III RN 111/00

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa Sz. - Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego "P." w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 6 sierpnia 1998 roku, (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 18 listopada 1999 r., I SA/Kr 560/99 - uchyla zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny (...) postanowieniem z dnia 26 lutego 1999 r. /I SA/Kr 1578/98/ odrzucił skargę Józefa Sz. - Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego "P." w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 6 sierpnia 1998 r. dotycząca podatku od towarów i usług wobec nie uiszczenia wpisu sądowego w siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia wezwania, które nastąpiło w dniu 2 lutego 1999 r. Powyższe postanowienie zostało doręczone Józefowi Sz. w dniu 22 marca 1999 r., a w dniu 27 marca 1999 r. /data stempla pocztowego/ wystąpił on do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wznowienie postępowania, w uzasadnieniu którego podniósł, że uchybienie wyznaczonemu przez Sąd terminowi uiszczenia wymaganego wpisu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, bowiem w tym czasie przebywał on zagranicą, a po powrocie do miejsca zamieszkania nie otrzymał żadnego zawiadomienia w sprawie oddania tego pisma innej osobie lub też złożenia go w urzędzie pocztowym, które doręczyciel powinien umieścić na drzwiach domu lub w skrzynce pocztowej. W tej sytuacji Józef Sz. uznał, że doręczenie mu wezwania do uzupełnienia braku wniosku o wznowienie postępowania poprzez uiszczenia wymaganego wpisu nastąpiło z naruszeniem art. 43 i art. 44 Kpa w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/, a w piśmie uzupełniającym wskazał na art. 401 pkt 2 Kpc jako na podstawę prawną tego wniosku o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny (...) postanowieniem z dnia 18 listopada 1999 r. /I SA/Kr 560/99/ odrzucił powyższy wniosek Józefa Sz. o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny - powołując art. 58 ustawy o NSA oraz art. 399 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA - stwierdził, iż: "W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego istnieje od wielu lat utrwalona zgodność poglądów, że wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko od prawomocnych orzeczeń - wyroków i postanowień - rozstrzygających sprawę merytorycznie". Ponieważ jednak w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie zapadło żadne merytoryczne rozstrzygnięcie sądowe, to - zdaniem tego Sądu - nie można też w tym wypadku żądać wznowienia postępowania. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 4 lipca 2000 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 18 listopada 1999 r., którym odrzucony został wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, zarzucając rażące naruszenie: po pierwsze - art. 58 w związku z art. 59 ustawy o NSA oraz art. 401 pkt 2 i art. 410 par. 1 Kpc, wobec przyjęcia, że "od postanowienia odrzucającego skargę z powodu nie uiszczenia w terminie wpisu, należnego od złożonej skargi, nie można żądać wznowienia postępowania"; oraz po drugie - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ w rezultacie przyjętego rozstrzygnięcia ograniczone zostało prawo skarżącego do sądu. W konsekwencji, w rewizji nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w K. do ponownego rozpoznania. W rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że pogląd prawny przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest oczywiście błędny, bowiem wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym możliwe jest w każdej sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem tego Sądu, a więc zarówno wyrokiem, jak i postanowieniem, które nie rozstrzyga sprawy merytorycznie /art. 58 w związku z art. 53 ustawy o NSA/. W przeciwieństwie do art. 399 Kpc, ustawa o NSA nie ogranicza możliwości wznowienia postępowania sądowego do spraw zakończonych prawomocnym wyrokiem. W postępowaniu sądowoadministracyjnym wznowienia postępowania jest natomiast dopuszczalne od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego kończącego sprawę, a nie jest dopuszczalne od postanowień o charakterze procesowym. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że postanowienie Sądu z dnia 26 lutego 1999 r., odrzucające skargę z powodu nie uiszczenia w terminie wpisu sądowego, kończyło postępowanie w sprawie, bowiem zamykało możliwość kontroli legalności zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej /art. 53 ust. 3 w związku z art. 27 ust. 2 ustawy o NSA/ i z tego względu miał do niego zastosowanie art. 58 w związku z art. 59 i odpowiednimi przepisami Kpc w sprawie wznowienia postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Postępowanie sądowoadministracyjne może być wznowione, z przyczyn określonych w art. 401 lub art. 403 Kpc, w każdej sprawie, która zakończona została prawomocnym postanowieniem kończącym to postępowanie /art. 58 w związku z art. 53 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 59 ustawy o NSA/. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący na podstawie art. 401 pkt 2 Kpc w związku z art. 58 i art. 59 ustawy o NSA żądał wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu jego skargi, przy czym w swoim wniosku wskazał równocześnie na okoliczności mające uprawdopodobnić dopuszczalność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie /art. 410 par. 2 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA/. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych uzasadniających odrzucenie żądania wznowienia postępowania, tym bardziej że - odmiennie aniżeli w postępowaniu sądowocywilnym /art. 399 Kpc/ - postępowanie sądowoadministracyjne może być wznowione także w wypadku, gdy zostało ono zakończone prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu skargi /art. 58 w związku z art. 53 ust. 1 i ust. 3 ustawy o NSA/. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.