I SA/Bk 1150/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.) sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wsparcia na zalesianie gruntów oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania S. K. wsparcia na zalesienie w ramach działania Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów objętego PROW na lata 2014 - 2020. Z akt wynika, że Skarżący złożył w dniu [...] sierpnia 2015 r. wniosek o przyznanie wsparcia na zalesienie na rok 2015 wraz z załącznikami, w którym ubiegał się o przyznanie płatności do działki rolnej A o powierzchni 0,47 ha, położonej w granicach działki ewidencyjnej o nr [...] (powiat s., gm. S., obręb S.). Kierownik BP ARiMR w dniu [...] października 2015 r. stwierdził, że Wnioskodawca spełnia warunki i wymogi do przyznania przedmiotowego wsparcia. W dniu [...] maja 2016 r. Skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z obligatoryjnymi załącznikami. W dniu [...] maja 2016 r. Skarżący złożył korektę do wniosku, w której zmniejszył obszar zalesionego gruntu do powierzchni 0,44 ha. W dniu [...] czerwca 2016 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu, w zakresie Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów objętego PROW na lata 2014 - 2020, której wynik miał wpływ na wysokość przyznanych płatności. Po rozpatrzeniu wniosku, w dniu [...] lipca 2016 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję, na mocy której przyznał Skarżącemu wsparcie na zalesienie w pomniejszonej wysokości tj. kwotę 4.414,53 zł, w tym kwotę wsparcia z tytułu wykonania ogrodzenia uprawy leśnej 2-metrową siatką metalową w wysokości 2.890,47 zł. Rozpatrując odwołanie od tego rozstrzygnięcia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawił na wstępie ramy prawne przyznawania pomocy w postaci wsparcia na zalesienie. Stwierdził następnie, że kontrola na miejscu przeprowadzona [...] czerwca 2016 r. w gospodarstwie Skarżącego wykazała, że powierzchnia zalesionych gruntów wynosi 0,36 ha, a nie 0,44 ha jak wynikało z wniosku. Organ drugiej instancji ustalając stan faktyczny oparł się na wynikach tej kontroli i ustalił, że kwota wsparcia na zalesienie w oparciu o wniosek wynosi 6.631,30 zł, a kwota pomocy, po sprawdzeniu kryteriów kwalifikowalności wniosku o przyznanie wsparcia na zalesienie wynosi 5.522,92 zł. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy kwotą wynikającą z deklaracji we wniosku do wsparcia na zalesienie, a kwotą wyliczoną po sprawdzeniu kryteriów kwalifikowalności wniosku wynosi 20,07%. Kwota kary administracyjnej nałożonej na wsparcie na zalesienie stanowi różnicę między kwotą, którą należy wypłacić beneficjentowi wyłącznie w oparciu o wniosek o przyznanie wsparcia na zalesienie oraz kwotą, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o przyznanie wsparcia na zalesienie i wynosi 1.108,38 zł. W związku z nieprzestrzeganiem realizacji planu zalesienia i wykonaniem zalesienia na powierzchni mniejszej niż zadeklarowana we wniosku, Kierownik BP ARiMR prawidłowo zastosował art. 63 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., zgodnie z którym: jeżeli kwota, którą należy wypłacić beneficjentowi wyłącznie w oparciu o wniosek o przyznanie wsparcia na zalesienie przekracza kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o przyznanie wsparcia na zalesienie o więcej niż 10%, do kwoty należnej beneficjentowi po uwzględnieniu kwalifikowalności wniosku o pomoc, należy zastosować karę administracyjną w kwocie, która stanowi różnicę między tymi dwiema kwotami. Odnosząc się do treści odwołania i zarzutów w nim zawartych organ drugiej instancji uznał je za niezasadne. Wskazał, że wyniki kontroli utrwalone zostały w raporcie z czynności kontrolnych spełniającym wymogi formalne. W treści protokołu wskazana została działka objęta kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto wskazana i uwzględniona została przy ustalaniu powierzchni rolnych, tolerancja pomiaru. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych ustalenia znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Na szkicu z pomiaru powierzchni działek stanowiącym załącznik do protokołu, inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne nanieśli granice działek oraz miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działkach. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie ma zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z dnia 20 grudnia 2013 r. L 347, s. 549 ze zm.). W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Skarżący nie wykazała skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i wniósł skargę do tut. Sądu. Jego zdaniem decyzje organów są wadliwe i powinny zostać uchylone w całości. Skarżący twierdzi, że Kierownik BP ARiMR błędnie wyliczył należną kwotę wsparcia na zalesienie wskutek czego nie otrzymał kwoty 1.859,17 zł. Wskazał, że korekta powierzchni zalesienia miała miejsce przed kontrolą na gruncie i wynikała z tego, że na lata 2014-2020 wprowadzono nowe dodatkowe pojęcie "powierzchnia nasadzeń". Do nasadzeń Skarżący kupił ilości sadzonek zgodnie z planem do powierzchni zalesienia 0,47 ha i powierzchni nasadzeń 0,44 ha. Skarżący kwestionuje ponadto dokładność pomiaru działki przy użyciu urządzenia GPS. Twierdzi również, że organ nie powinien nakładać kary na podstawie art. 64 ust. 2 rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 1306/2013. Wyznaczenie obszaru na gruncie nastąpiło na podstawie mapy opracowanej przez geodetę. Niezgodność powierzchni z mapy z powierzchnią podaną przez geodetę w Wykazie powierzchni gruntów rolnych przeznaczonych do zalesienia nie jest winą Skarżącego i nie powinno go to w żaden sposób obciążać. Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz nakazanie ponownego pomiaru zalesionej powierzchni na działce nr [...] i nakazanie wypłacenia niedopłaconej kwoty 1.859,17 zł z należnym odsetkami za zwłokę. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że kontrola sądowa decyzji administracyjnych sprowadza się do oceny, czy jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji pod względem słuszności celowości czy też sprawiedliwości społecznej. Oceniając skargę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, które skutkowały przyznaniem kwoty wsparcia na zalesianie na 2015 r. w pomniejszonej wysokości. Analiza akt sprawy oraz argumentów zawartych w skardze nie wskazuje jednak, aby działanie organów sprzeczne było z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ze zm.), w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 27 ust. 2 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przedstawionej regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej płatności obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma wątpliwości, że obowiązki organu zostały ograniczone do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Modyfikacji uległy ponadto obowiązki organów w zakresie zasady informowania wyrażonej w art. 9 Kpa oraz zasady zapewniania stronom czynny udział w każdym stadium postępowania wyrażonej w art. 10 Kpa. W postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązki organów w zakresie udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnianie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, uzależnione zostały od zgłoszenia przez stronę takiego żądania w tym zakresie. W rozpatrywanym przypadku Skarżący nie zwrócił się do organu o udzielanie pouczeń, o których mowa wyżej. Organ nie miał ponadto obowiązku poinformowania Skarżącego o konieczności wystąpienia z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu. Składając wniosek o płatność Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem (sekcja IX wniosku "Oświadczenia i Zobowiązania"), a więc również prawo do żądania od organu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych oraz prawo do żądania zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jeżeli takiego żądania strona nie złożyła, zarzuty stawiane w tym zakresie w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Sąd podziela stanowisko organów odnośnie zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego skutkujących zastosowaniem kary administracyjnej w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą wsparcia z wniosku a kwotą kwalifikowalną. W tym zakresie organy słusznie odwołały się do treści art. 63 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji(UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 , str. 69 z późn. zmianami), Wynika z niego, że w przypadku, gdy różnica między kwotą wsparcia z wniosku a kwotą kwalifikowalną wynosi więcej jak 10 %, do kwoty należnej beneficjentowi po uwzględnieniu kwalifikowalności wniosku o pomoc, należy zastosować karę administracyjną w kwocie stanowiącej różnicę między tymi dwiema kwotami. W sprawie ustalone zostało, że powierzchnia stwierdzona zalesionych gruntów wynosiła 0,36 ha w tym iglaste: 0,19 ha i liściaste 0,17 ha. Ustaleń tych organ dokonał w oparciu o przeprowadzoną w gospodarstwie skarżącego wizytację w zakresie wniosku o przyznanie wsparcia na zalesienie. Z czynności tych sporządzono stosowny raport, do którego skarżący nie zgłosił zastrzeżeń. Raport zawiera szkic z pomiaru kontrolnego powierzchni, zdjęcia z czynności w terenie, wyliczenie powierzchni stwierdzonych w terenie w oparciu o wskazania urządzenia Getac CHC X20, kody błędów z ich interpretacją. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ podczas kontroli na miejscu są prawidłowe, spójne wewnętrznie i kompletne. Nie zostały także podważone przez skarżącego, który nie odwoływał się od ustaleń kontroli w stosownym trybie. Protokół kontroli, z racji tego, że przeprowadzony został przez wyspecjalizowanych ekspertów i przy użyciu specjalistycznego, certyfikowanego sprzętu nosi cechy wiarygodności ( tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II GSK 492/07). Posiłkowanie się pomocą geodety i mapą przez niego sporządzoną przy wypełnianiu wniosku, jakkolwiek wskazuje na dobre intencje w zakresie poprawności ubiegania się o płatności, to nie zwalnia wnioskodawcy od odpowiedzialności za błędy popełnione przez przy sporządzaniu wniosku o przyznanie płatności. Ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża samego wnioskodawcę (por. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2015 r. II GSK 1481/14 oraz WSA w Lublinie z dnia 5 lipca 2016 r. III SA/Lu 42/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Co prawda przed przystąpieniem do kontroli skarżący dokonał korekty powierzchni działki oznaczonej nr [...] i zmniejszył powierzchnię obszaru zalesionego do powierzchni 0,44 ha, jednakże wynik kontroli przesądza o niezgodności powierzchni deklarowanej (nawet po korekcie) z powierzchnią stwierdzoną. W zaskarżonej decyzji przeanalizowano przypadki, w których rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 wyłącza nakładanie kar administracyjnych. Przepis art. 64 ust. 2 tego aktu stanowi, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy: a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej; b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6; c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna; d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby; e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b); f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b). Strona twierdzi, że wyznaczenie obszaru na gruncie nastąpiło na podstawie mapy opracowanej przez geodetę. Niezgodność powierzchni z mapy z powierzchnią podaną przez geodetę nie jest winą skarżącego i nie powinno go obciążać. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zaś wskazał, że w niniejszej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania. Przede wszystkim stwierdzona podczas kontroli administracyjnej niezgodność nie była wynikiem błędu organu. Ponadto, Skarżący nie wykazał przekonująco, że błąd był wynikiem okoliczności niezawinionych przez nią. Ponownie wymaga podkreślenia, że korzystanie przy sporządzaniu wniosku o płatność z pomocy innych osób ( tutaj mapy sporządzonej przez geodetę) nie wyłącza odpowiedzialności aplikującego o pomoc za ewentualne błędy popełnione w trakcie aplikowania o pomoc, jak tez w trakcie wykonywania czynności związanych z zalesieniem działki. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.