SA/Wr 3491/95

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1996-09-12

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może uchylić decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe, jeśli po jej wydaniu nastąpiło zdarzenie (stwierdzenie straty w poprzednim roku podatkowym), które wpływa na prawidłowość tej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może uchylić decyzję, nawet jeśli została wydana zgodnie z prawem w momencie jej powstania, jeśli późniejsze zdarzenie (np. stwierdzenie straty w poprzednim roku podatkowym) sprawia, że decyzja nie odpowiada prawu. W takim przypadku konieczne jest wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aby zapewnić prawidłowe obciążenie podatkowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Podatkowej Komisji Odwoławczej utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą podatek dochodowy za 1993 r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą, a organ kontroli skarbowej uznał jego księgę podatkową za nierzetelną. Po wydaniu decyzji przez organ II instancji, Urząd Skarbowy umorzył postępowanie w sprawie podatku dochodowego za 1992 r., stwierdzając stratę podatkową, która mogła wpłynąć na wysokość podatku za 1993 r. Skarżący zarzucił istotne wady postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję Podatkowej Komisji Odwoławczej z dnia 12 października 1995 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 1993 r.

Pełny tekst orzeczenia

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 1993 r. Przedmiotem skargi Alfreda B. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego są dwie decyzje Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w W., wydane w dniu 12 października 1995 r.: - (...) utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia 14 czerwca 1995 r. (...) o określeniu podatku obrotowego za 1993 r. w kwocie 203.166.000 zł /przed denominacją; - (...), którą uchylono decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia 17 czerwca 1995 r. (...) o określeniu podatku dochodowego za 1993 r. oraz wyznaczono wysokość tego podatku na 123.124.000 zł /przed denominacją. Sprawa niniejsza dotyczy podatku dochodowego za 1993 r. Alfred B. prowadził w 1993 r. w S. działalność produkcyjną i usługową w zakresie stolarskim oraz działalność handlową w zakresie sprzedaży mebli i artykułów gospodarstwa domowego. Urząd Kontroli Skarbowej w S. badając działalność skarżącego w latach 1991-1993 stwierdził szereg nieprawidłowości w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 1993 r. wobec czego uznał tę księgę za nierzetelną - wartość sprzedaży mebli ewidencjonowano w cenie zakupu. Analiza ewidencji prowadzonej dla potrzeb podatku od towarów i usług w okresie od 5 lipca do 31 grudnia 1993 r. wykazała natomiast, że Alfred B. stosował marżę w wysokości 16,8 proc., a w wyjaśnieniach do protokołu kontroli oświadczył on, że w 1993 r. stosował marżę 10-15 proc.. Urząd Skarbowy w S. posłużył się ustaleniami zawartymi w protokole kontroli uznając je za prawidłowe i wyliczył przychód zwiększając wartość sprzedaży towarów handlowych o średnia marżę wynikającą, z dokumentacji prowadzonej w II półroczu 1993 r. - z uwzględnieniem błędów rachunkowych stwierdzonych podczas kontroli oraz korekty remanentów początkowego i końcowego. Decyzję organu I instancji określającą podatek dochodowy za 1993 r. na 145.472.000 zł wydano po korekcie kosztów uzyskania przychodów i wyznaczeniu dochodu na 414.437.692 zł. Podatkowa Komisja Odwoławcza w swej decyzji dokonała korekty tego wymiaru, gdyż zweryfikowała odpisy amortyzacyjne zaliczane do kosztów uzyskania przychodów 1993 r. przedstawiając szczegółowe wyliczenie przyjętych wartości. W skardze przedstawiono obszerne zarzuty, które sprowadzają się do stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu stanowiących naruszenie art. art. 7, 10, 67, 68, 73 par. 2, 77, 78, 107 par. 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniesiono ponadto, że nie istniały przesłanki do szacunkowego ustalenia wielkości podstawy opodatkowania, mimo przyznania, iż wady księgi podatkowej mogły uzasadniać uznanie jej za nierzetelną oraz że przy ustalaniu dochodu nie odliczono wyznaczonego podatku obrotowego za 1993 r. Podatkowa Komisja Odwoławcza odpowiadając na skargę wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ po jej wydaniu Urząd Skarbowy w S. decyzja z 15 grudnia 1995 r. umorzył postępowanie w sprawie podatku dochodowego za 1992 r. należnego od Alfreda B. stwierdzając, iż podatnik poniósł stratę w kwocie 101.665.814 zł /przed denominacją. Fakt ten może spowodować odliczenie 1/3 tej straty od dochodu roku 1993. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując materiały sprawy stwierdził, co następuje: Z reguły sąd ocenia zaskarżoną decyzję według stanu z dnia jej wydania. Od zasady tej istnieje jednak wyjątek - wtedy, kiedy na skutek zdarzenia, które nastąpiło po wydaniu decyzji, rozstrzygnięcie to nie odpowiada prawu i powstaje konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. W przypadku rozpatrywanym zaistniała podobna sytuacja. W chwili wydania zaskarżonej decyzji nie istniało rozstrzygnięcie, które ustalałoby, iż Alfred B. poniósł w prowadzonej działalności w 1992 r. stratę, której 1/3 podlegałyby odliczeniu od dochodu roku 1993 - zostało ono wydane przez Urząd Skarbowy w S. dopiero 15 grudnia 1995 r. (...) i przy określaniu podatku dochodowego za 1993 r. odpowiednia część straty z 1992 r. wynoszącej 10.665,60 zł nie mogła być uwzględniona. W tych okolicznościach dokonane w zaskarżonej decyzji Podatkowej Komisji Odwoławczej z 12 października 1995 r. określenie zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym za 1993 r. nie odpowiada tej wielkości podatku jakim Alfred B. powinien być obciążony - według zasady określonej w art. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ Wobec istnienia przedstawionej wady należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Uchylono jedynie decyzję organu II instancji wobec możliwości usunięcia przez ten organ stwierdzonej wady. Wskazać jednak trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 1996 r. SA/Wr 3490/95 oddalił skargę Alfreda B. na decyzję Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w W. określającej podatek obrotowy oraz wielkość obrotu za 1993 r., stanowiącą element podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi w tamtej sprawie pokrywające się z tezami rozpatrywanej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło