnym zajmowanego przez nich lokalu nr [...] przy ul. J. [...] w W., pomimo że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wskazują, że zajmowany przez skarżących lokal nie posiada statusu kwatery tymczasowej lecz lokalu mieszalnego, a w konsekwencji w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do jego opróżnienia i przekazania w stanie wolnym;
2) art. 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 29 ust. 1 u.z.e.f., poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżący – K. P. nie jest uprawniony do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. J. [...] w W., podczas gdy skarżący jest emerytem policyjnym, spełnia wszystkie przesłanki warunkujące ww. uprawnienie, jak również zajmował przedmiotowy lokal w dacie zwolnienia ze służby w Policji, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych uprawnia go do zajmowania tego lokalu również po zwolnieniu ze służby;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art, 80 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co polegało na oddaleniu przez WSA skargi od decyzji pomimo, że organ nie dokonał wszechstronnej i logicznej oceny materiału dowodowego, tj.:
a) w niniejszej sprawie doszło do pominięcia okoliczności potwierdzających, że zajmowany przez skarżących lokal nr [...] przy ul. J. [...] w W. jest lokalem mieszkalnym, czego przykładem jest fakt, że w toku postępowania skupiono się na tym, że w decyzji Komendanta Rejonowego Policji w W. z dnia 18 sierpnia 2003 r. wskazano, że ww. lokal jest kwaterą tymczasową, jednocześnie całkowicie pomijając, że zawarta przez skarżącego – K. P. umowa najmu stanowi o lokalu mieszkalnym, która potwierdza uprawnienie ww. skarżącego do lokalu mieszkalnego (a nie kwatery tymczasowej);
b) w niniejszej sprawie błędnie oceniono, że skarżący nie zakwestionował decyzji Komendanta Rejonowego Policji w W. z 18 sierpnia 2003 r. z uwagi na to, że akceptował status przyznanego mu lokalu, jako kwatery tymczasowej, podczas gdy niezaskarżenie ww. decyzji było konsekwencją zapewniania skarżącego – K. P. przez organ, że lokal nr [...] przy ul. J. [...] w W. jest lokalem docelowym, jak również tego, że z ww. decyzji nie wynikało, że ma być to lokal przyznany wyłącznie na czas pełnienia przez ww. skarżącego służby w Policji, co pozostaje w zgodzie ze złożonym przez K. P. wnioskiem o przydział;
-art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazując na wadliwość sądowej kontroli legalności zaskarżonego wyroku i nie skontrolowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji Komendanta Stołecznego Policji Nr 16/2021 z 2 listopada 2021 r. i decyzji Komendanta Rejonowego Policji w W. nr 25 /2021 z 31 sierpnia 2021 r. poza granice zakreślone w skardze.
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zajmowany lokal przez skarżących ma status kwatery tymczasowej, a nie lokalu mieszalnego oraz ustaleniu, że skarżący nie zamieszkują w przedmiotowym mieszkaniu, bowiem są zameldowani na pobyt stały w lokalu w R. przy ul. W. [...], albowiem skarżący przebywają w lokal nr [...] przy ul. J. [...] w W. z zamiarem stałego pobytu.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący zwrócili uwagę na dwie kwestie. Mianowicie status prawny zajmowanego lokalu, który w ocenie skarżących stanowi lokal mieszkalny, a nie tymczasowy oraz fakt zamieszkiwania przez skarżących w przedmiotowym mieszkaniu, mimo posiadania zameldowania w R. Odnośnie do zameldowania zauważono, że jest to okoliczność czysto formalna, nieprzesądzająca o tym czy ktoś mieszka pod danym adresem czy nie. Nadmieniono, że w celu weryfikacji tej okoliczności na adres mieszkania wysłany został funkcjonariusz, który stwierdził brak obecności kogokolwiek w mieszkaniu, co było efektem wyjazdu urlopowego. Dowodem potwierdzającym fakt przebywania skarżących pod adresem przydzielonej kwatery ma być odbieranie korespondencji dotyczącej niniejszej sprawy, jak miało to miejsce 15 maja, 3 września, 1 października czy 8 listopada 2021 r. W ocenie skarżących dla ustalenia miejsca zamieszkania posiłkować się należy definicją zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego, wskazującą, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Skarżący zwrócił także uwagę, że przed przydziałem lokalu w W. posiadał przydzielone mieszkanie służbowe w L., a kolejny przydział został dokonany w związku ze zmianą miejsca pracy na terenie W. Skarżący wskazał także, że w momencie przydziału był zapewniany przez pracowników organu, że zaproponowany lokal zostanie przekształcony na mieszkanie służbowe, co było warunkiem jego przyjęcia i zdania poprzedniej kwatery.
Podważono także sposób przeznaczenia lokalu na kwaterę tymczasową, wyjaśniając, że w budynkach A i B zamieszkują również emeryci policyjni, którzy po przejściu na emeryturę nie opuścili zajmowanych pomieszczeń. Zdaniem skarżących zostali oni pozbawieni dachu nad głową, a złożony wniosek o przydział lokalu mieszkalnego w trybie art. 29 u.z.e.f. do chwili obecnej nie został rozpoznany.
W dalszym piśmie z 20 lutego 2023 r. skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak wynika z treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach złożonej skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszym przypadku nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi także żadna z przesłanek, wymienionych w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest zasadny zarzut z punktu 2 skargi kasacyjnej, w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wbrew stanowisku skarżących Sąd pierwszej instancji dokonał wszechstronnej i logicznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czemu dał wyraz w szczegółowej treści uzasadnienia skarżonego wyroku.
Zasadnicza argumentacja skarżących w odniesieniu do w zasadzie wszystkich zarzutów koncentruje się na próbie wykazania, że zajmowany przez nich lokal nie stanowi kwatery tymczasowej, a lokal mieszkalny, bowiem o przydział takiego wystąpiono wnioskiem z 8 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i aprobuje wyjaśnienia poczynione w tej materii zarówno przez organ, jak też i Sąd meriti. Z decyzji przydziałowej z 18 sierpnia 2003 r. wynika bowiem wprost jaki lokal i o jakim charakterze został skarżącemu i członkom jego rodziny przydzielony, ze wskazaniem podstawy prawnej takiej decyzji. Uzupełniająco należy dodać, iż zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia z 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, obowiązującego w dacie wydania decyzji przydziałowej, "[L]okal mieszkalny, o którym mowa w art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, przydziela się policjantowi przy wystąpieniu łącznie następujących okoliczności, z zastrzeżeniem ust. 2:
1) braku mieszkania albo konieczności poprawy dotychczasowych warunków mieszkaniowych, z uwzględnieniem czasu oczekiwania na przydział lokalu mieszkalnego,
2) kwalifikacji zawodowych, przydatności do służby i okresu służby w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych".
Ponadto jak wynika z ust. 2 cytowanego przepisu: "[P]rzydział lokalu mieszkalnego może nastąpić bez względu na czas oczekiwania na przydział, jeżeli policjant zajmuje:
1) tymczasową kwaterę w budynku przeznaczonym na cele służbowe lub znajdującym się na terenie obiektu zamkniętego,
2) lokal mieszkalny w budynku stanowiącym własność osoby fizycznej".
Powyższe unormowania jednoznacznie określały zatem w jakich sytuacjach funkcjonariuszowi mógł być przyznany lokal mieszkalny. Skoro natomiast organ wydał decyzję o przydzieleniu wnioskodawcy zamiast wnioskowanego lokalu mieszkalnego, kwaterę tymczasową oznacza to, że powyższe warunki wynikające z przytoczonych przepisów rozporządzenia nie były wówczas badane. Kwestia ta zresztą pozostawała poza granicami rozpoznawanej sprawy. Po drugie, jak słusznie zostało to zauważone, skarżący nie zdecydował się na wzruszenie wydanej decyzji poprzez jej zaskarżenie, a zatem stała się ona prawomocna. Bez znaczenia pozostaje przy tym mylne przekonanie skarżącego posiłkowane zasłyszanymi zapewnieniami, że przydzielona kwatera ulegnie późniejszemu przekształceniu w lokal mieszkalny, czy że niejako jest to tylko formalność, skoro przeczy temu sama treść decyzji oraz obowiązujące wówczas regulacje. Skarżący został także wyraźnie poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach, w tym prawie i terminie do złożenia odwołania od wydanej decyzji, z którego to prawa jak wyjaśniono, nie skorzystał. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także argumentację Sądu meriti, wspartą orzeczeniem NSA z 21 marca 2018 r. (I OSK 1284/16), iż nawet jeśli skarżący ubiegał się o przydział lokalu mieszkalnego, a została mu przydzielona kwatera tymczasowa, brak podstaw do stwierdzenia, że przydzielono lokal mieszkalny.
Szczegółowo wyjaśniona została także przez organ kwestia statusu przydzielonej skarżącemu i członkom jego rodziny kwatery, odwołując się do przeznaczenia budynków A i B przy ul. J. [...] w W. jako pomieszczeń hotelowych i kwater tymczasowych w oparciu o decyzję Prezydenta W. z 10 lipca 2003 r. oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), zgodnie z którym budynek zamieszkania zbiorowego przeznaczony jest tylko do okresowego pobytu ludzi, wyjątkiem jest dom rencistów, dom zakonny i dom dziecka, gdzie w tym przypadku przewidziano możliwość stałego pobytu ludzi w takich budynkach (§ 3 pkt 5).
W przypadku skarżącego z racji rodzaju przydzielonej kwatery nie zachodziły także przesłanki określone w art. 98 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia go ze służby, uprawniające do zachowania prawa do przydzielonej kwatery, po pierwsze dlatego, że przydzielony lokal stanowi kwaterę tymczasową, a nie lokal mieszkalny, a po drugie, skarżącemu przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, o czym miał wiedzę, bowiem jak twierdzi złożony został przez niego wniosek o przydział takiego lokalu mieszkalnego w trybie art. 29 ust. 1 u.z.e.f. W kontekście przedmiotu sprawy okoliczność ta pozostaje jednakże bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Niezasadnie zatem skarżący odwołuje się do sytuacji innych emerytowanych funkcjonariuszy, którym w jego ocenie pozwolono w dalszym ciągu, po zwolnieniu ze służby, zajmować dotychczasowe lokale w budynku przy ul. J. [...], albowiem nie ma pewności, że stany faktyczne tamtych spraw są choćby zbliżone do niniejszego. Skarżący nie wyjaśnia zresztą tej kwestii, jak również nie wskazuje na konkretne przypadki, które miałyby potwierdzać jego argumentację. Przypomnieć bowiem należy, że każdy przypadek badany jest czy to przez organy czy następnie sąd administracyjny indywidualnie.
Błędnie także odczytują skarżący treść zawartej umowy z 24 kwietnia 2006 r. uprawniającej do korzystania z zajmowanego lokalu, albowiem już w jej nagłówku wyraźnie wskazano, iż jest to umowa najmu kwatery tymczasowej, a nie lokalu mieszkalnego. W § 1 tejże umowy jasno także określono, że lokal ten powierzany jest skarżącemu na czas określony. Co więcej, § 7 ust. 1 umowy wyraźnie wskazuje, że została ona zawarta na czas pełnienia czynnej służby, zaś w przypadku wydania prawomocnej decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydanej na podstawie przepisów u.o.p. lub odrębnych przepisów umowa ulega rozwiązaniu z upływem terminu wskazanego przez uprawniony organ do opuszczenia lokalu (ust. 2). Bez wątpienia zatem skarżący, jako główny uprawniony do lokalu miał świadomość jakiego rodzaju lokal został mu przydzielony oraz jak długo może w nim przebywać wraz z osobami uprawnionymi, co wynika bezpośrednio ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jako pozbawioną podstaw ocenić w tej materii należy argumentację skarżących, co czyniło podniesiony zarzut nieskutecznym.
Zarówno Sąd a quo, jak też i organ wszechstronnie ocenili zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie naruszając przy tym tak zasad, jak i przepisów postępowania administracyjnego, a dokonana ocena nie była pobieżna lecz wszechstronna i swobodna, a także zgodna z zasadami logiki, co również czyniło zarzut określony w pkt 3) skargi kasacyjnej nieskutecznym, w kontekście wyżej zaprezentowanego wywodu, albowiem okoliczność braku zameldowania pod adresem przydzielonej kwatery czy też zamieszkiwania lub nie w niej, podobnie jak i brak rozpoznania wniosku o przydział lokum w trybie przepisów u.z.e.f. pozostaje bez znaczenia dla sprawy i jej oceny.
Wbrew skarżącym nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., ponieważ dokonana kontrola legalności decyzji obu organów nie wykraczała poza granice skargi. Zresztą skarżący nie wskazali czym naruszenie tego przepisu miałoby się przejawiać, tzn. jakie ich zdaniem aspekty, czy wątki zostały pominięte przez Sąd pierwszej instancji i do których Sąd ten się nie odniósł, z punktu widzenia przedmiotu sprawy, a które miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Skoro nieskuteczna okazała się próba podważenia ustaleń przebiegu stanu faktycznego sprawy, zasadnym jest przejście do oceny drugiej kategorii zarzutów w obrębie prawa materialnego.
Rozważania na ten temat rozpocząć należy od oceny zarzutu z pkt 1) ppkt. 2) skargi kasacyjnej, co do naruszenia art. 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 29 ust. 1 u.z.e.f. Na gruncie niniejszej sprawy, jej przedmiotu, treści zapadłych rozstrzygnięć przed organami, a także Sądem pierwszej instancji nie było możliwe naruszenie żadnego z tych przepisów, albowiem żaden z nich nie miał zastosowania w sprawie. Podstawę decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy o Policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, zaś w drugiej instancji przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei podstawą wydanego przez WSA orzeczenia były przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Żaden z tych podmiotów zatem nie działał w oparciu o wskazane przez skarżących w analizowanym zarzucie przepisy, tym samym nie było możliwe ich naruszenie. Już li z tej przyczyny zarzut ten uznać należało za chybiony. Po wtóre, jak wyjaśniono, skarżącemu jako emerytowi policyjnemu przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, co nie jest równoznaczne z tym, że musi to być aktualnie zajmowany m.in. przez niego lokal przy ul. J. [...] w W. Organ, jak też Sąd a quo nie negują tego uprawnienia. Zresztą jak zaznaczono, skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem o przydzielenie lokalu w trybie art. 29 ust. 1 u.z.e.f. i jest to odrębne od przedmiotu niniejszej sprawy postępowanie.
W okolicznościach faktycznych zaistniałego przypadku i w świetle obowiązujących przepisów prawa nie było możliwości dalszego kontynuowania pobytu skarżącego i osób z nim uprawnionych w spornym mieszkaniu, czy też przekształcenia tego prawa w związku ze zmianą statusu skarżącego, który został zwolniony ze służby, o czym słusznie orzekły organy obu instancji, a następnie sąd administracyjny.
Jako nieskuteczny należało ocenić także ostatni z analizowanych zarzutów w obrębie przepisów prawa materialnego, a pierwszy opisany w skardze kasacyjnej, tj. zarzut z pkt 1) ppkt. 1) dotyczący naruszenia art. 97 § 1 i 5 u.o.p. w zw. z § 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 14 rozporządzenia. Pierwszy z powołanych przepisów u.o.p. stanowi delegację ustawową dla odpowiedniego podmiotu – w tym przypadku ministra właściwego do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 90 u.o.p., a także szczegółowych zasad przydziału lokalu mieszkalnego i tymczasowej kwatery policjantowi, opróżnienia lub zamiany tego lokalu i tymczasowej kwatery, oraz organy właściwe do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, wysokość norm zaludnienia i sposób ich ustalania. Na gruncie tego przepisu, w dacie wydania spornej decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów. A zatem organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo powołał się na właściwą podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia.
Analizując treść tak skonstruowanego zarzutu należy dostrzec, że skarżący tym sposobem próbują podważyć ustalenia stanu faktycznego, co do charakteru zajmowanego przez nich lokalu. W orzecznictwie ugruntowane jest natomiast stanowisko, że za pośrednictwem zarzutu naruszenia prawa materialnego nie jest dopuszczalne podważanie przebiegu stanu faktycznego. Sami skarżący nie wyjaśniają przy tym jakie czynniki miałyby determinować wadliwe ich zdaniem zakwalifikowanie zajmowanego przez nich lokalu nie jako kwatery tymczasowej, a lokalu mieszkalnego, opierając się dodatkowo na rzetelnym materiale dowodowym czy przepisach prawa. Nic podobnego nie wynika wszakże, ani z jednego, ani z drugiego, bowiem jak wyjaśniono, mimo że skarżący wnioskował o przyznanie mu lokalu mieszkalnego, w wydanej decyzji z 18 sierpnia 2003 r. czy treści umowy najmu wyraźnie wskazuje się, iż jest to kwatera tymczasowa, co więcej przyznana "na czas pełnienia czynnej służby" (vide: § 7 ust. 1 umowy najmu z 24 kwietnia 2006 r.). Potwierdzeniem jest także decyzja z 10 lipca 2003 r. o pozwoleniu na użytkowanie z której jasno wynika, że budynki A i B przy ul. J. [...] w W. przeznaczone są do zamieszkiwania zbiorowego, zaś budynki C i D, jako budynki mieszkalne. Skarżący nie zdołali skuteczne podważyć tej argumentacji, czy to za pośrednictwem zarzutów dotyczących przepisów postępowania czy prawa materialnego, wspartego nie budzącym wątpliwości materiałem dowodowym.
Nie może także być mowy o niewłaściwej reakcji organu wywołanej zaistniałym stanem faktycznym, albowiem zgodnie z art. 97 § 5 u.o.p. kwestia przydziału i opróżniania mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, 92, 94 i 95 ust. 2-4 u.o.p., następuje w formie decyzji administracyjnej i tak też miało to miejsce w analizowanej sprawie. W pierwszej kolejności Komendant Rejonowy Policji W. VII wydał decyzję z 31 sierpnia 2021 r. o opróżnieniu i przekazaniu w stanie wolnym spornego lokalu, a następnie wskutek rozpoznania złożonego odwołania decyzją z 2 listopada 2021 r. Komendant Stołeczny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Oba te organy na gruncie § 14 rozporządzenia były właściwe do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organy obu instancji działały zatem w oparciu o obowiązujące przepisy prawa nie dopuszczając się ich naruszenia. Okolicznością bezsporną jest także fakt zwolnienia skarżącego ze służby z dniem 7 lutego 2020 r., w oparciu o rozkaz personalny z 23 stycznia 2020 r., wobec nabycia prawa do emerytury policyjnej, co z kolei aktualizowało przesłankę z § 13 pkt 1 rozporządzenia, umożliwiającą podjęcie przez organ decyzji o opróżnieniu zajmowanego lokalu. Zgodnie bowiem w powołanym przepisem: "Opróżnienie tymczasowej kwatery następuje w przypadku zwolnienia policjanta ze służby albo przeniesienia do służby w innej miejscowości, [...]"
Niezrozumiałe jest także odwoływanie się przez skarżących do treści § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, skoro przede wszystkim zajmowany przez nich lokal przydzielony został wskutek złożenia przez uprawnionego funkcjonariusza wniosku, a po drugie mieszkanie to spełnia warunki wynikające z ust. 1 powołanego przepisu.
Wobec wyżej zaprezentowanego stanowiska, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 sentencji o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło