I SA/Bk 135/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku Pana Z. G. (dalej: Skarżący, Strona), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z [...].01.2008 r. nr [...] przyznał wnioskowane płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2007. Następnie organ ten postanowieniem z [...].08.2008 r. z urzędu wznowił postępowanie w sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał w dniu [...].11.2008 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję z [...].01.2008 r. oraz odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 nakładając jednocześnie stosowne sankcje. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący nie użytkował działek, w stosunku do których wnioskował o przyznanie płatności. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący złożył od niej odwołanie. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z [...].01.2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 26.01.2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli posiada on działki rolne o określonej łącznej powierzchni, utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, został mu nadany numer identyfikacyjny. Organ powołując się na wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 718/04 podniósł, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób (organizacji), które faktycznie uprawiają grunty rolne, chociaż nie są ich właścicielami. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż Skarżący nie był posiadaczem działek, w stosunku do których ubiegał się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Świadkowie: J. S., W. K., A. B., B. Ś. zeznali, iż posiadaczem działek ewidencyjnych: nr [...] (obręb A.), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (obręb P.) był w roku 2006 A. Ś. Potwierdził to również przesłuchiwany w sprawie A. Ś. W konsekwencji Skarżący nie spełnił podstawowego warunku przyznania płatności bezpośrednich. W związku z tym, że stwierdzona różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią faktyczną wyniosła 100%, na podstawie odpowiednio art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29.10.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., s. 1 ze zm.) oraz art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., s. 18 ze zm.) zasadnie odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej i nałożono sankcje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącego, dopiero ustawa z 26.01.2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 7 jednoznacznie określiła, że dopłaty do gruntu przysługują posiadaczowi ziemi. W czasie, gdy Skarżący, jako wydzierżawiający pobierał dopłaty, podobnie czyniło wielu rolników. Skarżący wskazał też, że w świetle art. 336 K.c. był posiadaczem samoistnym gruntu, natomiast A. Ś. posiadaczem zależnym. Stosownie zaś do art. 337 K.c. posiadacz samoistny, który oddał komu innemu rzecz w posiadanie zależne, nie traci posiadania. Skarżący podkreślił, że nie podważa, iż obecnie osobą uprawnioną do otrzymywania dopłat bezpośrednich jest dzierżawca A. Ś. Zdaniem Skarżącego należy wziąć pod uwagę, że nie działał on w celu uzyskania dla siebie korzyści finansowej – płatności na podstawie nieformalnej umowy ustnej z A. Ś. przekazywał bowiem dzierżawcy. Zatem to dzierżawca za pośrednictwem wydzierżawiającego faktycznie otrzymywał należne dopłaty. Skarżący podniósł, że organy administracyjne nie przesłuchały na tę okoliczność A. Ś. i jego żony B. Ś. Wyjaśnił, że pobierał dopłaty, działając w błędzie co do stanu faktycznego i wymaganych obowiązków. Jego ciężka choroba powodowała, że nie był w stanie zapoznać się z obowiązującymi przepisami. Skarżący podniósł również, że w latach 2004 - 2007 opłacał podatek rolny za sporne grunty, co dawało mu prawo do otrzymywania dopłat. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie może natomiast oceniać skarżonego aktu w oparciu o inne kryteria np. słusznościowe. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 26.01.2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W ocenie Sądu płatności może zatem otrzymać jedynie posiadacz faktycznie użytkujący grunty rolne. Podobne stanowisko prezentowano w orzecznictwie na gruncie ustawy z 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29.08.2007 r., II GSK 122/07 (LEX nr 368187) na gruncie ww. ustawy należy przyjąć, że posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Ustawodawca, ustalając bowiem dopłaty bezpośrednie do gruntów, miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania, jako faktycznego użytkowania gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 12.07.2005 r., II SA/Bk 718/04 stwierdzając, iż celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych było finansowe wspieranie producentów rolnych czyli osób (organizacji), które faktycznie uprawiają grunty rolne, chociaż nie są ich właścicielami. Dopłaty nie były natomiast przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności nie zajmują się produkcją rolną. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 09.10.2006 r., IV SA/Wa 1184/06 (LEX nr 284549) wskazał, że przepisy prawa nie przewidują, by płatność została przyznana właścicielowi nieruchomości, a nie jej użytkownikowi nawet w sytuacji, gdy użytkownik korzysta z nieruchomości wbrew woli właściciela. Zdaniem Sądu, wnioski płynące z przywołanych orzeczeń, pozostają aktualne również na gruncie obecnej regulacji. Także Skarżący w złożonej skardze nie kwestionuje, że w ustawie z 26.01.2007 r., jako przesłankę uzyskania płatności przewidziano warunek posiadania gruntów rolnych. Jak słusznie stwierdziły organy administracyjne, Skarżący występując o przyznanie płatności na rok 2007 warunku tego nie spełniał. W niniejszej sprawie ustalono, iż Skarżący nie użytkował działek, w stosunku do których wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich. Wniosek ten wynika z zeznań przesłuchanych świadków: J. S., W. K., A. B. i B. Ś. Także świadek A. Ś. potwierdził, że to on był użytkownikiem działek należących do Skarżącego, na podstawie zawartej z nim umowy dzierżawy. Trzeba podkreślić, że Skarżący nie kwestionuje tych dowodów, co więcej sam w złożonej skardze potwierdza, że grunty były dzierżawione przez A. Ś., któremu, jak wyjaśnia, przekazywał środki uzyskane z płatności. W tej sytuacji, organy administracyjne miały pełne podstawy by stwierdzić, że Skarżący nie spełnił jednego z warunków do przyznania płatności bezpośrednich. W konsekwencji organ pierwszej instancji prawidłowo w ramach postępowania wznowieniowego uchylił decyzję przyznającą płatności oraz odmówił przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej nakładając jednocześnie stosowne sankcje. Organ właściwie zastosował w tym zakresie przepisy wspólnotowe. Sąd zauważa, że przesłanką wznowienia postępowania było wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, dotyczących użytkowania gruntów Skarżącego przez A. Ś., a nie jak wskazał organ nowych dowodów. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje podnoszona w skardze kwestia przekazywania przez Stronę środków pochodzących z otrzymanych płatności faktycznemu użytkownikowi gruntów – A. Ś. Przede wszystkim przepisy regulujące omawiane zagadnienia takiej "procedury" wypłaty płatności nie przewidują. Organ administracyjny w przypadku stwierdzenia, że płatności zostały przyznane osobie nieuprawnionej obowiązany jest podjąć kroki w celu wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygającej o tym decyzji. W tej sytuacji osoba, która otrzymała płatności nienależnie, nie może skutecznie bronić tej decyzji wskazując, że otrzymane środki przekazywała innej osobie, która w jej ocenie była uprawniona do ich otrzymania. Nie ma zatem znaczenia sposób rozdysponowania tych środków przez Stronę. Ze wskazanych powyżej względów w sprawie nie było potrzeby przesłuchania A. Ś. i B. Ś., na okoliczność przekazywania im otrzymanych płatności. Jedynie na marginesie należy zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego Skarżący nie wnioskował o przeprowadzenie tych dowodów, kwestia ta została podniesiona dopiero w skardze. Nadto A. Ś. był przesłuchiwany w sprawie na okoliczność ustalenia posiadacza spornych gruntów, w przesłuchaniu tym brał udział Skarżący, nie skorzystał jednak z możliwości zadawania pytań. Świadek ten wskazał też m.in., że to on w latach 2004-2007 w zamian za dzierżawę działek opłacał podatek od gruntów. Przeczy to podniesionym w skardze twierdzeniom Skarżącego odnośnie opłacania tego podatku. Niemniej trzeba od razu wyjaśnić, że sama kwestia opłacania podatku rolnego nie rozstrzyga o prawie do korzystania z płatności bezpośrednich. Nie ma również wpływu na ocenę badanej sprawy podnoszona przez Skarżącego kwestia nieznajomości przepisów regulujących warunki przyznawania płatności. Niewątpliwie ubiegając się o przyznanie płatności wnioskodawca winien w pierwszej kolejności zapoznać się z obowiązującymi wymogami prawnymi. Obecnie nie ma podstaw do uwzględnienia twierdzeń, że Skarżący pobierając płatności działał w błędnym przeświadczeniu, iż pomoc ta mu przysługuje. Należy również wyjaśnić, iż orzekając w niniejszej sprawie Sąd nie może uwzględnić opisywanej w skardze trudnej sytuacji Skarżącego, w szczególności związanej ze złym stanem zdrowia. Jak wskazano na wstępie, sądowa kontrola rozstrzygnięć administracyjnych obejmuje bowiem jedynie kryterium zgodności z prawem. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.