I SA/Bk 117/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od gier za okres od stycznia do lipca 2010 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. "M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z: grami na automatach i grami na automatach o niskich wygranych, a także produkcją gier i zabawek oraz działalnością hotelarską i restauracyjną. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca spółka podniosła, iż w zeszłym roku podatkowym poniosła stratę w wysokości 9.890.506,57 zł. Ponadto, w rezultacie wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podatku od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych spółka uiściła o 46.000.000 zł podatku więcej niżby zapłaciła na zasadach obowiązujących przed wzmiankowaną nowelizacją. Wzrost obciążeń podatkowych skutkował redukcją pracowników, spadkiem rentowności sprzedaży i wysokości kapitału własnego w porównaniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.928.000 zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi 43.965.876,83 zł. Według bilansu za rok 2010 przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości 9.890.506,67 zł. Na rachunku bankowym strona skarżąca posiada środki w wysokości 15.948,62 zł (k. 62 - 64). Postanowieniem z 20 lipca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżąca spółka zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a.") poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka zaznaczyła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonych licencji. Z tego też powodu nie ma popytu na ten składnik majątku ruchomego spółki. Z kolei sprzedaż majątku nieruchomego spółki miałby charakter nieodwracalny. W kwestii posiadania przez Spółkę środków finansowych na rachunku bankowym, strona zaznaczyła, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, w szczególności podatku od posiadanych automatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą Spółkę sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. – prawo pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, w szczególności wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami Wnioskodawcy zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają podstaw do przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). W judykaturze niejednokrotnie już podkreślono, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1992 r., I ACz 393/92, postanowienie NSA z 24 marca 2004 r. Fz 10/04). Również w doktrynie wskazuje się, że strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (zob. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632). Skarżona w sprawie decyzja dotyczy nadpłaty w podatku od gier, a zatem należności publicznoprawnych związanych z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Ze złożonego wniosku wynika, że "M." Sp. z o.o. w K. prowadzi działalność gospodarczą związaną m.in. z grami na automatach i grami na automatach o niskich wygranych. Według bilansu za rok 2010 przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości 9.890.506,657 zł, wartość środków trwałych firmy wynosi 43.965.876,83 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 15.948,62 zł (w dniu 31 maja 2011 r.), przy czym obroty na rachunku w ciągu ostatniego dnia miesiąca wyniosły ponad 100 000 zł. Koszty sądowe w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do wpisu od skargi w wysokości 7.390 zł. Przedstawione przez skarżącą spółkę dokumenty, w szczególności wyciąg z rachunku bankowego wskazuje, że strona uzyskuje znaczne wpływy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz dysponuje wolnymi środkami finansowymi, które na dzień 31 maja 2011 r. wyniosły ponad 15 000 zł. O znacznym potencjale finansowym wnioskodawcy świadczy fakt, iż w ciągu jednego dnia (31 maja 2011 r.) na rachunek spółki wpłynęła kwota ponad 100 000 zł. Tym samym przyjąć należało, że brak było podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, albowiem spółka dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż podnoszone w sprzeciwie okoliczności związane z obowiązkiem ponoszenia wydatków dotyczących zobowiązań publiczno-prawnych, w tym, podatku od posiadanych automatów do gier, nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą zaś być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Obie należności mają charakter publicznoprawny, a zatem powinny być regulowane w tej samej kolejności. Skoro skarżąca Spółka nie posiada zaległości w spłacie należności podatkowych (rocznie w kwocie około 46.000.000 zł), przyjąć należało, że dysponuje dostatecznymi środkami pieniężnymi, na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 7 390 zł. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.