I SA/Bk 130/10
WyrokWSA w Białymstoku2010-09-15
Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Jacek Pruszyński, Wojciech Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły podstawę opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych, opierając się na wartościach samochodów wynikających z polis ubezpieczeniowych AC, zamiast na cenach transakcyjnych wynikających z faktur VAT, w sytuacji gdy skarżący kwestionował te ustalenia i wskazywał na zły stan techniczny pojazdów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy prawa procesowego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, poprzez oparcie się na wartościach z polis AC zamiast na cenach transakcyjnych z faktur VAT, bez przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego i wykazania, że rzeczywista podstawa opodatkowania była inna. Ustalenie wartości pojazdu na podstawie polisy AC nie jest wystarczające do zakwestionowania ceny transakcyjnej, zwłaszcza gdy strony wskazywały na zły stan techniczny pojazdów, a organy nie podważyły tych twierdzeń skutecznie.Stan faktyczny
Skarżący, A. i D. S., zakwestionowali decyzje organów podatkowych dotyczące określenia ich zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Organy ustaliły wyższe zobowiązanie, stwierdzając nierzetelne księgowanie zdarzeń gospodarczych, w tym zaniżenie przychodów ze sprzedaży samochodów i zawyżenie kosztów. Kluczowym zarzutem skarżących było nieprawidłowe ustalenie przez organy wartości sprzedanych samochodów, które miało wpływ na wysokość podatku. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i dowolną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., stwierdził, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi A. S. i D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. solidarnie na rzecz skarżących A. S. i D. S. kwotę 5159 zł (słownie: pięć tysięcy sto pięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z [...].03.2009 r. Nr [...] określił małżonkom A. i D. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 83.374 zł w miejsce zadeklarowanego w kwocie 7.124 zł. Organ stwierdził, iż w prowadzonej przez D. S. działalności gospodarczej nastąpiło nierzetelne księgowanie zdarzeń gospodarczych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją
z [...].06.2009 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na konieczność włączenia do akt postępowania pełnego materiału dowodowego oraz rozważenia w przypadku części transakcji wyboru metody oszacowania przy określaniu podstawy opodatkowania.
Decyzją z [...].09.2009 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
w B. ponownie określił podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 83.374 zł w miejsce zadeklarowanego w kwocie 7.124 zł. Organ I instancji stwierdził nieprawidłowości w zakresie zaniżenia przychodów podatkowych w łącznej kwocie 211.317,79 zł, na którą złożyły się - odszkodowanie otrzymane z Inspektoratu PZU w B. na kwotę 2.301,39 zł oraz przychody ze sprzedaży samochodów na kwotę 209.016,40 zł oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w związku z dwukrotnym zaewidencjonowaniem kwoty 25.500 zł z tytułu zakupu samochodu oraz dwukrotnym wyksięgowaniu z zakupu towarów handlowych kwoty 13.000 zł z tytułu zwrotu samochodu.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją
z [...].01.2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń dokonanych w trakcie postępowania wynika, iż D. S. nie wykazał w podatkowej księdze przychodów i rozchodów przychodu w kwocie netto 209.016,40 zł ze sprzedaży samochodów: A., B., C., D. i E..
W przypadku samochodu A. (faktura VAT Nr [...]z [...].02.2006 r. na kwotę 18.442,62 zł netto) organ uznał za wiarygodne zeznania jego nabywcy G. P., który podał, iż samochód ten kupił za kwotę 43.000 zł, płacąc gotówką 3.000 zł, a pozostałą kwotę 40.000 zł w formie kredytu zaciągniętego w I.-Banku. Zeznał też, że stan samochodu nie wskazywał, iż jego wartość odbiegała od przeciętnej wartości rynkowej. Organ wskazał także na umowę przewłaszczenia zawartą z I.-Bankiem Oddział B., której celem było zabezpieczenie wierzytelności banku z tytułu udzielonego kredytu w kwocie 44.329,90 zł, polisę PZU S.A. w zakresie ubezpieczenia AC, w której wartość samochodu określono na kwotę 40.000 zł oraz informację uzyskaną od I.-Banku, iż G. P. otrzymał na opłacenie faktury na zakup samochodu kwotę 22.500 zł, którą przelano na rachunek firmy "D" i 20.500 zł na eksploatację i utrzymanie samochodu, które wypłacono gotówką kredytobiorcy. Organ nie dał natomiast wiary wyjaśnieniom D. S., iż tylko pośredniczył w sprzedaży auta i otrzymał za pośrednictwo wynagrodzenie w kwocie 500 zł. Wskazał, iż podatnik zakupił sporny samochód na podstawie faktury z [...].02.2006 r. wystawionej przez E.-C. z Ł., zatem dokonując następnie jego sprzedaży działał jako właściciel. W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że przychód D. S. z tytułu tej transakcji stanowiła kwota 43.000 zł.
Także odnośnie samochodu B.(faktura VAT nr [...]z [...].03.2006 r. na kwotę 6.147,54 zł netto) organ oparł się na zeznaniach jego nabywców E. i S. P., którzy podali, iż za przedmiotowy samochód zapłacili 38.000 zł, z czego 19.000 zł zapłacili gotówką oraz pozostawili w rozliczeniu samochód F., na który otrzymali od D. S. fakturę na kwotę 19.000 zł. Organ wskazał nadto, że małżonkowie sprzedali nabyty samochód po 9 miesiącach za kwotę 35.000 zł. Za niewiarygodne uznano wyjaśnienia podatnika, iż cena pojazdu ujęta w fakturze wynikała z jego złego stanu technicznego, przeczyły temu bowiem wyjaśnienia nabywców.
W przypadku sprzedaży samochodu C. (faktura VAT Nr [...]z [...].09.2006 r. na kwotę 9.016,39 zł netto) organ odwoławczy nie uwzględnił wyjaśnień D. S., iż cena wynikająca z faktury była wynikiem złego stanu technicznego samochodu, wskazał, że przeczą temu zeznania nabywcy A. P. Mimo, iż ww. potwierdziła, że za samochód zapłaciła kwotę 11.000 zł, Dyrektor Izby Skarbowej przyjął wielkość przychodu z tytułu tej transakcji sprzedaży w wartości 56.000 zł wynikającej z polisy AC sporządzonej dzień po zakupie samochodu. W konsekwencji wielkość przychodu z tytułu powyższej transakcji oszacowano w oparciu o art. 23 § 4 i 5 ustawy
z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej zwanej o.p.
Także w przypadku samochodu D. (faktura VAT Nr [...] z [...].09.2006r. na kwotę 34.836,07 zł netto) organ nie uwzględnił wyjaśnień D. S. oraz zeznań nabywcy pojazdu S. B. potwierdzających wartość samochodu wynikającą z faktury sprzedaży. Wskazał, że wprawdzie z umowy kredytu samochodowego zawartej z I.-Bank S.A. wynika cena nabycia pojazdu w kwocie 42.500 zł, jednak według polisy ubezpieczeniowej AC samochód został ubezpieczony na kwotę 120.000 zł tj. zgodnie z jego wartością rynkową. Jako zabezpieczenie kredytu bank przyjął cesję na polisie AC. Organ odwoławczy nie uznał za wiarygodne zeznań strony, iż D. S. występował w tej transakcji, jako pośrednik, wskazał, że przeczy temu fakt nabycia przez niego tego pojazdu na podstawie faktury z [...].09.2009 r., nie wystawienie faktury VAT-marża, jak też zeznania S. B., że co najmniej dwa tygodnie przed nabyciem samochodu D. S. pokazał mu pojazd w warsztacie i uzgadniał warunki oraz cenę nabycia. W konsekwencji w oparciu o art. 23 § 4 i 5 o.p. dokonano oszacowania przychodu z tytułu transakcji sprzedaży samochodu D., przyjmując wartość pojazdu wynikającą polisy ubezpieczeniowej AC.
Odnośnie ostatniego samochodu E.(faktura VAT z [...].09.2006 r. Nr [...] na kwotę 15.983,61 zł netto) organ wskazał, że nabywca samochodu W. Z. zeznał, iż cena za samochód wyniosła od 71.000 zł do 71.500 zł. Tego samego dnia W. Z. sprzedał przedmiotowy samochód na rzecz Ł. M. za kwotę brutto 101.000 zł, następnie w dniu [...].10.2006 r. Ł. M. odsprzedał ten samochód na rzecz V. L. P. Sp. z o.o. za kwotę brutto 106.000 zł. Organ zwrócił uwagę na opinię z [...].09.2006 r. wydaną przez rzeczoznawcę M. I., który wycenił wartość rynkową samochodu na kwotę 116.100 zł, a przesłuchany w sprawie zeznał, iż samochód na dzień sporządzenia opinii nie zawierał usterek i uszkodzeń mających wpływ na obniżenie jego wartości. Zdaniem organu niewiarygodne jest, aby wartość samochodu pomiędzy [...].09.2009 r. a [...].10.2009 r. wzrosła z 19.500 zł do 106.000 zł. Także zawarte w odwołaniu stwierdzenie, że W. Z. i Ł. M. działali razem oraz, że wycena samochodu została wykonana na zlecenie Ł. M. potwierdza, iż faktycznym nabywcą był M. Należy zatem przyjąć, że rzeczywisty przychód uzyskany przez D. S. za samochód E. stanowi równowartość ceny zapłaconej przez Ł. M. tj. 101.000 zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że D. S. w przypadku ww. transakcji kupna-sprzedaży samochodów dopuścił się działań mających na celu zmniejszenie obciążeń podatkowych polegających na zaniżaniu w wystawianych fakturach VAT wartości sprzedanych samochodów. Zdaniem organu nie sposób uznać, że sprzedawca godził się na sprzedaż pojazdu za cenę niższą od jego wartości rynkowej i tym samym rezygnował z zysku. Wyjaśniono, że przyjęcie wielkości przychodu z tytułu transakcji sprzedaży samochodów w wysokości wynikającej
z polis ubezpieczeniowych uzasadnione są również tym, że nie
do przyjęcia jest aby ubezpieczyciele świadomie, wbrew realnym przesłankom, zawyżaliby wartość pojazdu w polisie. Zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia wartość pojazdu dla celów ubezpieczeniowych ustala się na podstawie jego wartości rynkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dalej, że strona nie kwestionuje ustaleń podjętych w zakresie zaniżenia kosztów uzyskania przychodów w kwocie 12.500 zł
z tytułu zakupu towarów handlowych, a złożone przez nią w odwołaniu wyjaśnienia potwierdzają ich zasadność.
Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu poprzez włączenie protokołów przesłuchania świadków
z postępowania karno-skarbowego z jednoczesną odmową ponownego ich przesłuchania w ramach prowadzonego postępowania. Wskazał, że w świetle art. 180 § 1 i art. 181 o.p. brak jest prawnego nakazu powtórzenia w toku postępowania podatkowego przesłuchania świadka, który zeznawał w postępowaniu karnoskarbowym. Korzystanie więc z tak uzyskanych zeznań nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Ponadto strona wnioskując
o ponowne przesłuchanie tych samych świadków nie wskazała nowych, dotąd nie znanych organowi podatkowemu okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla sprawy, które uzasadniałyby ponowne przesłuchanie świadków.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w trakcie przeprowadzonego postępowania zakwestionowano przychody, natomiast koszty uzyskania przychodów związane z zakupem samochodów wykazane przez D. S. w prowadzonej przez niego księdze przychodów i rozchodów nie były przez organy podatkowe kwestionowane z wyjątkiem kosztów za miesiąc grudzień 2006 r., z czym strona się zgadza. W szczególności w toku postępowania nie była podnoszona kwestia wartości sprowadzanych przez podatnika samochodów, ani też uiszczonych przez niego wartości celnych.
W skardze do sądu administracyjnego podatnicy zarzucili naruszenie:
– art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1, ust. 1c, ust. 2 pkt 12, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 27 ust. 1, art. 27b ust. 1 pkt 1 i art. 45 ust. 6 ustawy
z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) – dalej u.p.d.o.f. poprzez określenie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie wyższej od zadeklarowanej przez skarżącego;
– naruszenie przepisów prawa materialnego art. 68, art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12.10.1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L. 302 ze zm. z 19.10.1992 r.) - dalej WKC przez ich nieprawidłowe zastosowanie;
– naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 188 o.p. poprzez nieuwzględnienie żądań strony dotyczących przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków G. P., E. i S. P., W. Z., Ł. M., mimo że okoliczności, na które mieliby zeznawać nie zostały przez organ kontroli dostatecznie udowodnione, a strona nie miała możliwości uczestniczenia w czynnościach dowodowych z udziałem tych świadków;
– art. 122 o.p. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a wręcz dokonania wadliwych ustaleń faktycznych, ograniczając dalece inicjatywę dowodową strony podjętą celem wyczerpującego ustalenia okoliczności sprawy;
– art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 o.p. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania materiału dowodowego oraz wyczerpującego rozpatrzenia tego materiału (organ pominął wiele dowodów, z kolei dowody, na których się oparł wydając decyzję ocenił wybiórczo i dowolnie; włączenie materiałów dowodowych - protokołów z przesłuchań świadków w postępowaniu karnym skarbowym uniemożliwiło stronie zadawanie pytań nabywcom, mimo że okoliczności będące przedmiotem dowodu miały znaczenie w niniejszej sprawie i strona powinna mieć prawo czynnie w nich uczestniczyć), dowolne przyjęcie wartości sprzedaży pojazdów w oparciu jedynie o umowy ubezpieczenia bez odwołania się
do rzeczywistego stanu technicznego pojazdów, dowolne potraktowanie zeznań A. P., które wbrew stanowisku organu są zbieżne z zeznaniami strony; organ nie potrafił uargumentować dlaczego nie dał im wiary;
– art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 181 o.p. statuujących zasadę zaufania obywateli
do organów podatkowych i zupełności postępowania dowodowego, bowiem organy podatkowe nie włączyły w poczet materiału dowodowego znajdujących się w Urzędzie Celnym w B. dokumentów w postaci protokołów z czynności sprawdzających i weryfikacyjnych oraz fotografii, dotyczących pojazdów zakwestionowanych przez organy;
– art. 23 § 1-4 o.p. poprzez wadliwe zastosowanie tych przepisów i brak wskazania, na jakiej podstawie organ dokonał oszacowania podstawy opodatkowania.
Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, bądź stwierdzenie nieważności obu decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, iż odnośnie samochodu A.-G. P. nie posiada jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie, iż zakupił samochód za cenę wyższą niż wskazaną na fakturze. Zeznaniom tym przeczy również pismo z I.-Banku. Organ I instancji nie odniósł się również do stanu technicznego pojazdu. Także w przypadku samochodu B.-E. i S. P. nie posiadają jakiegokolwiek potwierdzenia, że zakupili go za cenę wyższą niż wynikającą z faktury. Fakt sprzedaży przez małżonków przedmiotowego samochodu po okresie 9 miesięcy za kwotę 35.000 zł może być wynikiem dokonanych przez nich w tym długim okresie zmian w pojeździe. Z kolei sprzedaż samochodu C. za cenę wynikającą z faktury potwierdziła A. P. Skarżący wskazał, że w przypadku umowy ubezpieczenia agent ubezpieczeniowy wskazuje wartość rynkową pojazdu, a nie faktyczną jego wartość. Przedmiotowy samochód był zaś w złym stanie technicznym. Podobnie wygląda sytuacji odnośnie transakcji sprzedaży samochodu D. na rzecz S. B. W przypadku samochodu E. niewiarygodne są zeznania W. Z., iż zakupił on pojazd i tego samego dnia dokonał jego sprzedaży. O fakcie zeznania nieprawdy dowodzi też opinia rzeczoznawczy M. I. z [...].09.2006 r. wykonana na zlecenie Ł. M. W. Z.i Ł. N. M. działali razem i w porozumieniu w celu zakupu przedmiotowego samochodu. Wycena z [...].09.2006 r. została sporządzona wyłącznie w oparciu o program internetowy, nie zawierała szczegółów dotyczących stanu technicznego pojazdu, określała jego wartość jedynie w oparciu o ceny rynkowe. Skarżący podkreślił, że w Prokuraturze w B. zostało złożone zawiadomienie o składaniu fałszywych zeznań przez W. Z. i Ł. M.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zagadnienie przyjmowania wartości samochodów, jako elementu ustalenia wielkości przychodu, przy sprzedawanych przez skarżącego samochodach w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
W ramach przeprowadzonych ustaleń organy stwierdziły, że skarżący zaniżył w wystawionych na nabywców fakturach VAT wartość 5 samochodów, co miało wpływ na wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.
Badając zaskarżoną decyzję w zakresie zgodności z prawem, Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p., mogące mieć istotny wpływ na wynik danej sprawy. Powyższe naruszenie prawa procesowego stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu
o art. 145 § 1 pkt 1 lit. C ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Przede wszystkim należy zauważyć, że na gruncie obowiązujących przepisów u.p.d.o.f., co do zasady, podstawa opodatkowania powinna być ustalana
na podstawie cen (wartości) transakcyjnych, a w drodze tylko wyjątku, który jednoznacznie musi wynikać z ustawy podatkowej, na podstawie cen (wartości) rynkowych. Zupełnie wyjątkowo np. w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości, praw majątkowych lub innych rzeczy, ustawodawca przyjął możliwość ustalania podstawy opodatkowania według wartości rynkowej, ale tylko wówczas, gdy cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, które były przedmiotem transakcji (zob. art. 19 ust. 1 i 4 u.p.d.o.f.). Nie dotyczy to jednak przychodów uzyskiwanych ze źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza (art. 14 u.p.d.o.f.).
Oznacza to, że organ kwestionując wysokość podstawy opodatkowania
w podatku dochodowym od osób fizycznych może przyjąć ją w wysokości innej niż przyjęta przez podatnika, ale winien w tym kierunku przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające, w konsekwencji wykazując, że rzeczywista podstawa opodatkowania, była inna niż wykazana przez podatnika. Oczywiście przyjmując inne wartości w postaci dochodu, niż deklarowane przez podatnika, organy mogą posiłkować się wartościami (cenami) rynkowymi. Muszą jednak wykazać, że cena transakcji w rzeczywistości przyjęła taką wartość. W tym zakresie, organy podatkowe związane są zasadą prawdy obiektywnej określonej w art. 122 o.p., z której wynika obowiązek zbadania wszelkich okoliczności faktycznych sprawy, tak by stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do zastosowania określonej normy prawa. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocena zebranych dowodów powinna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (art. 191 o.p.). Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ dokonuje na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Ocenie podlega każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody
we wzajemnej z sobą łączności, a na prawidłowość tej oceny wskazuje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie.
Mając na uwadze poczynione wyżej wywody, Sąd stwierdza, że nie można przyjąć do ustalenia wielkości dochodu (podstawy opodatkowania) w rozumieniu art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f., opierając się jedynie o wartości samochodów wynikające z polisy AC. Organy przyjęły tak natomiast w dwóch transakcjach, tj. sprzedaży samochodów C.i D., nie uwzględniając kwot wynikających z faktur. Przy tych transakcjach, pomimo że zarówno skarżący, jak i nabywcy pojazdów – odpowiednio A. P. i S. B. potwierdzili zapłatę ceny wynikającej z faktur przyjęto wartości samochodów ujęte w polisach AC, tzw. metodą w stu. W ocenie Sądu, w tych sytuacjach nie popartych innymi dowodami, nie można utożsamiać wartości pojazdów określanych na podstawie tzw. OWU (Ogólnych Warunków Ubezpieczeń), z wartością pojazdu, która może być odmienna i wynikać z transakcji umowy kupna-sprzedaży, potwierdzonej fakturą VAT. Należy bowiem zwrócić uwagę, że przez wartość rynkową pojazdu zgodnie
z definicją zawartą w tzw. OWU rozumie się "... wartość pojazdu ustaloną przez PZU na podstawie aktualnych na dzień ustalenia tej wartości notowań rynkowych pojazdu danej marki i typu, z uwzględnieniem jego roku produkcji, okresu eksploatacji, wyposażenia, przebiegu i stanu technicznego; w przypadku braku notowań rynkowych danego pojazdu, wartość pojazdu ustala się dla potrzeb ubezpieczenia, metodą wyceny indywidualnej ...". Sam fakt, że wartość rynkowa określonego pojazdu jest wyższa, niż jego cena transakcyjna nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do zakwestionowania dowodu bezpośredniego z zeznań świadka (ów),
w tym przypadku stron umowy. Trzeba też zauważyć, że świadkowie wskazywali na zły stan techniczny tych pojazdów, czego organy skutecznie nie podważyły.
W przypadku samochodu C. zeznania A.P., iż nie był on uszkodzony i nadawał się do jazdy nie oznaczają, że jego wartość odpowiadała wartości rynkowej. Odnośnie samochodu D. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy twierdzenia skarżącego, że występował w tej transakcji, jedynie jako pośrednik. W tym zakresie należy dodać, że fakt sprzedaży przez D. S. przedmiotowego samochodu na rzecz S. B. dokumentuje jednoznacznie wystawiona przez niego faktura VAT
z [...].09.2006 r. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ustalenie, czy z kwoty 60.000 zł zapłaconej przez S. B. (udzielenie kredytu samochodowego w tej wysokości dokumentuje umowa kredytowa z [...].09.2006 r. z I.-Bankiem), skarżący rzeczywiście zwrócił mu 14.500 zł na przeprowadzenie remontu samochodu. Zeznania te nie znajdują potwierdzenia w wyjaśnieniach skarżącego. Kwestia ta wymaga zatem wyjaśnienia.
Organy skutecznie podważyły wielkość dochodu w przypadku transakcji sprzedaży samochodu E. na podstawie faktury VAT z [...].09.2006 r. (wystawiona na kwotę netto 15.983,61 zł). W tym zakresie należy wskazać,
że nabywca samochodu W. Z. zeznał, że cena za samochód wyniosła
od 71.000 zł do 71.500 zł. W. Z. sprzedał następnie ww. samochód
na rzecz Ł. M. za 101.000 zł, z kolei Ł. M. odsprzedał ten samochód [...].10.2006 r. na rzecz V. L. P. Sp. z o.o. za kwotę 106.000 zł. Nadto w opinii
z [...].09.2006 r. wydanej na zlecenie Ł. M. rzeczoznawca M. I. wycenił wartość rynkową samochodu E. na kwotę 116.100 zł, zeznał też, że samochód na dzień sporządzenia opinii nie zawierał uszkodzeń mających wpływ na obniżenie wartości samochodu.
W ocenie Sądu, mając na uwadze zeznania W. Z., należało jednak przyjąć, że cena za samochód wyniosła od 71.000 zł do 71.500 zł. Wskazał on, że samochód był oferowany do sprzedaży za ok. 80.000 zł. Na taką cenę wskazują też zeznania Ł. M., który podał, że cena oferowana przez "D" mogła być 30.000-40.000 zł niższa od zapłaconej przez niego. Nie było natomiast podstaw do przyjęcia, że samochód został zbyty przez skarżącego na rzecz W. Z. za kwotę 101.000 zł, tylko na tej podstawie, że na taką kwotę została wystawiona przez W. Z. faktura na rzecz Ł. M., czyli w ramach transakcji, w której nie uczestniczył skarżący. Nie daje dostatecznych podstaw do takich wniosków wskazywanie przez skarżącego, że W. Z. i Ł. M. zjawili się razem w jego firmie w celu zakupu przedmiotowego samochodu. Dalsza sprzedaż samochodu przez W. Z., a następnie Ł. M. za kwoty znacznie przekraczające cenę wynikającą z faktury wystawionej przez skarżącego, opinia
i zeznania rzeczoznawcy M. I. stanowią natomiast dodatkowe okoliczności potwierdzające, że kwota netto 15.983,61 zł nie stanowiła rzeczywistej wartości samochodu.
Nie budzą natomiast wątpliwości Sądu ustalenia organów dotyczące transakcji sprzedaży samochodów A. i B., w których organy potwierdziły jednoznacznie, że faktury dokumentujące te transakcje nie odzwierciedlają rzeczywistego ich przebiegu w odniesieniu do kwoty w nich wykazanych. W obu przypadkach słusznie zauważa organ odwoławczy, że nabywcy pojazdów – odpowiednio G. P. oraz E. i S. P. nie potwierdzili wynikających z faktur wystawionych przez skarżącego wysokości cen samochodów. Nabywcy przedstawili też szczegółowo sposób dokonania zapłaty za samochody. G. P. podał, że gotówką zapłacił 3.000 zł, zaś pozostałą kwotę 40.000 zł uregulował zaciągając kredyt w I.-Banku. Podnoszone przez stronę wątpliwości dotyczące kwoty udzielonego kredytu wyjaśniło pismo banku, z którego wynika, że w ramach udzielonego kredytu kwotę 22.500 zł przelano na rachunek firmy "D", a kwotę 20.500 zł na eksploatacjęi utrzymanie samochodu wypłacono gotówką G. P. W połączeniu ze spójnymi zeznaniami nabywcy nie budzi zatem wątpliwości, że środki te zostały przeznaczone na zakup samochodu A. Zasadnie też organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, że z tytułu tej transakcji otrzymał on jedynie wynagrodzenie w kwocie 500 zł za wykonane pośrednictwo. Skarżący niewątpliwie dokonał sprzedaży przedmiotowego samochodu na rzecz G. P., czego dowodzi wystawiona przez niego faktura VAT, nie stosował natomiast procedury marży. Także w przypadku samochodu B. E. i S. P. zeznali, że za samochód zapłacili gotówką 19.000 zł i pozostawili w rozliczeniu samochód F., na który otrzymali od skarżącego fakturę na kwotę 19.000 zł. Jedynie dodatkowym elementem potwierdzającym rzeczywistą wartość ww. samochodu, jest fakt jego sprzedaży przez małżonków P. po upływie 9 miesięcy od zakupu za kwotę 35.000 zł.
Wobec zarzutów strony skarżącej należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 180 § 1 i art. 181 o.p. nie istnieje więc prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w postępowaniu karno-skarbowym. W konsekwencji korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ani też nie może naruszać innych norm o.p. Podkreślenia wymaga,
że stronie umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się w sprawie, w szczególności złożenie wyjaśnień. Organ rozpatrując wniosek strony w tym zakresie winien rozważyć, czy przeprowadzenie dowodu będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności
w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie zasadnie oceniono, że strona nie wskazała okoliczności, które mogłyby zostać wyjaśnione wnioskowanym dowodem z przesłuchania G.P. oraz E. i S. P.
Niezasadne są podniesione w skardze zarzuty dotyczące wartości samochodów nabywanych przez skarżącego, w sytuacji, gdy nie były one kwestionowane przez organy podatkowe, jako koszty uzyskania przychodów.
Bez prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, która powinna być dokonana przez uprawniony do tego organ, przedwczesne jest wypowiadanie się
w kwestii zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Jednak z powodów wskazanych wyżej, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie naruszono przepisy postępowania podatkowego zawarte w art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Wskazane naruszenia mają wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy, stąd należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji
na podstawie art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić wszystkie wymienione wyżej uchybienia, które jednocześnie stanowią wskazania, co do sposobu i kierunku dalszego procedowania oraz sposobu rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło