II GZ 766/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1687/13 w zakresie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1687/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Wnioskiem złożonym w dniu 23 maja 2014 r. W. S. zwrócił się do Sądu I instancji o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Tego samego dnia Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem w związku z wnioskiem o jego sporządzenie, w terminie 7 dni pod rygorem egzekucyjnego ściągnięcia tej opłaty. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 maja 2014 r. W dniu 2 czerwca 2014 r. skarżący złożył w Sądzie I instancji oświadczenie, że nie wnosił o sporządzenie odpisu wyroku i jego doręczenie, stąd wezwanie do uiszczenia opłaty jest bezpodstawne. W dniu 16 czerwca 2014 r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony W. S., który w dniu 18 czerwca 2014 r. zwrócił odpis orzeczenia z uzasadnieniem, stwierdzając, że nie wnosił o doręczenie mu odpisu wyroku i uzasadnienia, a jedynie o sporządzenie uzasadnienia. W dniu 29 września 2014 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. zarządził ściągnięcie od W. S. należności sądowej w wysokości 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W podstawie prawnej zarządzenia przywołano art. 234 § 2, a także art. 141 § 2 i art. 142 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Odpis zarządzenia został doręczony W. S. w dniu 7 października 2014 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu brak podstawy prawnej i faktycznej oraz niewłaściwą formę. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że złożył wyłącznie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a nie jego doręczenie, a żaden przepis nie przewiduje obowiązku uiszczenia opłaty w przypadku złożenia takiego wniosku. Ponadto W. S. zarzucił, że w zaskarżonym zarządzeniu brak oznaczenia imienia i nazwiska sędziego, który je wydał, co przy odpowiednim stosowaniu do zarządzeń rozdziału o orzeczeniach (art. 138 w zw. z art. 167 p.p.s.a.) stanowi uchybienie formalne zarządzenia i delikt dyscyplinarny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy, na których wniesiony środek odwoławczy oparto, nie uzasadniają bowiem wniosku o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Z treści przepisu wynika zatem wprost, że to wniosek o sporządzenia uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia. W orzecznictwie trafnie przy tym przyjmuje się, że w sytuacji złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, nie stosuje się przepisu art. 220 p.p.s.a., co wprost wynika z art. 234 § 2 zdanie 3 p.p.s.a. Złożenie wniosku o uzasadnienie orzeczenia nie jest zatem "warunkowe", tj. nie ma zastosowania art. 220 § 1 p.p.s.a. uzależniający wykonanie danej czynności (w tym przypadku sporządzenie uzasadnienia) od uiszczenia należnej opłaty. Tak więc - jak już wskazano - wniosek o sporządzenie uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia niezależnie od tego, czy należną opłatę w kwocie 100 zł strona wnioskująca uiściła (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1109/12). Powyższe jest wyrazem ochrony prawa do sądu, gdyż nie pozbawia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Uzyskanie przez stronę odpisu wyroku z uzasadnieniem jest bowiem wymogiem koniecznym wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Pisemne uzasadnienie orzeczenia umożliwia nadto stronie rozważenie zasadności złożenia środka odwoławczego i sformułowania podstaw kasacyjnych. Jednakże uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 56/13). W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 234 § 2 p.p.s.a. uznać należy za nietrafny. Zgodnie z tym przepisem opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Stosownie natomiast do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192; dalej rozporządzenie RM z dnia 16 grudnia 2003 r.) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Tak więc, mimo iż w art. 234 § 2 p.p.s.a. ustawodawca postanowił, że opłatę kancelaryjną pobiera się "przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie" to jednocześnie wskazał jednak, że odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręcza się na skutek żądania zgłoszonego w terminie. Żądanie to precyzuje natomiast przytoczony art. 141 § 2 p.p.s.a. – jako żądanie sporządzenia uzasadnienia. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całokształt przytoczonych regulacje - zawartych w art. 141 § 2 oraz art. 234 § 2 p.p.s.a. i § 2 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. - przyjąć należy, że ustawa jak i powołany akt wykonawczy wiążą obowiązek uiszczenia wskazanej opłaty kancelaryjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia. Doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem następuje zatem na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie Uzasadnienie sporządzane jest w celu doręczenia stronie, która wystąpiła wnioskiem o jego sporządzenie. Doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest więc konsekwencją wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Brak zatem podstaw by przyjąć, że pismo zawierające wyłącznie wniosek o sporządzenie uzasadnienia nie zawiera jednoznacznego wniosku (w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i wymagało uzupełnienia na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. ze skutkiem określonym w art. 49 § 2 p.p.s.a. – szczególnie w sytuacji gdy zostało złożone przez skarżącego będącego jednocześnie adwokatem. Zarzut naruszenia tych przepisów zresztą w zażaleniu podnoszony nie jest. Wniosku o uchylenie zaskarżonego zarządzenia nie usprawiedliwia też zarzut naruszenia art. 138 w zw. z art. 167 p.p.s.a. – przez brak oznaczenia imienia i nazwiska sędziego, który wydał zarządzenie. Istotnie, zgodnie z art. 138 p.p.s.a. sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. Według zaś art. 167 tej ustawy przepisy niniejszego rozdziału ("Orzeczenia sadowe") stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego. W orzecznictwie trafnie jednak podnosi się (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn.akt II FZ 255/12), że stosowanie "odpowiednio" przepisu prawa oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (tak też: SN np. w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 września 1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 177 oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 listopada 1997 r., III CZP 55/97, Prok. i Prawo - Orzecznictwo 1998, Nr 2, poz. 35). Ocena "odpowiedniego" zastosowania do zarządzeń wymogów sentencji wyroku określonych w art. 138 p.p.s.a. wymaga zwrócenia uwagi, że w przeciwieństwie do orzeczeń sądu (wyroków, postanowień) zarządzenia nie posiadają tzw. części wstępnej (komparycji, rubrum) w której podaje się m.in. imiona i nazwiska sędziów. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw by przyjąć, że zaskarżone zarządzenie nie jest zarządzeniem "przewodniczącego" – w rozumieniu art. 234 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Fakt braku czytelnego podpisu - identyfikującego z imienia i nazwiska sędziego wydającego zarządzenie - jest niewątpliwie uchybieniem. Zarzut uchybień proceduralnych może być jednak skuteczną podstawą zarzutów podnoszonych w środkach odwoławczy, wyłącznie gdy strona wykaże, że mogło to mieć wpływ - i to istotny - na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wykazanie tych okoliczności nie nastąpiło. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 i art. 198 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.