I SA/Bk 109/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-06-13
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić przyznania renty strukturalnej rolnikowi, który przekazał gospodarstwo rolne, opierając się na braku kwalifikacji zawodowych przejmującego, jeśli wcześniej organ informował o posiadaniu przez przejmującego wymaganych kwalifikacji?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić przyznania renty strukturalnej rolnikowi, który przekazał gospodarstwo rolne, jeśli wcześniej organ informował o posiadaniu przez przejmującego wymaganych kwalifikacji zawodowych, a rolnik działał w uzasadnionym przekonaniu o spełnieniu warunków. Odmowa przyznania świadczenia w takiej sytuacji narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Organ I instancji początkowo poinformował o spełnieniu wstępnych warunków, ale wskazał na brak kwalifikacji zawodowych przejmującego gospodarstwo rolne. Następnie organ wydał informację, że przejmujący posiada wymagane kwalifikacje. Skarżący przekazał gospodarstwo rolne. Później organ I instancji cofnął informację o kwalifikacjach, a organ II instancji utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania renty, uznając, że studia podyplomowe przejmującego nie są związane z rolnictwem. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie zasad postępowania i zaufania do państwa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2012 r. Stwierdzono, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego A. M. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
U Z A S A D N E I N I E
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmówił przyznania A. M. (dalej zwany jako "Skarżący") renty strukturalnej.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Skarżący w dniu 10 września 2010 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Powiatowym ARiMR
w W. Weryfikując wniosek oraz obligatoryjne załączniki, Kierownik Biura ustalił, iż Skarżący spełnia wstępne warunki do otrzymania renty strukturalnej natomiast wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne - pan M. M. nie posiada odpowiednich kwalifikacji zawodowych wymaganych przez Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm., dalej powoływane w skrócie jako "rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych").
W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] grudnia 2010 r. wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej przez Skarżącego, w którym zawarł informację, iż wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne nie posiada wymaganych przez ww. rozporządzenie kwalifikacji zawodowych.
Po przedstawieniu przez Skarżącego zaświadczenia wydanego panu M. M. przez Uniwersytet Warmińsko - Mazurski w Olsztynie wraz z opinią prawną sporządzoną przez radcę prawnego R. J. na okoliczność, że wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne posiada kwalifikacje zawodowe wymagane rozporządzeniem, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w W. informacją z dnia [...] kwietnia 2011 r. poinformował Skarżącego, iż wskazany we wniosku o przyznanie renty strukturalnej przejmujący gospodarstwo rolne pan M. M. posiada wymagane
przez ww. rozporządzenie kwalifikacje zawodowe.
W dniu [...] maja 2011 r., Skarżący przekazał gospodarstwo rolne M. M., o czym poinformował Kierownika Biura Powałowego ARMiR w W. w dniu 26 września 2011 r., składając jednocześnie oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
Organ I instancji, po uzyskaniu informacji z Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych ARiMR, iż ukończone przez pana M. M. studia podyplomowe w zakresie "Diagnostyka w ochronie roślin" nie są studiami podyplomowymi związanymi z rolnictwem, informacją z dnia 16 sierpnia 2011 r., poinformował Skarżącego, iż przejmujący gospodarstwo rolne - pan M. M., nie posiada wymaganych kwalifikacji zawodowych dla przyjęcia gospodarstwa rolnego, w zamian za rentę strukturalną.
Powyższe okoliczności, w szczególności fakt, iż przejmujący gospodarstwo rolne pan M. M. nie posiada wymaganych kwalifikacji zawodowych, stanowiły przyczynę odmowy przyznania Skarżącemu renty strukturalnej.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału ARMiR w Ł., decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. Organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że studia podyplomowe "Diagnostyka w ochronie roślin" nie są studiami w zakresie związanym z rolnictwem, których program obejmowałby zagadnienie - organizacja lub technologia produkcji rolniczej lub inne, o których mowa w załączniku do rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych. Zaznaczył, że przedłożone przez Skarżącego zaświadczenie nie jest dokumentem wskazanym w załączniku do rozporządzenia potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej, albowiem potwierdza to świadectwo ukończenia studiów z wykazem przedmiotów. Skoro przyjmujący posiada wykształcenie wyższe, ale inne niż rolnicze, aby spełniał przesłankę kwalifikacji zawodowych musiałby wykazać 3 letni staż pracy w rolnictwie, jednakże takiego stażu przejmujący nie posiada.
Odnosząc się do informacji z dnia [...] kwietnia 2011 r., w której organ poinformował Skarżącego, że przyjmujący posiada wymagane kwalifikacje zawodowe, organ odwoławczy stwierdził, że nie mogła mieć ona wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na zmianę postanowienia, o którym mowa w §19b rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, zaś uprawnienie do otrzymania renty przyznaje się w drodze decyzji, a nie postanowienia.
Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:
- art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie, iż informacja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., wydana w ramach zmiany postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r., o treści, iż wskazany we wniosku
o rentę strukturalną przejmujący gospodarstwo rolne posiada wymagane kwalifikacje zawodowe w rozumieniu § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych wiązała organ w zakresie uznania kwalifikacji zawodowych przejmującego gospodarstwo rolne, zaś udzielenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w W. informacji odmiennej już po przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz przejmującego było bezskuteczne wobec tego, iż po przekazaniu gospodarstwa rolnego organ nie ma możliwości zmiany postanowienia wydanego w oparciu o przepis art. 19b rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych;
- art. 77 § 2 k.p.a. w związku z § 19 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych poprzez przyjęcie, iż przepisy nie pozwalają na jakakolwiek zmianę postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r., wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w W. i w związku z tym jest ono wiążące, zaś przekazywane przez organ informacje w ramach jego zmiany były bezskuteczne;
- art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie,
iż przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie z dnia 4 kwietnia 2011 r., wydane przez Uniwersytet Warmińsko - Mazurski Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Katedrę Fitopatologii i Entomologii nie stanowi potwierdzenia kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, ponieważ tego rodzaju dokument nie jest wymieniony w załączniku do wskazanego powyżej rozporządzenia, podczas gdy z treści tego dokumentu wynika, że program studiów podyplomowych obejmował przedmioty związane
z organizacją lub technologią produkcji rolnej, co pozwala na weryfikację przedmiotów ujętych na świadectwie ukończenia studiów podyplomowych,
jako mieszczących się w pojęciu organizacja lub technologia produkcji również
w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych;
- art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania dlaczego i w oparciu o jakiego rodzaju kryteria dokonano już po udzieleniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARMiR
w W. w dniu [...] kwietnia 2011 r., zmiany informacji, że wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne nie posiada kwalifikacji zawodowych wymaganych przez § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych.
W związku z powyższymi zarzutami, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione
w niej zarzuty okazały się uzasadnione.
Na wstępie wskazać należy, iż szczegółowe kwestie związane z zasadami przyznawania rent strukturalnych, odnośnie wniosków składanych przez rolników
w 2010 r., zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm., dalej powoływane w skrócie jako "rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych").
Z treści tegoż rozporządzenia wynika, że procedura dotycząca przyznawania rent strukturalnych ma dwuetapowy charakter. Pierwszy etap kończy się postanowieniem o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty (§ 19b ust. 1
ww. rozporządzenia). Następnie – w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków – wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej
(§ 19b ust. 4 ww. rozporządzenia). Drugi etap postępowania zamyka decyzja
w sprawie przyznania renty (§ 20 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia), wydawana
w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.
Omówiona wyżej, dwuetapowa procedura w sprawach dotyczących renty strukturalnej – polegająca na tym, że decyzja o przyznaniu renty była poprzedzona postanowieniem o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty – służyć miała ochronie przed nieodwracalnymi skutkami zbycia gospodarstwa rolnego
(por. D. Milanowska, glosa do wyroku NSA z dnia 23 maja 2006 r., II OSK 84/05, "Państwo i Prawo" 2007, nr 8). Intencją prawodawcy było to, aby do zbycia gospodarstwa rolnego dochodziło dopiero wtedy, gdy rolnik uzyska pewność – potwierdzoną postanowieniem organu administracji – że po przeniesieniu własności gospodarstwa i zaprzestaniu działalności rolniczej przyznana mu zostanie renta strukturalna. Oznacza to, że po wydaniu postanowienia wstępnego organ mógł odmówić przyznania renty tylko w sytuacji określonej w § 20 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, to znaczy wtedy, gdyby wnioskodawca nie złożył w wymaganym terminie stosownych dokumentów, potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie działalności rolniczej.
Analiza § 19b ust. 1 i 4 w związku z § 20 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia
w sprawie rent strukturalnych prowadzi do wniosku, że wydanie postanowienia
o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty skutkowało powstaniem
po stronie wnioskodawcy ekspektatywy (uzasadnionego oczekiwania) uzyskania decyzji o przyznaniu renty, jeżeli w określonym prawem terminie spełni pozostałe warunki uzyskania tego świadczenia. Ta ekspektatywa powinna podlegać ochronie
w postępowaniach przed organami stosującymi prawo w sprawie Skarżącego.
Po uzyskaniu postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania renty strukturalnej Skarżący mógł bowiem racjonalnie oczekiwać, że jeżeli spełni
w terminie wymóg przekazania gospodarstwa i zaprzestania działalności rolniczej oraz przedstawi odpowiednie na to dowody, to otrzyma rentę strukturalną. Uzasadnieniem powyższego stanowiska jest przede wszystkim zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikająca z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. W świetle art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Powyższa norma oceniona została przez Trybunał Konstytucyjny jako fundament konstytucyjnego porządku prawnego, mający zasadnicze znaczenie dla sytuacji prawnej obywateli i organów władzy państwowej (wyrok z 21 marca 2001 r., sygn. akt K. 24/00, opubl. OTK 2001, z. 3, poz. 51). Z zapisanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej Trybunał Konstytucyjny wywiódł także szereg zasad szczegółowych, w tym między innymi: zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadę bezpieczeństwa prawnego, zasadę sprawiedliwości społecznej. Ochrona zaufania obywatela do państwa i prawa opiera się na pewności prawa, czyli takim zespole jego cech, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne - umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o możliwie pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich
i jej działania mogą za sobą pociągnąć (wyrok TK z 15 lutego 2005 r., sygn. akt K.48/04, opubl. OTK-A 2005, z. 2, poz. 15). Z zasady tej płynie wniosek, że władza publiczna powinna dotrzymać "obietnicy" udzielonej obywatelowi zwłaszcza wówczas, gdy jest to "obietnica" wynikająca z aktu władzy publicznej (normatywnego lub administracyjnego). Nie ulega wątpliwości, że taką "obietnicą" było postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty, którego wydanie generowało skutek prawny określony w § 20 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych – to jest obowiązek wydania decyzji o przyznaniu renty, po spełnieniu warunków określonych prawem. Wycofanie się organów administracji z tej "obietnicy" było naruszeniem zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego
przez niego prawa.
Ponadto z wymienionej wyżej konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego płynie wniosek, że adresat prawa powinien "układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny" (zob. m.in. wyrok TK z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt K 27/00, opubl. OTK 2001, z. 2, poz. 29). Ta dyrektywa powinna być respektowana w działalności organów administracyjnych stosujących prawo.
Skoro zatem rolnik złożył odpowiedni wniosek, uzyskał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków przyznania renty strukturalnej, to – zakładając, że następnie zrealizował pozostałe wymagania konieczne dla przyznania takiej renty – mógł pozostawać w uprawnionym oczekiwaniu, iż uzyska wnioskowane świadczenie.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, wskazać należy, iż Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w W., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. poinformował Skarżącego o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, w którym zawarł informację, iż wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne - M. M., nie posiada wymaganych przez ww. rozporządzenie kwalifikacji zawodowych. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. pt. "Informacja o możliwości przekazania gospodarstwa rolnego przejmującemu podanemu we wniosku o przyznanie renty strukturalnej", wskazując jako podstawę prawną rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych, poinformował Skarżącego, że wskazany we wniosku o przyznanie renty strukturalnej przejmujący gospodarstwo rolne M. M. posiada wymagane przez w/w rozporządzenie kwalifikacje zawodowe. Dysponując powyższymi dokumentami, Skarżący w dniu [...] maja 2011 r. przekazał, w drodze aktu notarialnego, gospodarstwo rolne M. M. W dniu 16 sierpnia 2011 r., organ I instancji poinformował Skarżącego, iż informacja o możliwości przekazania gospodarstwa rolnego przejmującemu podanemu we wniosku o przyznanie renty strukturalnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. jest błędna i nadal obowiązuje postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r., z zastrzeżeniem, że wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo rolne M. M., nie posiada wymaganych kwalifikacji zawodowych. Następnie w dniu 26 września 2011 r., Skarżący poinformował Kierownika Biura Powałowego ARMiR w W. o przekazaniu gospodarstwa rolnego w dniu [...] maja 2011 r., składając jednocześnie oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, iż Skarżący dokonując przekazania gospodarstwa rolnego w dniu [...] maja 2011 r. działał
w przeświadczeniu, potwierdzonym urzędową informacją z dnia [...] kwietnia 2011 r., iż M. M. posiada wymagane przepisami prawa kwalifikacje zawodowe,
a w konsekwencji, że po spełnieniu dodatkowych warunków (poinformowania organu we właściwym terminie oraz złożeniu oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej) otrzyma rentę strukturalną. Podejmując zatem czynność prawną przekazania gospodarstwa rolnego, Skarżący działał w uzasadnionym przekonaniu, że organy administracji publicznej, wywiążą się ze złożonej "obietnicy"
i przyznają mu rentę strukturalną. Tak się jednak nie stało, albowiem organy obu instancji odmawiając przyznania Skarżącemu renty strukturalnej, wycofały się
z udzielonej informacji, stwierdzając, że przejmujący nie posiada wymaganych kwalifikacji zawodowych.
W ocenie Sądu błędny jest pogląd Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., jakoby obowiązujące przepisy nie pozwalały na zmianę postanowienia, o którym mowa w § 19b ust. 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych. Owszem, z treści § 19b ust. 2 cytowanego rozporządzenia wynika, że na wydane postanowienie nie przysługuje zażalenie, nie oznacza to jednak, że to nie może zostać zmienione.
Nie budzi wątpliwości, iż w sprawach przyznawania pomocy, w tym również rent strukturalnych, zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 1 ustawy
z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) mają zastosowanie przepisy k.p.a. Z treści art. 142 k.p.a. wynika, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu. Już z tego przepisu wynika, że istnieje możliwość kwestionowania prawidłowości wydanego postanowienia. Dodatkowo w myśl art. 77 § 2 k.p.a., organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. Owszem, postanowienie,
o którym mowa w § 19b ust. 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych,
nie jest typowym postanowieniem dowodowym, jednakże zawiera analizę i wstępną ocenę przedłożonych przez stronę dokumentów. Skoro tak, w sytuacji zmiany tychże dokumentów (przedłożenia nowych) istniała możliwość zmiany wydanego postanowienia. W ocenie Sądu nie powinno budzić wątpliwości, iż w razie zmiany okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie, o jakim mowa w § 19b § 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, organ administracji publicznej może zmodyfikować wydane postanowienie. Za możliwością zmiany analizowanego postanowienia wypowiedział między innymi WSA w Warszawie w wyroku z dnia
3 kwietnia 2009 r., V SA/Wa 5/09 (Lex Nr 569643).
Zaznaczyć należy, iż stanowisko organów administracji obu instancji
w zakresie zakazu zmiany postanowienia, o którym mowa w § 19b ust. 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, pozostaje w sprzeczności
z czynnościami podejmowanymi przez te organy w ramach toczącego się postępowania. Wydana w dniu [...] kwietnia 2011 r., a następnie doręczona Skarżącemu, "Informacja o możliwości przekazania gospodarstwa rolnego przejmującemu podanemu we wniosku o przyznanie renty strukturalnej" (k. 31 akt adm.), była niczym innym jak zmianą postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r.,
co znajduje odzwierciedlenie w jej treści. Zaznaczyć należy, iż z § 19b ust. 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych wynika, że ten element postanowienia stanowi informację. Informacja taka jest koniecznym elementem postanowienia
z § 19b ust. 1 rozporządzenia, a zatem każdą jej zmianę, należy traktować
jako zmianę samego postanowienia. W sprawie zmiany tej organ dokonał poprzez udzielenie nowej informacji. Tym samym za zasadne należało uznać zarzuty skargi naruszenia art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z § 19b rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, iż zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy administracji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) w powiązaniu z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Skoro Skarżący, przekazując gospodarstwo rolne działał w uzasadnionych przekonaniu - potwierdzonym postanowieniem organu administracji –
że po przeniesieniu własności gospodarstwa i zaprzestaniu działalności rolniczej przyznana mu zostanie renta strukturalna, mógł zasadnie oczekiwać, że renta taka zostanie mu przyznana. Tym samym, późniejsza zmiana stanowiska organu,
w przedmiocie kompetencji zawodowych przejmującego, nie może wywoływać negatywnych konsekwencji w sferze prawnej Skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego braku podstaw
do zakwestionowania wydanego przez Uniwersytet Warmińsko - Mazurski
w O. zaświadczenia w przedmiocie kwalifikacji zawodowych, należało uznać go za niezasadny.
Wskazać należy, iż zgodnie z Załącznikiem do rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych (pkt 4), za studnia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem uznaje się studia, których program obejmuje co najmniej jedno z następujących zagadnień: ekonomika rolnictwa, organizacja lub technologia produkcji rolniczej, marketing artykułów rolnych, rachunkowość rolnicza, agrobiznes. Dokumentem potwierdzającym ukończenie studiów podyplomowych jest świadectwo
ich ukończenia wraz z wykazem przedmiotów objętych programem studiów
oraz ich wymiarem godzinowym. W aktach sprawy znajduje się świadectwo ukończenia przez M. M. studiów podyplomowych z zakresu "Diagnostyka w ochronie roślin", w ramach których były realizowane przedmioty - podstawy entomologii, podstawy patologii roślin, diagnostyka entomologiczna, diagnostyka fitopatologiczna, herbologia, międzynarodowe aspekty ochrony roślin oraz zadania PIORiN w związku z uzyskaniem przez Polskę członkostwa w UE. Zgodzić się należy z organami, że ukończenie powyższych studiów podyplomowych nie może być uznane za spełnienie kwalifikacji zawodowych przejmującego, albowiem katalog przedmiotów realizowanych w ramach tychże studiów nie mieści się w katalogu zagadnień, o jakich mowa w cyt. wyżej załączniku do rozporządzenia. W szczególności realizowane przedmioty nie mieszczą się w zagadnieniu organizacja i technologia produkcji rolniczej, albowiem dotyczą jedynie diagnozowania aerografów, zaś celem studiów jest przygotowanie absolwentów do podjęcia pracy w Inspektoratach Ochrony Roślin i Nasiennictwa, fitosanitarnych Oddziałach Granicznych i Ośrodkach Doradztwa Rolniczego.
Odnosząc się do treści zaświadczenia wystawionego przez Uniwersytet Warmińsko - Mazurski w O. (k. 29 akt), wskazującego, że ukończony przez M. M. kierunek studiów podyplomowych spełnia warunki dla uznania kwalifikacji zawodowych dla przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę strukturalną, wskazać należy na dwie kwestie. Po pierwsze, zgodnie z treścią rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych zaświadczenie to nie jest dokumentem potwierdzającym posiadane kwalifikacje (stanowi je jedynie świadectwo ukończenia studiów) a po drugie, odnosi się ono do nieaktualnego stanu prawnego, mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Zaznaczyć należy, iż w pod rządami "starego" rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r., za studnia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem uznawało się studia, których program obejmował przedmioty związane z organizacją lub technologią produkcji rolnej, zaś w obecnym stanie prawnym warunek ten został uściślony - w nowym rozporządzeniu w sprawie rent strukturalnych z dnia 19 czerwca 2007 r. mowa jest już o studiach, których program obejmuje co najmniej jedno z zagadnień, w tym organizacja lub technologia produkcji rolniczej. Zatem samo związanie studiów podyplomowych z organizacją lub technologią produkcji rolnej nie jest już wystarczające dla przyjęcia, że określone studnia podyplomowe obejmują swoim zakresem zagadnienie organizacji lub technologii produkcji rolniczej. Tym samym, ukończone przez przejmującego studia podyplomowe, pod rządami rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych z 19 czerwca 2007 r., nie mogą stanowić potwierdzenia posiadania kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej.
Konkludując, należy stwierdzić, iż organy, pomimo, iż dwukrotnie zmieniały stanowisko w tym zakresie, ostatecznie zasadnie przyjęły, że przejmujący - M. M., nie posiadał wymaganych kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej. Tym niemniej, zważywszy na fakt, iż organy w drodze administracyjnej poinformowały Skarżącego, że przejmujący M. M. posiada wymagane przepisami prawa kwalifikacje zawodowe, zaś Skarżący w dacie przekazania gospodarstwa rolnego, działał w usprawiedliwionym przeświadczeniu spełnienia wszystkich wymogów dla przyznania renty strukturalnej, należało przyjąć, że brak było podstaw do odmowy przyznania renty, z powodu braku wymaganych kwalifikacji zawodowych przejmującego. Takie postępowanie organów niewątpliwie naruszało zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r., Sąd dopuścił jako uzupełniający dowód w sprawie, przedłożoną przez pełnomocnika Skarżącego decyzję Dyrektora ARMiR z [...] listopada 2011 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W ocenie Sądu, wskazany dokument nie wnosi istotnych w sprawie nowych okoliczności, mających wpływ na jej wynik, albowiem dowodzi jedynie, że organy ARMiR, dokonując oceny kwalifikacji zawodowych osób przejmujących gospodarstwa rolne w indywidualnych sprawach, poddają analizie zakres przedmiotowy różnych studiów podyplomowych i nie prowadzą w tym zakresie żadnych zestawień, czy analiz.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ uwzględni dokonaną
przez Sąd wykładnię obowiązujących przepisów, w tym rangi konstytucyjnej,
z uwzględnieniem specyficznej sytuacji procesowej, jaka zaistniała w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W oparciu o przepisy art. 152 tejże ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu,
a o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku
z art. 205 § 2 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło