SA/Lu 2245/95

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1996-10-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może zaniechać ustalenia zobowiązania podatkowego lub poboru podatku na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdy termin płatności podatku już upłynął?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z uwagi na naruszenie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Sąd wskazał, że zaniechanie poboru podatku jest możliwe tylko wtedy, gdy termin płatności podatku jeszcze nie upłynął, a w przypadku upływu tego terminu powstaje zaległość podatkowa, która może być umorzona na podstawie odrębnych przepisów. Brak ustaleń faktycznych w tym zakresie przez organy podatkowe skutkował wadliwością decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów podatkowych, które naruszyły przepisy dotyczące zaniechania ustalania zobowiązań podatkowych lub poboru podatku. Skarżąca Spółka składała zeznania podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy nie poczyniły niezbędnych ustaleń faktycznych, w szczególności dotyczących terminu płatności podatku, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego.

Pełny tekst orzeczenia

uchyla zaskarżoną decyzję. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Sąd nie jest związany granicami skargi. Niezależnie zatem od podniesionych zarzutów stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego wydane zostały z naruszeniem art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 7, art. 77 par. 1 Kpa, co skutkuje ich uchyleniem. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organy podatkowe mogą zaniechać w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach, o których mowa w ust. 1, w stosunku do poszczególnych podatników, zwłaszcza gdy pobranie podatku mogłoby zagrozić zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika w granicach określonych przez Ministra Finansów w drodze rozporządzenia. Z treści cytowanego wyżej przepisu prawa wynika, iż: I. Zaniechanie ustalania zobowiązań podatkowych przez Ministra Finansów bądź organy podatkowe odnosić się może do tych podatków, w których zobowiązanie podatkowe powstaje w drodze wydania i doręczenia stronie decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. II. Zaniechanie poboru podatku odnosi się do tych kategorii podatków, w których zobowiązanie podatkowe: a/ powstaje z mocy prawa, a jego wysokość określona jest w przepisach prawa podatkowego; obliczane jest przez płatnika; obliczane jest przez podatnika; b/ powstaje w drodze wydania i doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, jeżeli z mocy prawa zapłata świadczenia podatkowego następować ma w ratach; c/ powstaje w drodze wydania i doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość zaliczek na podatek. Zaniechanie poboru podatku możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął. Upływ terminu płatności podatku /podobnie raty podatku, zaliczki na podatek/ powoduje, że powstaje zaległość podatkowa, w stosunku do której stosowane być mogą jedynie przepisy dotyczące umorzenia zaległości podatkowych /art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/ - por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska - Zobowiązania podatkowe TNOiK Toruń 1994 r. wyd. III. Oczywiście umorzenie zaległości podatkowych może wchodzić w grę tak długo, jak długo zaległość istnieje. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. /Dz.U. nr 11 poz. 50/ podatnicy obowiązani są składać w Urzędzie Skarbowym deklaracje podatkowe dla podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w terminach o których mowa w art. 26 i 38 ust. 2 pkt 2. Z przepisu tego, jak też art. 26 ustawy wynika, że jest to podatek obliczany samodzielnie przez podatnika. Zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba, że Urząd Skarbowy ustali je w innej wysokości /art. 10 ust. 2/. Kontrola zasadności stawek podatku, ujętych w deklaracjach złożonych przez podatnika może nastąpić w momencie rozstrzygania organ podatkowy o wysokości zobowiązania podatkowego lub zwrotu różnicy podatku. Z punktu widzenia przytoczonych wyżej zasad interpretacji art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jak też w kontekście nie kwestionowanego faktu, iż skarżąca Spółka składała zeznania podatkowe, o jakich mowa w art. 10 ustawy o podatku od towarów i usług zaskarżona decyzja nie zawiera niezbędnych ustaleń faktycznych co czyni, iż została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1 Kpa oraz art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zaniechanie ustalania zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy nie wchodzi w niniejszej sprawie w grę z przyczyn wyżej wskazanych. Zaniechanie zaś poboru podatku możliwe byłoby, gdyby termin płatności podatku jeszcze nie upłynął, a fakt ten nie był w ogóle przedmiotem ustaleń faktycznych i rozważań organów podatkowych. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego podlega uchyleniu stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło