III OZ 601/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1120/23 w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2063 - Szefa Oddziału Zabezpieczenia Dowództwa Garnizonu Warszawa z dnia 12 września 2022 r., nr 38 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Wyrokiem z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1120/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.J. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2063 - Szefa Oddziału Zabezpieczenia Dowództwa Garnizonu Warszawa z dnia 12 września 2022 r., nr 38 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w pkt 1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; w pkt 2. zasądził od Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2063 - Szefa Oddziału Zabezpieczenia Dowództwa Garnizonu Warszawa na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 13 października 2023 r. skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2. wyroku WSA w Warszawie z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1120/23. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zasądzona przez WSA w Warszawie kwota 200 złotych nie uwzględnia kwoty 100 złotych uiszczonej przez skarżącego tytułem wpisu sądowego od postanowienia WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r., II SA/Wa 1974/22, które uchylone zostało postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2023 r., III OZ 246/23. W ocenie skarżącego zaskarżony punkt wyroku narusza art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Co do zasady koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z 29.09.2016 r., sygn. akt II OZ 1047/16, CBOSA). Rozstrzygając o kosztach postępowania, Sąd powinien jednak każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny (por. wyrok NSA z 13.12.2019 r., I OSK 1424/19, LEX nr 2764549). Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy (por. postanowienie NSA z 1.08.2014 r., II FZ 1167/14, LEX nr 1503691). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że kwota 100 złotych została uiszczona tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r., II SA/Wa 1974/22 o umorzeniu postępowania sądowego. Postanowienie zostało wydane wskutek pisma skarżącego z 31 stycznia 2023 r., w którym składa on oświadczenie o cofnięciu skargi w niniejszej sprawie, aby następnie zaskarżyć rozstrzygnięcie zgodne z wniesionym żądaniem. Przy czym zarzut nieważności postępowania, który został powołany w zażaleniu, został przedstawiony już w skardze z 5 października 2022 r. Mając te okoliczności na względzie koszty postępowania zażaleniowego w niniejszej sprawie nie mogą zostać uznane za niezbędne do celowego dochodzenia praw. Nadużycie prawa jest bowiem kategorią stosowania prawa. To bardzo konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Opisana sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.