III SA 1685/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "E." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności - oddala skargę. Decyzją z dnia 25 czerwca 1999 r. (...) Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję, którą pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 15 grudnia 1995 r. znak (...). W motywach decyzji podano, że decyzją z dnia 15 grudnia 1995 r. Izba Skarbowa w L. utrzymała w mocy decyzją Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia 22 września 1995 r. (...) w sprawie wymiaru Spółce "E." podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1994 r. w kwocie 695.861.000 zł /przed denominacją/. Decyzję Izby Skarbowej w L. doręczono w dniu 20 grudnia 1995 r., co wynika z pokwitowania odbioru tej decyzji. Natomiast wniosek Spółki z dnia 2 października 1997 r. został złożony bezpośrednio w Ministerstwie Finansów w październiku 1997 r. W związku z tym decyzją z dnia 18 maja 1999 r. (...) Minister Finansów stwierdził, że wniosek Spółki, jako wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 177 Kpa, nie podlega rozpatrzeniu. Wskazano, że żądanie prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 par. 1 Kpa jest dopuszczalne, o ile zostanie zachowany termin określony w art. 177 Kpa. Przepis ten wprowadza rozwiązanie szczególne w zakresie weryfikacji decyzji w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie przesłanką terminu, w którym skutecznie można żądać tego postępowania. Złożenie takiego żądania po upływie ustawowego terminu powoduje jego bezskuteczność i nie może podlegać rozpatrzeniu. Minister Finansów stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Izby Skarbowej w L. Organ ten podejmując decyzję z dnia 15 grudnia 1995 r. nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ani tym bardziej naruszenia go w sposób rażący. Wskazano, że zarzut sprzeczności decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 15 grudnia 1995 r. z podstawowymi zasadami sprawiedliwości społecznej, a w szczególności z art. 5 Kc, co rodzi, zdaniem Spółki, takie roszczenia z art. 405 lub art. 415 Kc, jest nieuzasadniony. Niezasadność tego zarzutu wynika stąd, że postępowanie w trybie art. 156 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym prowadzonym według norm określonych w Kpa, w którym bada się czy wydana decyzja zawiera kwalifikowane wady enumeratywnie wymienione w art. 156 par. 1 Kpa. Natomiast zarzuty o charakterze merytorycznym podlegają rozpatrzeniu w trybie odwoławczym na podstawie art. 138 Kpa. Żądanie Spółki rozpatrzenia w trybie art. 156 par. 1 Kpa merytorycznych zarzutów dotyczących decyzji wymiarowych wydanych w sprawie oznaczałoby prowadzenie postępowania w trzeciej instancji, co jest sprzeczne w zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 Kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "E." Sp. z o.o. zarzuciła decyzji Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 1999 r. naruszenie przepisów art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ art. 7 i art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 7-9 i art. 77 par. 1 a także art. 107 par. 1 i par. 3 i art. 156 par. 1 pkt 2 i 7 Kpa. Spółka żądała merytorycznego rozpatrzenia swojego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, upatrując w zaskarżonej decyzji Ministra Finansów jedynie formalnego potraktowania tego wniosku, w czym upatrywała naruszenie wymienionych powyżej przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie skorzystała z kontroli legalności decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 15 grudnia 1995 r. (...), której przedmiotem był wymiar podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1994. Skarga Spółki została bowiem odrzucona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia 11 kwietnia 1996 r. (...). Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia przyczyną odrzucenia skargi było uchybienie terminowi do jej wniesienia. W ten sposób postępowanie wymiarowe zostało zakończone ostateczną decyzją Izby Skarbowej w L. z dnia 15 grudnia 1995 r. Wbrew wywodom skargi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może być poświęcone merytorycznej kontroli prawidłowości postępowania wymiarowego. Stwierdzenie nieważności stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 Kpa. Postępowanie w tym przedmiocie jest sformalizowane i jego przedmiotem jest ocena czy dana decyzja zawiera przesłanki do stwierdzenia jej nieważności wymienione enumeratywnie w przepisie art. 156 par. 1 Kpa. Ponadto na gruncie postępowania podatkowego obowiązywał przepis art. 177 Kpa zawierający ograniczenie czasowe w zakresie wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego. Przepis ten rozstrzygał, że żądanie wniesione w takiej sprawie, po upływie roku od doręczenia decyzji objętej żądaniem, nie podlega rozpatrzeniu. Termin ten nosi zatem charakter terminu prawa materialnego. Tylko jego dochowanie umożliwia rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Jego zaś uchybienie powoduje nie rozpatrzenie tego wniosku przez właściwy organ. Materialnoprawny charakter terminu określonego w art. 177 Kpa oznacza, że nie podlega on przywróceniu, jak to ma miejsce w wypadku terminu procesowego. Należy przy tym stwierdzić, ze w sprawie niniejszej wymieniony przepis Kpa ma zastosowanie z mocy art. 337 Ordynacji podatkowej, gdyż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji skarżąca Spółka wniosła przed dniem 1 stycznia 1998 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Spółka wniosła żądanie po upływie roku od doręczenia jej decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 15 grudnia 1995 r. Doręczenie tej decyzji nastąpiło bowiem z dniu 20 grudnia 1995 r. Żądanie z dnia 2 października 1997 r. zostało zaś złożone bezpośrednio u Ministra Finansów w październiku 1997 r. Wobec tego została w sprawie niniejszej wypełniona dyspozycja wskazanego wyżej przepisu art. 177 Kpa. Oznacza to, że zaskarżona decyzja Ministra Finansów znajduje oparcie w prawie, a w szczególności w wymienionym wyżej przepisie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo. Wobec tego należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.