III OZ 571/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 185/23 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 185/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B.B. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r., I SAB/Wa 185/23 odrzucił wniosek B.B. z 3 lipca 2024 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2023 r., I SAB/Wa 185/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi B.B. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 2 kwietnia 2023 r. informującego o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu państwowych firm zbrojeniowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 20 września 2023 r. odrzucił skargę B.B. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył osobiście sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną, co skutkowało jej odrzuceniem przez WSA w Warszawie orzeczeniem z 8 grudnia 2023 r. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 18 stycznia 2024 r. złożył na nie zażalenie. Postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., I SPP/Wa 13/24, starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie 4 czerwca 2024 r. wyznaczyła adw. K.K.. WSA w Warszawie 25 czerwca 2024 r. - zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego – udostępnił mu akta przedmiotowej sprawy w portalu PASSA. Pismem z 3 lipca 2024 r. skarżący, za pośrednictwem wyznaczonego mu pełnomocnika, złożył zażalenie na postanowienie z 8 grudnia 2023 r., I SAB/Wa 185/23 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego zażalenia. Postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wcześniejsze zażalenie skarżącego z 18 stycznia 2024 r., na postanowienie z 8 grudnia 2023 r. z uwagi na sporządzenie go osobiście przez skarżącego, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Jednocześnie 5 sierpnia 2024 r. WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odrzucił wniosek skarżącego z 3 lipca 2024 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem 7 dniowego terminu. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia był spóźniony. Pełnomocnik skarżącego 25 czerwca 2024 r. uzyskał informację o udostępnieniu akt sądowych w portalu PASSA, zatem 7-dniowy termin na złożenie przedmiotowego wniosku upłynął 2 lipca 2024 r. Powyższy wniosek został złożony do Sądu 3 lipca 2024 r., a więc z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Ponadto w ocenie Sądu przedstawione we wniosku stanowisko o konieczności analizy akt sprawy, wobec udostępnienia ich na wniosek pełnomocnika skarżącego w portalu PASSA, nie znajduje uzasadnienia i nie zostało przez niego przekonywująco umotywowane. Na powyższe postanowienie skarżący złożył 3 września 2024 r. zażalenie, wnosząc o jego uchylenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 88 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy skarżący spełnił łącznie wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, tj. złożył wniosek w terminie 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonał czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, jak również wykazał, iż powstały dla skarżącego w wyniku uchybienia terminu ujemne skutki procesowe; 2) art. 86 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a następnie wskazanie, że skarżący nie przedstawił w sposób przekonywujący okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy skarżący w szczegółowy sposób wskazał przyczynę uchybienia terminu do złożenia zażalenia oraz uzasadnił, że wniesienie zażalenia nie było możliwe przed 26 czerwca br. (teoretycznie), a realnie przed 28 czerwca br. Zdaniem skarżącego rozumowanie Sądu pierwszej instancji doprowadza do rygorystycznego związania pełnomocnika skarżącego terminem udostępnienia akt sądowych w portalu PASSA, który niekoniecznie jest pierwszym możliwym terminem do zapoznania się z aktami przez profesjonalnego pełnomocnika. Logicznym jest bowiem, że pełnomocnik nie odświeża portalu i nie wyczekuje na pojawienie się akt sądowych w portalu. Zatem czas na sporządzenie i wniesienie środka odwoławczego przez pełnomocnika z urzędu nie zawsze jest tożsamy z siedmiodniowym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej wyznaczonym przez art. 87 § 1 p.p.s.a. Nadto, sama czynność zapoznania z aktami, przeanalizowanie problemu oraz skonstruowanie zażalenia nie jest czynnością, którą wykonuje się od razu po zapoznaniu z aktami sprawy - tak rygorystyczne ograniczenie czasowe mogłoby uniemożliwić prawidłowe sporządzenie zażalenia, a nadto postawić pełnomocnika ustanowionego z urzędu w gorszej sytuacji procesowej, niż pełnomocnika ustanowionego przez stronę w drodze wyboru. Powyższe, wypełnia jednocześnie przesłankę uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej. Odpowiedź na zażalenie nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Zgodnie z art. 87 § 1 powołanej wyżej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z art. 88 p.p.s.a. wynika zasada, że spóźniony albo niedopuszczalny z mocy ustawy wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. Spóźniony jest ten wniosek, który został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi. Termin siedmiu dni do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od czasu dowiedzenia się o tym. Termin ten jest terminem przywracalnym i nie ma przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu. Granicznym (dopuszczalnym) terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest rok liczony od dnia uchybienia terminowi. Po tej dacie wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny w sytuacjach wyjątkowych (por. art. 87 § 5 p.p.s.a.). Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że niezbędnym warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wskazanie w nim przyczyny uchybienia terminu oraz momentu jej ustąpienia, a także zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku od momentu ustąpienia przyczyny. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w przypadku profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy liczyć od momentu, gdy miał on możliwość zapoznania się aktami sprawy. W niniejszej sprawie datą w jakiej rozpoczął bieg 7 – dniowy termin na złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia był zatem dzień, w którym pełnomocnik uzyskał dostęp do portalu PASSA. Jeżeli dostęp ten uzyskał 25 czerwca 2024 r., a pamiętać należy, że do biegu terminu nie wlicza się dnia, w którym miało miejsce zdarzenie, od którego ma się liczyć bieg terminu, to początkowym biegiem terminu był 26 czerwca 2024 r. Oznacza to, że 7 dniowy termin na dokonanie czynności procesowej jaką było złożenie wniosku o przywrócenie terminu, był 2 lipca 2024 r. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy wniosek został złożony 3 lipca 2024 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Określenie "od czasu ustania przyczyny" ma charakter obiektywny, nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem skarżącego, że przyczyna ta ustała, w tym a nie innym czasie. Określenie to nie jest tożsame z chwilą, w której skarżący dowiedział się o uchybieniu terminowi Skarżący twierdzi, że "wniesienia zażalenia nie było możliwe przed 26 czerwca (teoretycznie), a realnie przed 28 czerwca 2024 r.", co uniemożliwiało mu jednoczesne złożenie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, między innymi z uwagi na stopień skomplikowania sprawy oraz dużą liczbę zgromadzonej w niej dokumentacji. Powyższa argumentacja nie przemawia jednak za uznaniem, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. O fakcie przekroczenia terminu do dokonania czynności procesowej, pełnomocnik skarżącego miał możliwość dowiedzenia się już 26 czerwca 2024 r. To, że skorzystał z systemu PASSA po tej dacie, nie skutkowało po jego stronie automatycznym wydłużeniem 7-dniowego terminu na dokonanie czynności procesowych, a jedynie skróceniem mu okresu czasu na przygotowanie pism procesowych do Sądu. W takiej sytuacji skarżący mógł, w oparciu o art. 87 § 1 p.p.s.a., rozważyć złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, wskazując przyczyny przez niego niezawinione, powodujące uchybienie także terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W świetle powyższego uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, okoliczności w nim powołane nie podważyły bowiem prawidłowej oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.