SA/Sz 26/96
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-02-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, ustalone w drodze oszacowania, powstaje z mocy prawa i ma charakter deklaratoryjny, a decyzja je określająca jedynie potwierdza istniejące zobowiązanie?Ratio decidendi
Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia okoliczności określonych w ustawie, a nie z chwilą wydania decyzji. Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, nawet ustalonego w drodze oszacowania, ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając istniejące zobowiązanie. Tylko zobowiązanie sankcyjne ma charakter konstytutywny i powstaje z chwilą doręczenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej określającej wysokość odsetek za zwłokę z tytułu zobowiązania w podatku od towarów i usług. Spółka nie kwestionowała ustaleń organu podatkowego w ustawowym terminie i trybie, w związku z czym wynik kontroli wywarł skutek decyzji ostatecznej. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą odsetek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
1. Przepis art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ dotyczy wyłącznie podatku niesankcyjnego z żadnego bowiem przepisu ustawy nie wynika, że obowiązek obliczenia podatku i wpłacenia go za okresy miesięczne w terminie na rachunek Urzędu Skarbowego ciąży na podatniku również co do podatku sankcyjnego. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe co do sankcji powstaje z chwilą doręczenia decyzji przez organ podatkowy. Decyzja w części dotyczącej sankcji ma zatem charakter konstytutywny. Konsekwencją nienaliczenia podatku w prawidłowej wysokości będzie zatem obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę, na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych liczonych od dnia, w którym zgodnie z przepisami wpłata powinna nastąpić zaś co do ustalonej sankcji podatkowej odsetki będą naliczane zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, tzn. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
2. Określenie podatku w drodze oszacowania podstaw opodatkowania nie zmienia faktu iż zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, a decyzja określająca w ten sposób zobowiązanie podatkowe ma charakter deklaratoryjny. Moment doręczenia takiej decyzji jest tylko początkiem biegu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ decyzja deklaratoryjna określa jedynie wysokość zobowiązania już istniejącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, iż Spółka nie wystąpiła z żądaniem skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego w związku z czym wynik kontroli wywarł ten sam skutek, co decyzja ostateczna organu podatkowego. Z tej przyczyny Sąd nie może badać prawidłowości ustaleń w zakresie zobowiązania w podatku od towarów i usług, skoro w ustawowym terminie i trybie Spółka ustaleń tych nie kwestionowała. Przedmiotem skargi do Sądu jest decyzja Izby Skarbowej określająca wysokość odsetek za zwłokę z tytułu zobowiązania w podatku od towarów i usług.
Należy podzielić w pełni stanowisko Izby Skarbowej, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje poprzez zaistnienie okoliczności, z którymi przepisy ustawy o podatku od towarów i usług łączą powstanie takiego zobowiązania. Zobowiązanie to nie wynika z decyzji ustalającej jego wysokość.
Z treści art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług (...) wynika, że podatnik obowiązany jest do jego samoobliczenia i wpłaty na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego, bez uprzedniego doręczenia decyzji. Dopiero w razie niewykonania przez podatnika tych obowiązków organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego.
Przepis art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług (...) dotyczy wyłącznie podatku niesankcyjnego, z żadnego bowiem przepisu ustawy nie wynika, że obowiązek obliczenia podatku wpłacenia go za okresy miesięczne w terminie na rachunek Urzędu Skarbowego ciąży na podatniku również, co do podatku sankcyjnego. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe co do sankcji powstaje z chwilą doręczenia decyzji przez organ podatkowy. Decyzja w części dotyczącej sankcji ma zatem charakter konstytutywny.
Konsekwencją nienaliczenia podatku w prawidłowej wysokości będzie zatem obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę, na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych liczonych od dnia, w którym zgodnie z przepisami wpłata powinna nastąpić zaś co do ustalonej sankcji podatkowej odsetki będą naliczane zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych tzn. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Określenie podatku w drodze oszacowania podstaw opodatkowania nie zmienia faktu, iż zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa a decyzja określająca w ten sposób zobowiązanie podatkowe ma charakter deklaratoryjny. Moment doręczenia takiej decyzji jest tylko początkiem biegu terminu do wniesienia odwołania ponieważ decyzja deklaratoryjna określa jedynie wysokość zobowiązania już istniejącego.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło