II FZ 426/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 09 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2007 r. sygn.akt. I SA/Łd 1051/06 w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. G.- G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. OZ w S. z dnia 20 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić postanowienie. II FZ 426/07 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 1051/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A.G-G o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na skutek wniosku A. G.-G. postanowieniem z dnia 7 lutego 2007 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 6 marca 2007 r. Okręgowa rada Adwokacka L. wyznaczyła imiennie osobę pełnomocnika z urzędu. Skarżąca udzieliła pełnomocnictwa wskazanemu adwokatowi w dniu 10 marca 2007 r. W dniu 24 kwietnia 2007 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 listopada 2006 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej. Nadto wskazał, że samo ustanowienie zastępcy procesowego nie daje automatycznie podstaw do wniesienia skargi, gdyż wymaga to uzyskania pełnomocnictwa, zapoznania się z aktami sprawy i opracowania samych zarzutów kasacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że w okolicznościach sprawy strona skarżąca działająca przez swojego pełnomocnika nie wykazała okoliczności uprawdopadabniających brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie i zarzucił mu naruszenie przepisów: a) art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwana dalej p.p.s.a.) przez niesłuszne uznanie, że dla Skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu doręczenia jej odpisu wyroku WSA W Łodzi z uzasadnieniem, a nie od daty doręczenia wyroku ustanowionemu pełnomocnikowi Wnioskodawczyni, b) art. 87 w zw. z art. 87 i art. 177 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od daty podpisania pełnomocnictwa przez Skarżącą, a nie od upływu 30 dni od doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa oraz uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi, c) art.175 §1 w zw. z art. 177 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, że skarga kasacyjna załączona do wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia winna być sporządzona natychmiast po podpisaniu przez Skarżącą pełnomocnictwa dla ustanowionego adwokata z urzędu, choćby jeszcze nie zostało mu to pełnomocnictwo doręczone i nie mógł zapoznać się w związku z tym z aktami sprawy, d) art. 37 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, z ustanowienie pełnomocnika w sprawie następuje z dniem podpisania pełnomocnictwa , a nie z dniem jego złożenia w sądzie i, że w niniejszej sprawie ustanowienie adwokata z urzędu umożliwiające mu działania w tym charakterze nastąpiło w dniu 10 marca 2007 r. tj w dacie podpisania pełnomocnictwa przez Wnioskodawczynię, chociaż pełnomocnictwo to zostało znacznie później doręczone pełnomocnikowi i zostało złożone w Sądzie w dniu 30 marca 2007 r. tj. zakreślonym przez Sąd terminie do jego złożenia, e) art. 86 p.p.s.a. poprzez niesłuszne uznanie, że winą ustanowionego pełnomocnika z urzędu jest wniesienie skargi kasacyjnej w ciągu 7 - dni od daty podpisania pełnomocnictwa, niezależnie od tego jaki jest ustawowy termin dla wniesienia środka zaskarżenia i czy przed tym terminem pełnomocnik dysponował pełnomocnictwem i dostępem do akt. Pełnomocnik zarzucił także sprzeczność ustaleń Sądu z treścią materiału zebranego w sprawie i niesłusznym przyjęciu przez Sąd, że: a) pełnomocnik z urzędu został ustanowiony w dniu 10 marca 2007 r. a nie w dniu 30 marca 2007 r. tj. w dniu złożenia pełnomocnictwa w zakreślonym przez Sąd terminie, b) pełnomocnik mógł zapoznać się z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku w dniu 18 grudnia 2006 r. podczas, gdy dostęp do akt uzyskał 30 marca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności stanowi art.86 p.p.s.a., mocy którego sad przywróci stronie termin, o ile uchybienie nie było zawinione przez stronę. Zgodnie z art.87 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od złożenia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmio dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi, oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie. Kluczowa kwestią jest ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy strony, gdyż nie posiadała ona pełnomocnika uprawnionego do sporządzenia skargi kasacyjnej (art.175 § 1 p.p.s.a.) w chwili doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Nie można zgodzić się z poglądem reprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że liczenie 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia ustanowienia pełnomocnika z urzędu (10 marca 2007 r.). Należy zaaprobować pogląd, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji (post. SN z 27 czerwca 2007 r. ICZP 62/00, OSNC 2001, nr 1, poz.7). Takie też stanowisko reprezentują B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Zakamycze, 2006 r. wyd.II. Przyjęcie poglądu odmiennego niż reprezentowany w cytowanym postanowieniu Sądu Najwyższego - czyli , że przyczyna uchybienia terminu do złożenia kasacji ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu, praktycznie uniemożliwia mu dochowanie terminu wskazanego w art. 86 §1 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę (por. post. NSA z 3 listopada 2006 r., sygn I FZ 515/06), że ustawodawca w art. 177 §1 p.p.s.a. ustanowił rozsądny 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten jest terminem ustawowym i terminem procesowym i przysługuje on każdej ze stron, niezależnie czy korzysta z pomocy pełnomocnika z wyboru czy pełnomocnika ustanowionego przez sąd administracyjny. Sporządzenie skargi kasacyjnej obarczone jest przymusem adwokackim, a jej należyte opracowanie wymaga rzetelnego zaznajomienia się ze sprawą, przestudiowania akt sprawy, orzecznictwa i literatury prawniczej związanej z przedmiotem sprawy. Nadto pełnomocnik, przed wniesieniem skargi kasacyjnej, powinien zapoznać się ze stanowiskiem mocodawcy co do kierunku zaskarżenia lub poinformować o braku podstaw skargi. Termin 30-dniowy służy więc pełnomocnikowi strony i należy także zagwarantować go pełnomocnikowi ustanowionemu przez sąd po wydaniu orzeczenia i po doręczeniu stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Nie można doprowadzić do sytuacji, w której następuje uprzywilejowanie procesowe pełnomocnika ustanowionego z wyboru kosztem pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Przyjęcie zaś że dzień podpisania pełnomocnictwa dla adwokata ustanowionego dla strony przez sąd usuwa przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia spóźnionej skargi kasacyjnej oznaczałoby w praktyce istotne ograniczenie procedury przed sądem II instancji, czyli ograniczenie praw podmiotowych jednostki. Poza tym takie założenia nie uwzględnia ustawowo gwarantowanego terminu, o którym mowa w art. 177 §1 p.p.s.a. i byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równego dostępu do sądu odwoławczego. W wypadku wniesienia skargi kasacyjnej po upływie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, należy badać kiedy ustały istotne i usprawiedliwione przeszkody do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd po wydaniu wyroku, a więc kiedy taki pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wywiązania się z jego obowiązków procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005/20/325; postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl.). Od dnia ustania przyczyny uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć 30-dniowy termin, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 193 i art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.