III OZ 701/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Kr 128/25 o odrzuceniu skargi K.P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. K.P. w piśmie z dnia 6 czerwca 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 i 9 lipca 2025 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL oraz braku fiskalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 17 i 25 lipca 2025 r., została włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia skarżącej z dniem 31 lipca 2025 r. Wezwania Przewodniczącego Wydziału nie zostały wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Kr 128/25 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Zgodnie natomiast z art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nieusunięcie w niniejszej sprawie przez skarżącą wskazanego braku formalnego oraz braku fiskalnego skargi uniemożliwiało nadanie jej dalszego biegu, co musiało skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak również na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie. Skarżąca wniosła ponadto o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nadanie sprawie dalszego biegu. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że nie miała świadomości, iż Sąd wezwał ją do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL oraz braku fiskalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Zaznaczyła, że nie odebrała żadnego wezwania Sądu, ani też awiza z poczty. Podniosła ponadto, że nie jest to pierwsza sytuacja, w której nie otrzymuje przesyłek sądowych lub urzędowych i dlatego złożyła reklamację w Poczcie Polskiej. Skarżąca podkreśliła, że nie ma wpływu na działania operatora pocztowego, a brak wiedzy o wezwaniach Sądu uniemożliwił ich wykonanie w stosownym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22). Prawidłowo również wezwano skarżącą do uzupełnienia braku fiskalnego skargi (sprawa z zakresu dostępu do informacji publicznej), poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Kolejną kwestią jest przesądzenie, czy przesyłka, zawierająca wezwania do uzupełnienia w/w braków skargi, została skarżącej doręczona skutecznie oraz czy w wyznaczonym terminie wykonała ona wezwania Sądu pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie zasadnie przyjął, iż wezwania do uzupełnienia braku formalnego oraz braku fiskalnego skargi zostały skarżącej prawidłowo doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje bowiem na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego, umieszczonych na kopercie, w której wezwania Sądu pierwszej instancji zostały przesłane skarżącej na wskazany przez nią adres, wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 17 lipca 2025 r., zaś ponowne – w dniu 25 lipca 2025 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 1 sierpnia 2025 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 17 lipca 2025 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej. Przedmiotową przesyłkę należało zatem uznać za skutecznie doręczoną skarżącej z dniem 31 lipca 2025 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie przez skarżącą obalone. W rozpoznawanej sprawie fakt nieuzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL, jak również braku fiskalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł – jest bezsporny i nie jest przez skarżącą kwestionowany. Skarżąca kwestionuje natomiast fakt otrzymania awiza, wskazując w tym zakresie na winę operatora pocztowego. Należy jednak podkreślić, iż stwierdzenie K.P., że awiza nie otrzymała, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie – żeby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Skarżąca zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru oraz adnotacje na kopercie (karta nr 50 akt sądowych), przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony. Skarżąca nie przedstawiła przy tym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego pisma Poczty Polskiej, które stanowiłoby oficjalną odpowiedź na jej wniosek (reklamację) z dnia 2 października 2025 r. Twierdzenie skarżącej o braku awiza w skrzynce pocztowej jest zatem jednostronne, a na jego poparcie nie przedstawiła ona przekonywujących dowodów. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, zaś w świetle art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skoro zatem, pomimo prawidłowo doręczonych skarżącej w dniu 31 lipca 2025 r. (w trybie zastępczym) wezwań Sądu pierwszej instancji do uzupełnienia braku formalnego oraz braku fiskalnego skargi, wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania tych wezwań, nie zostały one przez stronę wykonane, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Jednocześnie wskazać należy, iż Sądowi pierwszej instancji pozostał do rozpoznania zawarty w zażaleniu wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia w/w braków skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.