III OZ 399/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2312/20 o odrzuceniu skargi J.C. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2312/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J.C. (dalej: skarżący) na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarżący przy piśmie z dnia 9 listopada 2020 r. wniósł za pośrednictwem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (poprzez platformę ePUAP) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję tego organu z dnia 25 września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W związku z dokonaną negatywną weryfikacją złożonego przez skarżącego podpisu elektronicznego pod skargą, pismem z dnia 8 stycznia 2021 r. wezwano skarżącego za pomocą środków komunikacji elektronicznej do podpisania skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano, że skarga złożona za pomocą ePUAP nie została prawidłowo podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani też podpisem zaufanym. Nadmieniono, że skargę można podpisać osobiście poprzez jej wydrukowanie, podpisanie i przesłanie do WSA w Warszawie. Prawidłowe jest też przesłanie do Sądu skargi podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, lub też podpisem zaufanym – za pomocą ePUAP. Poinformowano, że podpisanie pisma przewodniego, przy którym wniesiono skargę nie zostanie uznane za podpisanie skargi. Jednocześnie wezwano stronę do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 13 stycznia 2021 r. W zakreślonym terminie skarżący uiścił należny wpis, jednak nie podpisał skargi. Sąd stwierdził, że stosownie do postanowień art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi te zostały sprecyzowane w art. 46 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z kolei w myśl z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie do art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z powyższych przepisów wynika, że skarga będąca pismem w postępowaniu sądowym winna być opatrzona podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku braku tego elementu Sąd winien wezwać stronę składającą skargę do jej podpisania w prawem przewidziany sposób. Nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi skutkuje zaś jej odrzuceniem. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę drogą elektroniczną. Skargę stanowił załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Skarga na decyzję SKAS 4x". W załączniku tym znalazły się zarzuty stawiane organowi i wnioski skargi. W związku z tym, że skarga nie została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani podpisem zaufanym, sąd wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu drogą elektroniczną w dniu 13 stycznia 2021 r. Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął w dniu 20 stycznia 2021 r. Skarżący nie wykonał wezwania, nie nadesłał bowiem skargi opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, czy też podpisem zaufanym, nie podpisał też złożonej skargi osobiście. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. odrzucił skargę. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niezasadne uznanie przez Sąd I instancji, że skarżący wysyłając za pośrednictwem systemu ePuap, jednocześnie nie podpisał załączników podpisem zaufanym, mimo że fakt ten jest potwierdzony w systemie ePuap i plik xlm znajdującym się w systemie, 2) art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez wywodzenie nieuprawnionej normy prawnej nie wynikającej z przepisów prawa, że skarga i załączniki do niej muszą być podpisane z osobna, co by oznaczało wygenerowanie dwóch niezależnych plików .xml potwierdzających podpisy. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Stosownie do treści z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W przedmiotowej sprawie, skarżący wniósł skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego " Skarga na decyzję SKAS 4x ". Podpis elektroniczny został złożony jedynie pod ww. pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd I instancji wezwał skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 20 stycznia 2021 r., natomiast skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Wyjaśnienia wymaga, że platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b P.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.