III OW 20/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu Gryfickiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Gryfickiego a Wójtem Gminy Rewal w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie potwierdzenia prawidłowości przedłożonej kwalifikacji terenów chronionych akustycznie postanawia 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Staroście Powiatu Gryfickiego z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 25 lutego 2026 r. Starosta Powiatu Gryfickiego zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Wójtem Gminy Rewal i wskazanie Wójta Gminy Rewal jako organu właściwego do rozpoznania wniosku złożonego przez A. Sp. z o.o. z siedzibą [...], w sprawie potwierdzenia prawidłowości przedłożonej kwalifikacji terenów chronionych akustycznie. W uzasadnieniu wskazano, że zawiadomieniem z dnia 30 stycznia 2026 r., Sygn.:W-IK/DOS.6224.1.2026.JW Wójt Gminy Rewal, działając na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2025r., poz. 1691 dalej jako: k.p,a.) przekazał do rozpatrzenia Staroście Gryfickiemu wniosek, złożony przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], w sprawie potwierdzenia prawidłowości przedłożonej kwalifikacji terenów chronionych akustycznie, zlokalizowanych w sąsiedztwie planowanego do realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa zespołu magazynów energii wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...]". Zdaniem Starosty żaden przepis art. 115a Prawo ochrony środowiska nie przewiduje kompetencji starosty do wydania decyzji w postepowaniu dotyczącym faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenu. Analizując aktualne przepisy prawne oraz orzecznictwo, w szczególności postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2017r., II OW 41/17, Starosta Gryficki stwierdził, że kwalifikacji terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, umożliwiającej zdefiniowanie obszarów prawnie chronionych, w analizowanym przypadku dokonać powinien Wójt Gminy Rewal. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Rewal, pismem z dnia 21 kwietnia 2026 r., wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Gryfickiego jako organu właściwego do rozpoznania ww. wniosku. Zdaniem Wójta o właściwości Starosty rozstrzyga przepis art. 378 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, z którego wynika, że starosta jest organem właściwym w sprawach, o których mowa w art 115a powyższej ustawy. Starosta posiada bowiem uprawnienia w kwestii określenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Przywołane we wniosku o rozstrzygnięcie sporu przepisy art. 113 i 114 ustawy dotyczą kwestii, które musi uwzględnić gmina przy opracowaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wniosek natomiast złożony przez spółkę A. Sp. z o.o. nie dotyczy takiej sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej w skrócie jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych jest objęte właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie spór o właściwość zaistniał między Starostą Gryfickim a Wójtem Gminy Rewal. Oba organy są organami samorządu terytorialnego. Zatem ustalić należało, czy Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpoznania zaistniałego sporu, bowiem, jak już wspomniano, według art. 22 §1 pkt 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjnych jest właściwy do rozpoznania sporu o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego tylko w razie braku wspólnego dla organów pozostających w sporze organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 378 ust. 1 p.o.ś. organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, jest starosta. Natomiast w sprawach aktów dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego organem właściwym rzeczowo – zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 538) – jest wójt, burmistrz, prezydent. Obie powołane ustawy nie zawierają regulacji odrębnej w zakresie właściwości instancyjnej organu. Zatem w stosunku do obu organów organem wyższego stopnia – zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. – jest samorządowe kolegium odwoławcze. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie właściwy do rozpoznania sporu nie jest Naczelny Sąd Administracyjny, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie – zgodnie z § 1 pkt 16b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U.2003.176.1713). Ponadto, niezależnie od powyższych rozważań przypomnieć należy organom, że spór w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej ma zasadniczo miejsce wówczas, jeżeli z przepisów prawa powszechnie obowiązującego wynika uprawnienie i zarazem obowiązek organu do załatwienia określonej sprawy administracyjnej. Innymi słowy, z przepisów prawa musi wynikać regulacja stanowiąca podstawę do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie administracyjnej. Oznacza to, że wniosek złożony w zakresie, w którym przepisy prawa nie przewidują załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, jest wnioskiem bezprzedmiotowym. Mając powyższe na uwadze, wniosek należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).