III OZ 415/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2021 r. sygn. akt II SO/Po 17/21 w sprawie z wniosku P. B. w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 31 maja 2021 r. sygn. akt II SO/Po 17/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 64c § 6 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." oddalił wniosek P. B. w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że sprzeciw wpłynął do organu 14 marca 2021 r., zaś organ wysłał do Sądu akta sprawy II instancji 26 marca 2021 r., odpisy akt sprawy I instancji 9 kwietnia, a sam sprzeciw 19 kwietnia 2021 r. Sąd podzielił jednak wyjaśnienia organu, że z uwagi na problemy techniczne (niemożność zalogowania się do elektronicznej skrzynki podawczej organu) uzasadnione było przekazanie sprzeciwu wniesionego elektronicznie w formie wydruku. Niedochowanie terminu do przekazania sprzeciwu wynikało z okoliczności niezależnych od organu. Wobec tego zdaniem WSA w Poznaniu nie można czynić organowi zarzutu nieprzekazania kompletnych akt sprawy. Zażalenie na to postanowienie złożył P. B., wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Ponadto wniósł o zwrot wpisu od zażalenia oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku zajścia okoliczności warunkujących wymierzenie grzywny wniosek w tym przedmiocie powinien być rozpatrzony pozytywnie. W innym przypadku strona wnioskująca o grzywnę jest poszkodowana, nie mogąc domagać się nawet zwrotu wpisu sądowego. Dalej podkreślił, że wymierzenie grzywny nie zależy od okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie sprzeciwu sądowi. Sam fakt nieprzekazania sprzeciwu uzasadnia wymierzenie grzywny, zaś okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie sprzeciwu sądowi, mogą mieć wpływ na wysokość grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 64c § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § 4, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego przepisu rację ma żalący wskazując, że uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi sprzeciwu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. W dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się, że naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazano, że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Rozważania te można odnieść także do art. 64c § 6 p.p.s.a., z uwagi na tożsamość regulacji prawnej. Jednak wbrew argumentacji zażalenia, kompetencja Sądu do wymierzenia organowi grzywny ma charakter fakultatywny. Świadczy o tym sformułowanie "sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu orzekającemu w tym przedmiocie przysługuje pewien luz decyzyjny, polegający na możliwości wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków (postanowienie NSA z 20 grudnia 2016 r., I OZ 1813/16, LEX nr 2317327). W rozpatrywanej sprawie rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazując, że nieprzekazanie sprzeciwu w terminie było skutkiem okoliczności niezależnych od organu, tj. niemożności zalogowania się do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Zatem WSA w Poznaniu nie naruszył art. 64c § 6 p.p.s.a. Naruszeniem tego przepisu byłoby oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny w sytuacji, w której brak jest okoliczności usprawiedliwiających nieprzekazanie sprzeciwu w terminie. Natomiast stwierdzenie zaistnienia tego typu okoliczności powoduje, że skuteczne kwestionowanie postanowienia w tym przedmiocie nie jest możliwe, z uwagi na fakultatywność kompetencji z art. 64c § 6 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie wystąpienie okoliczności usprawiedliwiających nieprzekazanie sprzeciwu w terminie nie zostało skutecznie zakwestionowane, co przesądza o bezzasadności wniesionego zażalenia. Nie jest także trafna argumentacja zażalenia, iż w sytuacji oddalenia wniosku strona wnioskująca o grzywnę jest poszkodowana, nie mogąc domagać się zwrotu wpisu sądowego. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują, w razie oddalenia wniosku o wymierzenie grzywny, zwrotu wpisu od wniosku, ani też zwrotu od organu kosztów postępowania. W takiej sytuacji strony postępowania obowiązuje zasada rezultatu, czyli odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania. Tym samym, skoro wynik postępowania okazał się negatywny dla wnoszącego sprzeciw (oddalono jego sprzeciw), to nie przysługuje mu zwrot kosztów od organu. Jest on obowiązany samodzielnie ponieść koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.