III OZ 580/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.C., T.C., K.J., M.J., K.Z., I.Z. oraz L.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 466/24 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy Gródek z dnia 7 grudnia 2023 r., nr POR.6220.18.2023.AK w sprawie ze skargi L.C., T.C., K.J., M.J., K.Z., I.Z. oraz L.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 maja 2024 r., nr 408.55/G-3/VI/24 w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 466/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "Sąd I. instancji", "WSA w Warszawie") odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy G. z 7 grudnia 2023 r., nr POR.6220.18.2023.AK w sprawie ze skargi L.C., T.C., K.J., M.J., K.Z., I.Z. oraz L.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 13 maja 2024 r., nr 408.55/G-3/VI/24 w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I. instancji wynika, że bezprzedmiotowa jest merytoryczna ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., w kontekście decyzji Wójta z 7 grudnia 2023 r., o której wstrzymanie wnoszą skarżący w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Zdaniem WSA w Białymstoku, decyzja Wójta wykracza poza granicę sprawy dotyczącej stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Sąd I. instancji powołał się przy tym na uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22. Pismem oznaczonym datą 27 września 2024 r. składający wniosek, reprezentowani przez radcę prawnego, wywiedli zażalenie na ww. postanowienie WSA w Białymstoku, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 61 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy G. z 7 grudnia 2023 r. niestwierdzającej potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. 2. art. 61 § 3 i § 6 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 4 p.p.s.a. i art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedwczesne uznanie za bezprzedmiotowe merytoryczne rozpoznanie sprawy dotyczącej decyzji Wójta Gminy G. z 7 grudnia 2023 r. w kontekście art. 61 § 3 p.p.s.a. 3. art. 269 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Naczelny Sąd Administracyjny może nie mieć innego zdania niż zostało to wyrażone w uchwale z 13 listopada 2023 r. (sygn. akt II GPS 2/22). Jak wynika z przesłanek powołanych przepisów Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi powołaną podstawą prawną. Zgodnie z ustabilizowana linią orzecznictwa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wobec powyższego wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i "wstrzymać" wykonanie decyzji Wójta Gminy G. z 7 grudnia 2023 r.; 2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z "odsetkami za ustawowymi" za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. "po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy". Ma rację Sąd I instancji, że pomiędzy zaskarżonym postanowieniem stwierdzającym wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, a decyzją stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie zachodzi tożsamość przedmiotowa (patrz odpowiednio uchwała NSA z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22, w której wyjaśniono zwrot "w granicach tej samej sprawy"). Dlatego należy w pełni zaakceptować ocenę Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu jest rozstrzygnięciem sprawy o charakterze niemerytorycznym, gdyż organ odwoławczy nie formułuje żadnego prawa, ani obowiązku. Jest to więc wyłącznie rozstrzygnięcie natury procesowej, które podległoby w następstwie uzyskania przymiotu ostateczności, wykonalności. W konsekwencji powyższego skoro postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wywołuje konsekwencji materialnoprawnych, nie może podlegać wstrzymaniu wykonania. W zażaleniu skarżący tej oceny nie podważyli skutecznie, co oznacza, że zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący odwołują się tylko do skutków decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która aktualnie nie jest przedmiotem oceny w związku z ich skargą na postanowienie SKO w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Powyższe oznacza także, że podniesiona w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. argumentacja (w tym w zażaleniu) dotycząca skutków, ale decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą do Sądu Administracyjnego. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.