I SA/Bk 137/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 sierpnia 2012 r. wniosku E. Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik, listopad i grudzień 2006r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pani E. Z. P. (dalej: Skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik, listopad i grudzień 2006r. Postanowieniem z 12 lipca 2012r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Pani E. Z. P. wniosła sprzeciw wyjaśniając, że brak przedstawienia przez nią żądanych przez referendarza dokumentów wynikał z braku osiągnięcia dochodu w miesiącach kwiecień i maj, a także braku obrotów na rachunkach w okresie marzec – maj 2012r. Wskazała też, że mieszkanie przy ul. K. [...] wymaga remontu i nie jest wynajmowane, wysokość podatku od wynajmu lokalu dotyczył lokalu w pawilonie przy ul. L., a dochód miesięczny w 2011r. wyniósł [...] zł. Poinformowała, że urząd skarbowy wystąpił z wnioskiem do ZUS o zajęcie emerytury jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 12 lipca 2012r., a wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). W postanowieniu z 29 listopada 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 718/11). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej poglądy. W sprawie niniejszej Skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, aby przesłanka z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. wystąpiła w jej sytuacji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z M. P., a źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury otrzymywane przez nią w wysokości 1.706 zł brutto (997,15 zł netto) oraz przez M. P. w kwocie 2.871 zł brutto (2364,45 zł netto). Wykazane wydatki miesięczne to: czynsz – 517 zł; energia elektryczna – 145 zł; telefon – 150 zł; opłaty lokalne – 730 zł; benzyna – 200 zł; telewizja kablowa – 100 zł; lekarstwa – 300 zł; ubezpieczenie PZU – 45 zł; inne koszty utrzymania – 1.000 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi mieszkanie własnościowe o powierzchni 43,58 m² oraz samochód osobowy marki [...] rok prod. [...]. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Według złożonego przez nią oświadczenia, prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie wyrobów futrzarskich, z tej działalności w lutym i marcu 2012 r. uzyskała dochód netto w wysokości [...] zł, w pozostałych zaś miesiącach dochodu nie osiągnęła. Ponadto w miesiącach styczeń – czerwiec 2012r. Skarżąca poniosła stratę w kwocie [...]zł. W okresie tym wnioskodawczyni uiściła koszty: ZUS – 1.277,75 zł; opłaty administracyjnej – 2.132,82 zł; energii elektrycznej – 475,64 zł; dozoru – 289,45 zł; podatku od sprzedaży – 444 zł. Do posiadanych przez nią środków trwałych należy pawilon na bazarze o wartości początkowej [...] zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada lokat bankowych, akcji i innych oszczędności. Współmałżonek M. P. nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżąca nie wynajmuje mieszkania o powierzchni 43,58 m² przy ul. K. [...] w B. Pismem z 21 czerwca 2012r. Skarżąca została wezwana przez referendarza tut. Sądu do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać nazwę i siedzibę prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, określić dokładny profil działalności firmy, ponadto wskazać, czy wynajmuje mieszkanie, jakie jest jego usytuowanie, powierzchnia oraz wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu wynajmu. Ponadto została zobowiązana do dołączenia dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (np. deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy, wykaz przychodów ryczałtowych, karty przychodów) za okres trzech ostatnich miesięcy, wykazu środków trwałych prowadzonej firmy, aktualnej umowy wynajmu mieszkania, wyciągów z rachunków walutowych w euro i dolarach amerykańskich za okres marzec – maj 2012r. Wezwanie zawierało pouczenie, że oświadczenia i dokumenty są niezbędne do oceny stanu majątkowego, a ich niezłożenie w zakreślonym terminie może spowodować odmowę przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą na bazarze "L." ul. K. w zakresie sprzedaży wyrobów futrzarskich, nie wynajmuje mieszkania przy ul. K. [...] w B. oraz wskazała, że w okresie styczeń – czerwiec poniosła koszty ZUS w kwocie 1277,75 zł, opłatę administracyjną rynkową w kwocie 2.132,82 zł, z tytułu energii elektrycznej – 475,64 zł, dozór – 289,45 zł. Wskazała też, że wyciągi z rachunków bankowych zostały dołączone do pisma z [...] czerwca 2012r. Należy więc zgodzić się, że Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu referendarza z 21 czerwca 2012 r. w zakresie nadesłania dokumentów określających wysokości dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres trzech ostatnich miesięcy (tj. marzec – maj br.), gdyż przedstawiła jedynie karty ewidencji przychodów za okres luty – marzec 2012r. Skarżąca nie nadesłała też wyciągów z rachunków walutowych w M. w dolarach amerykańskich i euro za wymagany okres marzec – maj 2012 r., ograniczając się do podania ich stanu na dzień 11 czerwca 2012 r. Reasumując: z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania (vide k. 46 verte) – należało wniosek rozpoznać negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.