SA/Rz 1017/95

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1996-11-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej, w sytuacji gdy pozostali wspólnicy kontynuują działalność, powoduje rozwiązanie spółki i utratę prawa do obniżenia kwoty podatku należnego VAT lub zwrotu różnicy podatku, na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy o VAT?
Ratio decidendi
Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej, gdy pozostali wspólnicy kontynuują działalność, nie powoduje rozwiązania spółki ani nie wymaga nowego zgłoszenia rejestracyjnego. Spółka istnieje nadal, a zmiana w składzie osobowym rodzi jedynie obowiązek zgłoszenia tej zmiany do urzędu skarbowego. W związku z tym, spółka nie traci prawa do obniżenia kwoty podatku należnego VAT lub zwrotu różnicy podatku na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy o VAT, gdyż nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła spółki cywilnej zawartej między Zygmuntem M., Wiesławem M. i Teresą M. w 1990 r. Jeden ze wspólników, Wiesław M., wystąpił ze spółki w dniu 30 maja 1994 r., o czym zawiadomił Urząd Skarbowy. Kwestią sporną było, czy po wystąpieniu wspólnika, spółka nadal mogła korzystać z prawa do obniżenia lub zwrotu różnicy podatku należnego VAT na podstawie ustawy z 1993 r. Organy podatkowe uznały, że prawo to wygasło, powołując się na art. 25 ust. 3 ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone decyzje organów podatkowych na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa przy zastosowaniu art. 68 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Pełny tekst orzeczenia

1. Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie przewidują możliwości wydawania odrębnych decyzji "o wstrzymaniu /lub odmowie wstrzymania/ naliczania odsetek" od nieterminowej spłaty zobowiązań podatkowych. 2. W związku z wystąpieniem trzeciego wspólnika spółka cywilna nie uległa rozwiązaniu i nie podlegała wykreśleniu z rejestru, ani też nie stała się nowym podmiotem wymagającym zgłoszenia rejestracyjnego. Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie powoduje jej likwidacji, Spółka istnieje dalej, z wyjątkiem wypadku, gdy na skutek wystąpienia wspólnika pozostaje tylko jeden wspólnik. Zmiana w składzie osobowym spółki cywilnej powodować winna jedynie obowiązek wynikający z treści art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników /Dz.U. nr 142 poz. 702 ze zm./, z którego wynika, że jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegają zmianom, podatnicy są obowiązani zgłosić zmianę do urzędu skarbowego nie później niż do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. W związku z wystąpieniem trzeciego wspólnika spółka cywilna nie uległa rozwiązaniu i nie podlegała wykreśleniu z rejestru, ani też nie stała się nowym podmiotem wymagającym zgłoszenia rejestracyjnego. Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie powoduje jej likwidacji. Spółka istnieje dalej, z wyjątkiem wypadku, gdy na skutek wystąpienia wspólnika pozostaje tylko jeden wspólnik. Zmiana w składzie osobowym spółki cywilnej, w świetle ustawy z 1993 r. o VAT, powodować winna jedynie obowiązek wynikający z treści art. 9 ust. 10 ustawy, z którego wynika, że jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegają zmianom, podatnicy są obowiązani zgłosić zmianę do urzędu skarbowego nie później niż do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 16, art. 196 i art. 207 Kpa przy zastosowaniu art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych jedynie kwestii ograniczają się rozważania sądu w sprawie objętej skargą. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo. W przedmiotowej sprawie, bezspornym jest, że umowa spółki cywilnej między Zygmuntem M., Wiesławem M. i Teresą M. zawarta została w dniu 18 października 1990 r. i każdy ze wspólników wniósł wkład w wysokości 10 mln starych złotych. Bezspornym w sprawie jest również to, że Wiesław M. z dniem 30 maja 1994 r. wystąpił ze spółki, o czym zawiadomił Urząd Skarbowy w dniu 31 maja 1994 r. Kwestią natomiast sporną w sprawie jest stosowanie przez Zygmunta i Teresę M. możliwość obniżenia lub zwrotu różnicy podatku należnego, na podstawie ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, po dniu 31 maja 1994 r., a więc po wystąpieniu ze spółki Wiesława M. Z art. 25 ust. 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na który powołują się orzekające w sprawie organy wynika, że obniżenie kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego, nie stosuje się do podatników, którzy nie dokonali zgłoszenia rejestracyjnego lub zostali wykreśleni z rejestru, o którym mowa w art. 9. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu wobec Spółki Cywilnej Zygmunta i Teresy M. po wystąpieniu z niej trzeciego wspólnika - Wiesława M. W związku z wystąpieniem bowiem trzeciego wspólnika, spółka cywilna nie uległa rozwiązaniu i nie podlegała wykreśleniu z rejestru, ani też nie stała się nowym podmiotem wymagającym zgłoszenia rejestracyjnego. Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie powoduje jej likwidacji. Spółka istnieje dalej, z wyjątkiem wypadku, gdy na skutek wystąpienia wspólnika pozostaje tylko jeden wspólnik i nie ma znaczenia czy pozostali wspólnicy pozostają w związku małżeńskim czy też wiążą ich jakieś inne więzy. Wystąpienie natomiast wspólnika ze spółki powoduje rozwiązanie umowy i rozliczenie tylko między występującym ze spółki wspólnikiem a pozostałymi w niej wspólnikami. Wypowiedzenie umowy spółki dla swej skuteczności, powinno nastąpić przez zawiadomienie wszystkich wspólników i nie wymaga ono specjalnej formy, dlatego też nie można zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów, że wystąpienie Wiesława M. ze spółki nie było dokonane skutecznie ponieważ nie został zachowany reżim określony art. 869 par. 1 Kc, jak również nie zaistniały przesłanki określone art. 869 par. 2 Kc. Zmiana w składzie osobowym spółki cywilnej, w świetle ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, powodować winna jedynie obowiązek wynikający z treści art. 9 ust. 10 ustawy, z którego wynika, że jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegają zmianom, podatnicy są obowiązani zgłosić zmianę do urzędu skarbowego, nie później niż do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Ten obowiązek został spełniony, albowiem pismem z dnia 31 maja 1994 r. wystąpienie wspólnika ze spółki zostało zgłoszone Urzędowi Skarbowemu. Z tych też powodów, Sąd na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa przy zastosowaniu art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w sentencji. Koszty zasądzono na podstawie art. 208 Kpa przy zastosowaniu art. 68 cyt. wyżej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło