III RN 132/99

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jadwigi G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 27 stycznia 1998 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła od samochodu osobowego marki Opel Vectra na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 1999 r. I SA/Po 497/98 - oddala rewizję nadzwyczajną. Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej (...) z dnia 17 marca 1996 r. zostały dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym, sprowadzone przez Adama R. działającego w imieniu Jadwigi G., części do samochodu osobowego "Opel Vectra" tj. silnik niskoprężny, skrzynia biegów, zawieszenie przednie i tylne oraz układ kierowniczy. W tym samym dniu w Oddziale Celnym w Ś. zostało wydane postanowienie o przekazaniu do Urzędu Celnego w W. nadwozie do samochodu osobowego marki "Opel-Vectra" dla Barbary R., który to towar dopuszcza do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej (...) z dnia 20 marca 1996 r. W wyniku weryfikacji dokumentów przeprowadzonej przez organy celne wyszło na jaw, że dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym części samochodowe stanowiły w istocie rozmontowany pojazd marki "Opel Vectra". W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 1997 r. wznosił postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 15 października 1997 r. wydaną na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 i art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa uchylił swoją decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej nr 330420 z 17 marca 1996 r. oraz na podstawie art. 45 ust. 5 Prawa celnego orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zamiarem obu importerów było obejście polskich przepisów celnych, polegające na sprowadzeniu do kraju samochodu osobowego w częściach, by tym samym uniknąć zapłacenia wyższego cła za cały samochód. Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 27 stycznia 1998 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jadwiga G. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Zaskarżonym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny (...) uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 15 października 1997 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie decyzje organów celnych I i II instancji zostały wydane z naruszeniem art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z treścią art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa nowa decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania musi rozstrzygać sprawę co do jej istoty w całości. Przepis ten nie zawiera upoważnienia do przekazania sprawy innemu organowi administracyjnemu celem jej rozpatrzenia, ale zobowiązuje do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Ponadto Sąd zauważył, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, albowiem sprzedaż części samochodowych i zmontowanie samochodu nie jest nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku, zarzucając mu rażące naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 oraz art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa i art. 45 ust. 5 Prawa celnego. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że dokonana przez Sąd interpretacja art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa jest nietrafna, ponieważ nie uwzględnia ona regulowanej przepisami Prawa celnego właściwości organów celnych /art. 45 ust. 4 i art. 111 Prawa celnego/. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania organ administracyjny wyda decyzję uchylającą poprzednią decyzję z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 Kpa, to jest on równocześnie obowiązany wydać "nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy". Logika tego rozwiązania legislacyjnego jest w pełni przekonująca. Polega ona na tym, że odpowiedzialność za nowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie powinien przyjąć na siebie ten sam organ, który w wyniku dokonanych uprzednio ocen naprzód uznaje zasadność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną /art. 149 par. 1 i par. 2 w związku z art. 150 Kpa/, a następnie stwierdza, że istnieją podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji w określonej sprawie /art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 Kpa/. Mając przy tym na uwadze, że skoro przepisy dotyczące wznowienia postępowania /art. 145 - art. 153 Kpa/ mają charakter regulacji prawnej nadzwyczajnej i zarazem zupełnej, która - w drodze wyjątku /art. 16 Kpa/ i tylko w ściśle określonych sytuacjach oraz w określonym trybie - dopuszcza możliwość wzruszenia prawomocnej decyzji administracyjnej, należy stanąć na stanowisku, że powinny być one interpretowane w sposób restryktywny. Dlatego też rażąco narusza prawo taka interpretacja art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, w wyniku której /w danym wypadku poprzez nawiązanie do art. 45 ust. 5 ustawy Prawo celne, przewidującego możliwość przekazania sprawy przez jeden organ celny do rozpatrzenia przez inny organ celny/ organ administracyjny wydaje na podstawie tego przepisu decyzję uchylającą decyzję dotychczasową i nie podejmuje równocześnie "rozstrzygnięcia o istocie sprawy", lecz przekazuje sprawę do merytorycznego rozstrzygnięcia innemu organowi. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[12] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.