OSK 826/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.), Sędziowie NSA Henryk Dolecki, Małgorzata Jaśkowska, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich "S." od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt 3 II SAB/Gd 121/02 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich "S." na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. – Inspektorat w P. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2004 r. 3/II SAB/Gd 121/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich "S." Przedsiębiorstwo Państwowe we W. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w P. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji w zakresie obowiązku wypłaty odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do art. 83 ust. 3 tej ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie nie wydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż przepis art. 83 ust. 3 ma zastosowanie także w sytuacji, w której zostały złożone wnioski o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji, nie są to wprawdzie wnioski o świadczenia, jednakże mogą być w ocenie Sądu "uznane za wnioski o inne roszczenia". Sprawa nie należy natomiast do właściwości sądu administracyjnego i z tej przyczyny na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich "S." we W. reprezentowane przez radcę prawnego Jarosława N., zaskarżając to postanowienie w całości oraz zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wobec przyjęcia, że wnioski o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności mogą być uznane za wnioski o inne roszczenia, 2/ niewłaściwe zastosowanie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, iż wprawdzie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne jako sprawy cywilne sensu largo /art. 1 Kpc/, to jednak brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania wniosku o wznowienie postępowania za sprawę cywilną, a tym bardziej za sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych, jak też sprawę "o inne roszczenie" w rozumieniu art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wniosek o wznowienie postępowania ma swoją podstawę w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego a nie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych lecz sprawą administracyjną, podlega regulacji zawartej w Kpa, zaś decyzja w tej sprawie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do tego przepisu nie tylko w sprawach określonych świadczeń lub roszczeń orzekanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezadowolonemu z orzeczenia ZUS służy prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego, lecz prawo zwrócenia się o ochronę do tego sądu przysługuje również w razie bezczynności organu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że brak rozstrzygnięcia przez ZUS wniosku o wznowienie postępowania w sprawie odszkodowania należy potraktować jako "inne roszczenie", co kwestionuje się zasadnie w skardze kasacyjnej, bowiem sytuacji takiej jak bezczynność organu administracji publicznej, jakim niewątpliwie jest ZUS, nie można zakwalifikować jako "innego roszczenia" w rozumieniu powyższego przepisu. Jednakże regulacja ustawowa w sprawie przedmiotowych roszczeń odszkodowawczych z tytułu wypadku przy pracy określa te roszczenia /z materialnoprawnego punktu widzenia/ jako należące do prawa cywilnego i wprawdzie w pierwszym rzędzie właściwym organem do orzekania jest organ administracji publicznej /ZUS/, jednakże już w razie wniesienia odwołania od orzeczenia organu administracji publicznej postępowanie toczy się przed sądem powszechnym. Jednoznacznie również bezczynność organu administracji publicznej została poddana kontroli sądu powszechnego, na co wskazuje wyraźna treść art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jest to regulacja kompletna i konsekwentna. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw, aby wywodzić, iż skoro ustawodawca przewidział, że postępowanie przed ZUS toczy się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to bezczynność w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego /art. 145 Kpa/ lub stwierdzenie nieważności postępowania administracyjnego /art. 156 Kpa/ uprawniałaby do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie zamieszczenie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych przepisu, który by przewidywał, że każdy rodzaj bezczynności organu ZUS a więc nie tylko w kwestii żądania orzeczenia o świadczeniu lub innym roszczeniu, ale także uruchomienia nadzwyczajnych trybów postępowania jak wznowieniowy lub nieważnościowy, podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego nie może być argumentem do takiego wnioskowania, iż w sytuacji, gdy mamy do czynienia z trybem zwykłym postępowania, właściwy jest sąd powszechny, zaś gdy dochodzi do trybów postępowania nadzwyczajnych, właściwy jest sąd administracyjny. Wykładnia zatem art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, iż w każdym przypadku bezczynności organu ZUS w sprawach świadczeń lub innych roszczeń, bez względu na to w jakim trybie /określonym przepisami Kpa/ toczy się postępowanie, strona może wnieść odwołanie do sądu powszechnego, a więc prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął, że skarga wniesiona do tego Sądu była niedopuszczalna. Błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej jest w pełni prawidłowe. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a.