SA/Wr 208/84

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Janiny G. na decyzję Izby Skarbowej w Wałbrzychu z dnia 13 lipca 1983 r. w przedmiocie pozbawienia prawa do korzystania ze zwolnienia od podatków i na podstawie art. 207 par. 1 i 23 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w Ś., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej w Wałbrzychu kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Przedmiotem skargi Janiny G. jest decyzja Izby Skarbowej w Wałbrzychu z dnia 13 lipca 1983 r. nr JS.V/2-3252/1a/21/83, utrzymująca w mocy decyzję Urzędu skarbowego w Ś. z dnia 25 marca 1983 r. nr US.II-247/83 o cofnięciu jej prawa do zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego, przyznanego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia 2 czerwca 1982 r. na okres od dnia 31 marca 1982 r. do dnia 1 kwietnia 1984 r. z tytułu nowo uruchomionej działalności rzemieślniczej. Janina G. prowadzi zakład mechanicznego cięcia kamienia w M. Zezwolenie na prowadzenie tego zakładu podatniczka otrzymała od naczelnika Miasta i Gminy S. w dniu 5 października 1981 r. decyzją nr rej. 79/81. W deklaracji w sprawie zgłoszenia obowiązku podatkowego podatniczka podała, że zatrudnia jednego pracownika. Od dnia 17 sierpnia 1982 r. pracownikiem tym był Marian Cz. W dniach 8, 9 i 10 grudnia 1982 r. zakład Janiny G. był kontrolowany przez pracowników byłego Okręgowego Zarządu Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej w Wałbrzychu i podczas kontroli w dniu 10 grudnia 1982 r. zastano przy obsłudze traka zamiast Mariana Cz. innego robotnika - Józefa Cz. Organ podatkowy, przyjmując na podstawie wyniku kontroli, że podatniczka zatrudniła drugą osobę, nie powiadamiając o tym właściwego organu, pozbawił ją prawa do zwolnienia od podatków za były okres objęty decyzją z dnia 2 czerwca 1982 r. W odwołaniu do Izby Skarbowej w Wałbrzychu Janina G. zaprzeczyła, jakoby zatrudniała Józefa Cz., i wyjaśniła, że zatrudniony u niej Marian Cz. dopuścił się kilkakrotnie naruszenia dyscypliny pracy, wobec czego został uprzedzony, że w razie dalszych nieobecności zostanie z nim rozwiązany stosunek pracy. Mając na uwadze to ostrzeżenie, Marian Cz., który w dniu 10 grudnia 1982 r. musiał opuścić zakład, by załatwić swoją osobistą sprawę, na własną rękę zapewnił zastępstwo, nie informując o tym właścicielki zakładu. W tych warunkach - zdaniem odwołującej się - decyzja organu I instancji powinna ulec uchyleniu. Po rozpoznaniu odwołania podatniczki, Izba Skarbowa w Wałbrzychu decyzją z dnia 13 lipca 1983 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, uznając zarzuty odwołania za bezpodstawne. W szczególności - zdaniem organu odwoławczego - nie może być uznany za trafny argument, że skoro Marian Cz. zapewnił zastępstwo bez wiedzy i zgody podatniczki, to daje to podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji. Właścicielka zakładu bowiem ponosi pełną odpowiedzialność za to wszystko, co się dzieje w zakładzie. Na decyzję Izby Skarbowej Janina G. wniosła skargę go Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty. W szczególności nadal zaprzeczała, jakoby Józef Cz. był u niej w tym okresie zatrudniony, oraz że wiedziała o tym, iż Marian Cz. zapewnił sobie w tym dniu zastępstwo. Powołując się na te zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Wskazał równocześnie, iż podatniczka powinna była dopilnować, by "bez jej wiedzy nie następowały zmiany w stanie zatrudnienia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zwolnienie od podatków obrotowego i dochodowego podatniczka otrzymała na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/. Stosownie do par. 1 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia, warunkiem przyznania zwolnienia od podatków dla rzemieślników prowadzących działalność taką, jaką prowadzi Janina G., jest zatrudnienie nie więcej niż jednego pracownika. Przyjmując zatem, że skarżąca zatrudniała dwóch pracowników /nie licząc rencisty/, należałoby stwierdzić, że utraciła prawo do korzystania z powyższej ulgi i zaskarżonej decyzji nie można byłoby zarzucić niezgodności z prawem. Jednakże skarżąca od początku konsekwentnie twierdzi, że Józefa Cz. w grudniu 1982 r. nie zatrudniała i nie wiedziała, że jednorazowo zastąpił jej pracownika - Mariana Cz. Przesłuchany w charakterze świadka Józef Cz. również zeznał, że nie był pracownikiem podatniczki, lecz tylko jednorazowo zastąpił Mariana Cz. przy cięciu kamienia. Świadek Henryk R. oświadczył, iż poza Marianem Cz. nie wiedział, "ażeby na traku pracował ktoś inny". Przy przesłuchaniu świadka Mariana Cz. pominięto powyższe okoliczności, nie wyjaśniając kwestii owego zastępstwa. W szczególności nie zbadano, czy Józef Cz. zastąpił go przy pracy za wiedzą i zgodą podatniczki, czy bez jej wiedzy i zgody. Nie wyjaśniono także, gdzie w tym czasie podatniczka przebywała i kto nadzorował pracę w zakładzie. Okoliczności powyższe dla rozstrzygnięcia sprawy są niezwykle istotne. Przepis par. 1 ust. 1 pkt 4 cytowanego rozporządzenia mówi o "zatrudnieniu nie więcej niż jednego pracownika". Natomiast utrata prawa do zwolnienia od podatków, o której mowa w par. 7 rozporządzenia, może nastąpić, gdy rzemieślnik wykonujący określony rodzaj rzemiosła zatrudnia więcej pracowników niż dopuszcza przepis prawa. Najczęstszą formą zatrudnienia jest stosunek pracy. Nawiązanie tego stosunku prawnego dochodzi do skutku wtedy, gdy pracownik zobowiąże się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz zakładu pracy, a zakład - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem /art. 22 par. 1 Kp/. Najczęstszą zaś podstawą nawiązania stosunku pracy jest umowa o pracę. Należy zatem ocenić, czy w konkretnym wypadku doszło między Józefem Cz. a podatniczką do zawarcia umowy o pracę, w szczególności, czy podatniczka dopuściła go do pracy i - ewentualnie - jakie uzgodniono wynagrodzenie. Zatrudnienie może nastąpić również na podstawie umowy zlecenia 8art. 734 Kc/ lub na podstawie innej umowy o charakterze cywilnoprawnym /na przykład umowy o dzieło - art. 627 i nast. Kc/. Tego rodzaju zatrudnienie wprawdzie nie ma charakteru stosunku pracy, niemniej jednak powoduje konsekwencję - przy przekroczeniu dopuszczalnego stanu zatrudnienia - w postaci utraty prawa do zwolnienia od podatków, o czym rzemieślnik powinien poinformować organ podatkowy zgodnie z warunkiem par. 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Z powyższych rozważań wynika, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego stanowi naruszenie art. 7 Kpa. Natomiast nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego uchybia przepisów art. 77 par. 1 Kpa. Uchybienia powyższe, mające istotny wpływ na wynik sprawy, muszą powodować uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 23 marca 1983 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy powinien powtórnie przesłuchać świadków Józefa Cz. i Mariana Cz. oraz przeprowadzić dowód z przesłuchania strony w celu wyjaśnienia, czy skarżąca wiedziała o zastępstwie, czy wyraziła na to zgodę i - ewentualnie - czy zawarła z Józefem Cz. umowę o pracę /przy czym zawarcie umowy może nastąpić w sposób dorozumiany/. Trzeba zatem ustalić, czy łączył podatniczkę z Józefem Cz. stosunek zatrudnienia w rozumieniu przepisów powołanego zarządzenia Ministra Finansów, czy też zastępstwo, o którym mowa, miało miejsce pod nieobecność podatniczki bez jej wiedzy i zgody. Dopiero tak poczynione ustalenia faktycznie pozwolą organowi podatkowemu na podjęcie prawidłowej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.