III OZ 343/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.Z. na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 541/23 o ściągnięciu od K.Z. nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 27 maja 2024 r., II SAB/Wa 541/23, w sprawie ze skargi K.Z. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 12 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), zarządził ściągnięcie od skarżącego kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym zarządzeniem, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyraził ogólną dezaprobatę zarówno wobec toczącego się postępowania, jak i działania sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. Brzmienie przytoczonego wyżej art. 234 § 2 jednoznacznie wskazuje, iż uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania. W art. 234 § 2 p.p.s.a., wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 13 stycznia 2015 r., II GZ 766/14). Nieotrzymanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem pozbawia bowiem stronę prawa do wniesienia takiej skargi (por. postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r., GZ 25/04). W sprawie bezspornym jest, że wnioskiem z 14 listopada 2023 r. skarżący wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2023 r., II SAB/Wa 541/23. Odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony 29 grudnia 2023 r. Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i uzasadnienie wyroku w kwocie 100 zł. Zarządzeniem z 31 stycznia 2024 r. i 15 kwietnia 2024 r. skarżącemu wyznaczono siedmiodniowy termin na wykonanie prawomocnego orzeczenia i uiszczenie opłaty kancelaryjnej od ww. wniosku. Skarżący - mimo wezwań – nie uiścił przedmiotowej opłaty. Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wspomnianej opłaty kancelaryjnej). Sposób sformułowania zdania drugiego w art. 234 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia przewodniczącemu (referendarzowi sądowemu) swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej (por. postanowienie NSA z 7 października 2011 r., II OZ 885/11). Wobec powyższego, twierdzenia skarżącego dotyczące niezasadności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II o przymusowym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak i wysokości. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.