III OZ 474/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji W. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 113/21 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Fundacji W. w P. na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., nr A.XX-0263-42/21 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącej Fundacji o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że Fundacja złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi z 10 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 26 lutego 2021 r., doręczonego w dniu 8 marca 2021 r., strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez wskazanie numeru identyfikacyjnego strony skarżącej, a ponadto do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Postanowieniem z 14 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że zarządzenia wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wskazanie numeru identyfikacyjnego oraz uiszczenie wpisu od skargi zostały doręczone stronie skarżącej w 8 marca 2021 r., zatem siedmiodniowy termin do usunięcia braków skargi upłynął w dniu 15 marca 2021 r. Mimo upływu zakreślonego terminu oraz pouczenia o konsekwencjach uchylenia się od wykonania wezwania, strona skarżąca nie uzupełniła powyższych braków. W dniu 4 maja 2021 r. strona skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 18 stycznia 2022 r. odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 maja 2022 r., sygn. III OZ 340/22, oddalił zażalenie strony skarżącej na ww. postanowienie. W dniu 14 maja 2021 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd pierwszej instancji, dokonując analizy wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, doszedł do przekonania, że został on złożony z przekroczeniem ustawowego terminu. W sprawie nie ulega wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 14 kwietnia 2021 r. odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem o prawie do złożenia zażalenia został doręczony stronie skarżącej w dniu 26 kwietnia 2021 r. W dacie doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi ustała przyczyna uchybienia terminu, z jaką należy wiązać początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w tej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ekspirował z dniem 3 maja 2021 r., ale - na podstawie art. 83 § 2 p.p.s.a. - za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu wolnym od pracy, czyli dzień 4 maja 2021 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 14 maja 2021 r. (data nadania listu poleconego), a zatem z uchybieniem określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminu. W tej sytuacji wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało uznać za spóźniony i jako taki odrzucić na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Fundacja. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła brak zbadania przesłanek przywrócenia terminu w zakresie stosowania art. 45 Konstytucji w sprawie, w której przywrócenie terminu skutkować może jedynie realizacją prawa do informacji publicznej bez skutków negatywnych dla jakiejkolwiek osoby, a zarazem przemawia za nim ekonomika postępowania, gdy uprawnienie do informacji nie wygasa, a brak przywrócenia terminu tylko podnosi koszt postępowania, zmuszając do ponownego wnoszenia skargi na bezczynność organu. Nadto zarzuciła Sądowi pierwszej instancji "Powierzenie orzekanie osobie nie spełniającej wymogów bezstronności i powołania do pełnienia urzędu sędziego, a to ze względu na niewykonywanie przez Rzeczpospolitą przepisów art. 4 ust. 2 w związku z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, a także — art. 100 ust. 1 w zw. z art. 187 ust. 1 pkt. 3 i art. 4 ust. 2 Konstytucji, wskutek niezapewnienia wybierania piętnastu członków Krajowej Rady Sądownictwa w wyborach powszechnych przez Naród oraz możliwości zgłaszania przez wyborców, a nie tylko przez polityczne podmioty organizacyjne, kandydatów na posłów i senatorów.". Dodatkowo wniosła o skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego. Postanowieniem z 23 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek sędziego NSA Rafała Stasikowskiego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Istota niniejszego postępowania sprawdzała się więc do ustalenia, czy skarżąca Fundacja złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w przewidzianym w art. 87 § 1 terminie, a więc w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Należy zwrócić uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu Fundacja podniosła, że: "Wskutek pożaru w firmie [...] utracona została wiadomość o korespondencji doręczonej F. dnia 8 marca 2021 r., którą stanowiło 5 (pięć) listów. F. z tego powodu nie mogła podjąć do chwili ustalenia utraty wiadomości żadnych działań w sprawach, których dotyczyła ta korespondencja. Ustalenie utraty wiadomości zostało dokonane dzięki doręczeniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o odrzuceniu skargi w przedmiotowym postępowaniu (II SA/Łd 113/21).". Powyższe stanowisko Fundacja powtórzyła w przedmiotowym zażaleniu. Zatem z samych twierdzeń Fundacji wynika, że strona skarżąca dowiedziała się o przyczynie utraty korespondencji sądowej w dniu doręczenia jej odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o odrzuceniu skargi, a więc 26 kwietnia 2021 r. W okolicznościach niniejszej sprawy należało więc przyjąć, że to wraz z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. i rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin na wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ostatnim dniem na złożenie ww. wniosku był więc 4 maja 2021 r. (jako, że 3 maja jest dniem wolnym od pracy), jak to trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji. Zatem przedmiotowy wniosek złożony w dniu 14 maja 2021 r. (data stempla pocztowego) został wniesiony po terminie. W takiej zaś sytuacji wniosek ten, jako spóźniony, stosownie do art. 88 p.p.s.a. podlegał odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania pism i wniosków. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w niniejszej sprawie konieczności występowania do TSUE z zaproponowanym przez Fundację w zażaleniu pytaniem prejudycjalnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.