III OZ 139/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w N. na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 643/24 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w N. na decyzję Burmistrza Gołdapi z 29 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w N. (dalej: spółka) uchylił decyzję Burmistrza Gołdapi z 29 kwietnia 2024 r. w przedmiocie opłaty za usługi wodne (pkt 1 wyroku). Natomiast postanowieniem zawartym w punkcie 2 wyroku Sąd I instancji zasądził od organu na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że o kosztach postępowania orzekł zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 206 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z § 2 pkt 3 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964, dalej: rozporządzenie). Sąd uznał, że w tej sprawie zaszły okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 p.p.s.a. Przepis ten dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania. Zastosowanie tej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd I instancji wyjaśnił, że spółka wniosła tożsame skargi, w tym m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 627/24, w której pełnomocnik spółki otrzymał pełen zwrot przysługującego wynagrodzenia. We wszystkich tych sprawach spółka jest prezentowana przez tego samego pełnomocnika. Porównując te skargi można stwierdzić, że zostały sporządzone według jednego szablonu i są identyczne, poza zmianami dotyczącymi numerów decyzji, numerów działek, okresów za które ustalona jest opłata, jej wysokości itp. Podjęte przez pełnomocnika czynności miały zatem charakter powtarzalny. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że zachodzi uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości i obciążył organ obowiązkiem zwrotu kwoty uiszczonego wpisu od skargi, kosztem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz połową wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi spółki. Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku z 19 grudnia 2024 r. złożyła spółka zarzucając naruszenie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 3 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania w sposób uwzględniający pełne wynagrodzenie pełnomocnika, a także o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a. Wyjątek od tej zasady wynika z art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Wbrew twierdzeniom zażalenia Sąd I instancji odstępując od zasądzenia na rzecz spółki zwrotu części kosztów postępowania nie naruszył art. 206 p.p.s.a. Należy zauważyć, że art. 206 p.p.s.a. ma charakter uznaniowy, bowiem z brzmienia tego przepisu wynika, że Sąd "może" w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części (...). Takie brzmienie przepisu wskazuje, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania Sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że na podstawie art. 206 p.p.s.a. możliwe jest częściowe odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a przesłanką uzasadniającą zastosowanie tego przepisu może być wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną. Stanowisko to wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 9 lipca 2020 r., I OSK 2822/19, LEX nr 3040679, i z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2407/19, LEX nr 3048071). Nie ulega też wątpliwości, że w razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., II OSK 1183/22), co w tej sprawie miało miejsce, ponieważ Sąd I instancji wyjaśnił zarówno, z jakiego powodu zastosował art. 206 p.p.s.a., jak i jaka kwota składała się na sumę zasądzonych kosztów sądowych. Stanowiska Sądu I instancji nie podważają argumenty zażalenia. Pełnomocnik skarżącego opisuje bowiem podjęte czynności procesowe w związku z wnoszeniem odwołań, wniosków oraz skarg w poszczególnych sprawach, a także konieczność skoordynowania tych działań, co jest oczywistym następstwem (i obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika) prowadzenia licznych spraw jednego podmiotu. Podkreślenia przy tym wymaga, że instytucja zwrotu kosztów postępowania służy zasądzeniu kosztów związanych z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność, że profesjonalny pełnomocnik był zobowiązany dbać należycie o interesy swojego mocodawcy nie podważa ustalenia, że działania te oparte były o konieczność składania pism o podobnej treści, co do istoty tożsamych, różniących się jedynie odnośnie do kwot, numerów działek i innych danych dotyczących konkretnego rozstrzygnięcia organu. Nie mamy w tym przypadku do czynienia ze sprawą wielowątkową, uzasadniającą występowanie przed różnymi organami (tak jak to miało miejsce w powołanej w zażaleniu sprawie zakończonej postanowieniem NSA z 28 lutego 2023 r., III OZ 82/23), ale w istocie z "serią" spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do podważenia prawidłowo uzasadnionej i opartej o dyskrecjonalne uprawnienia Sądu I instancji, oceny prawnej wyrażonej w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku zawierającego zaskarżonego postanowienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.